V SO/Wa 10/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – asesor WSA – Piotr Kraczowski po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. N. o ukaranie organu grzywną w sprawie ze skargi R. N. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oraz nakazania opuszczenia terytorium RP wobec braku przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany; postanawia: odrzucić wniosek. Adwokat M. L. reprezentująca R.N. N. [...] grudnia 2008 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z [...] kwietnia 2008 r. nr [...] (powołując się na sygn. akt V SA/Wa 2134/08). Jednocześnie na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), wniosła o wymierzenie grzywny Radzie do Spraw Uchodźców, w związku z naruszeniem przez ten organ art. 54 § 2 p.p.s.a., a w przypadku, gdy organ ten nie przekaże skargi mimo wymierzenia mu grzywny, na podstawie art. 55 § 2 p.p.s.a. wniosła o rozpoznanie sprawy na podstawie nadesłanego odpisu skargi, albowiem stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi uzasadnionych wątpliwości. Sąd zarządzeniem z 15 grudnia 2008 r. wpisał wniosek o ukaranie grzywną pod nową sygnaturą V SO/Wa 10/08 oraz wezwał pełnomocnika do uzupełnienia braków formalnych wniosku – w terminie 7 dni pod rygorem jego odrzucenia – poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu wnioskującej strony przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz potwierdzającego umocowanie do sporządzenia i wniesienia wniosku oraz nadesłanie odpisu wniosku dla strony przeciwnej. W odpowiedzi na wezwanie adw. M. L. nadesłała odpis pełnomocnictwa procesowego z [...] października 2008 r. oraz odpis wniosku z [...] grudnia 2008 r. dla strony przeciwnej. W związku z tym, że nadesłane pełnomocnictwo było pełnomocnictwem szczególnym do reprezentowania R. N. przed wojewódzkim sądem administracyjnym w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 2134/08 oraz w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, a tym samym nie upoważniało do działania w sprawie wniosku z [...] grudnia 2008 r., Sąd zarządzeniem z 7 stycznia 2009 r. wezwał adw. M. L. do uzupełnienia braków formalnych wniosku z [...] grudnia 2008 r. – w terminie 7 dni – poprzez złożenie prawidłowego pełnomocnictwa do działania w imieniu wnioskującej strony przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz potwierdzającego umocowanie do sporządzenia i wniesienia wniosku o ukaranie organu grzywną. Ponadto Sąd zwrócił się do pełnomocnika o wykazanie, iż opłacił wpis sądowy od wniosku z [...] grudnia 2008 r. o ukaranie organu grzywną. W odpowiedzi na wezwanie adw. M. L. pismem procesowym z [...] stycznia 2009 r. podtrzymała złożony wniosek i wniosła o jego rozpoznanie. Wyjaśniła, iż jako pełnomocnik strony z urzędu ma obowiązek podejmować wszelkie działania na korzyść strony – R. N. W związku z tym nie można mieć wątpliwości, że wniosek o wymierzenie grzywny Radzie do Spraw Uchodźców w związku z naruszeniem przez ten organ art. 54 § 2 p.p.s.a., jest działaniem na korzyść skarżącego. Podkreśliła, że jej działanie było tym bardziej uzasadnione, ponieważ z informacji uzyskanej w Sądzie wynikało, że organ nie przekazał Sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w związku z czym pełnomocnik – w oparciu o art. 55 § 1 p.p.s.a. miał prawo złożyć wniosek o wymierzenie grzywny. Można więc przyjąć, że było jedynym możliwym działaniem. Dodała, że zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie nie ma jednolitego stanowiska dotyczącego kwestii czy wniosek o wymierzenie grzywny wszczyna odrębne postępowanie w rozumieniu art. 63 p.p.s.a., a co za tym idzie podlega opłacie i wymaga osobnego pełnomocnictwa. Wyjaśniła także, że zgodnie z zasadami etyki adwokackiej, pełnomocnik nie ma obowiązku ponoszenia kosztów za klienta, tym bardziej w sytuacji, gdy jest pełnomocnikiem z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 63 p.p.s.a., jeżeli ustawy tak stanowią, postępowanie sądowe wszczyna się na wniosek. Stosowanie do art. 64 p.p.s.a. – wniosek składa się bezpośrednio do sądu (§ 1); wniosek powinien czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać określenie żądania, jego podstawy i uzasadnienie oraz oznaczenie stron oraz organów, a także spełniać inne wymagania określone w przepisach szczególnych (§ 2); do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (§ 3). Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do przesądzenia, czy wniosek o wymierzenie grzywny organowi na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest wnioskiem wszczynającym postępowanie, o którym mowa w art. 63 i art. 64 p.p.s.a. i czy w związku z tym wymaga osobnego pełnomocnictwa i podlega opłacie. Zgodnie bowiem z art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. – przekazanie skargi sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Okoliczność, że organ zastosował się bądź nie, do dyspozycji art. 54 § 2 p.p.s.a. zostaje jednak ustalona dopiero przez Sąd w postępowaniu wszczętym wnioskiem o wymierzenie organowi grzywny. Dopiero bowiem przesądzenie o stanie faktycznym sprawy, tj. ustalenie, że skarga wraz z aktami nie została przez organ wysłana, czyni postępowanie z wniosku zasadnym. W przeciwnym wypadku postępowanie to byłoby bezprzedmiotowe, bowiem regulacja zawarta w art. 55 § 1 p.p.s.a. zmierza do dyscyplinowania organów administracji publicznej, co oznacza, że wymierzenie grzywny jest środkiem służącym do realizacji tego celu. Gdyby przyjąć, że postępowanie z wniosku o wymierzenie organowi grzywny ma jedynie charakter wpadkowy, to postanowienie rozstrzygające ten wniosek nie miałoby oparcia w zawisłej sprawie, gdyż takowej zazwyczaj jeszcze nie ma. Innymi słowy, skoro instytucja z art. 55 § 1 p.p.s.a. znajduje zastosowanie przede wszystkim w sytuacji, gdy w sądzie brak jest skargi inicjującej sprawę, to nie sposób twierdzić, iż wniosek z powołanego przepisu wszczyna jedynie postępowanie incydentalne, którego byt jest zależny od bytu samej sprawy. Powyższego nie zmienia okoliczność, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy akta wraz ze skargą zostały przesłane, aczkolwiek z uchybieniem 30 – dniowego terminu o jakim mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Okoliczność ta bowiem nie może być uznana za mającą decydujący wpływ na charakter wniosku z art. 55 § 1 p.p.s.a., który nie może być zależny od stanu faktycznego danej sprawy. Należy mieć tu bowiem na uwadze stypizowany przypadek zastosowania wskazanej instytucji i cel nadany jej jako normie generalnej i abstrakcyjnej przez ustawodawcę. Wobec tego należy uznać, że postępowanie z wniosku o wymierzenie organowi grzywny wszczyna odrębne postępowanie sądowe (art. 63 i art. 64 p.p.s.a.) niezależnie od postępowania wszczętego skargą na decyzję organu, mimo, że jest z tym postępowaniem związane. Za przyjęciem powyższego poglądu przemawia również okoliczność, że wniosek, o którym mowa w art. 63 p.p.s.a. składa się, zgodnie z art. 64 § 1 p.p.s.a., bezpośrednio do sądu, tak jak ma to miejsce w przypadku wymierzenia organowi grzywny. Trudno bowiem byłoby wyobrazić sobie sytuację, w której wniosek kierowany do sądu z powodów wymienionych w art. 55 § 1 w zw. z art. 54 § 2 p.p.s.a., strona składałaby za pośrednictwem organu. Ponadto wskazać należy na nowsze orzecznictwo w tej kwestii, które prezentuje stanowisko analogiczne do tego, za którym opowiada się w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – por. postanowienie NSA: z 8 listopada 2007 r. Pogląd ten został także zaakceptowany w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FPS 1/08, który na pierwsze z przedstawionych mu przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego pytań: "Czy wniosek o wymierzenie organowi grzywny, wymieniony w art. 55 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., jest pismem wszczynającym postępowanie w rozumieniu art. 230 § 1 i § 2 p.p.s.a., od którego pobiera się wpis sądowy?" udzielił odpowiedzi twierdzącej: "wniosek o wymierzenie organowi grzywny, wymieniony w art. 55 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., jest pismem wszczynającym odrębne postępowanie w rozumieniu art. 63 p.p.s.a., od którego na podstawie art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. pobiera się wpis sądowy". (por. glosa aprobująca powyższą uchwałę prof. W. Chróścielewskiego pub. "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" rok IV nr 6 (21)/2008, str. 132). Mając na uwadze poczynione uwagi stwierdzić należy, że pełnomocnik strony składając wniosek o ukaranie organu grzywną na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., wszczyna nowe postępowanie, do którego ma obowiązek załączyć pełnomocnictwo upoważniające go do reprezentowania strony, a także w przypadku wnoszenia wniosku przez profesjonalnego pełnomocnika uiścić wpis stały w wysokości 100 zł. W przedmiotowej sprawie adw. M. L. nie przedstawiła prawidłowego pełnomocnictwa do reprezentowania R. N. w sprawie dotyczącej wniosku o ukaranie organu grzywną, ponieważ nadesłane pełnomocnictwo z [...] października 2008 r. jest pełnomocnictwem szczególnym do reprezentowania skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 2134/08 oraz w postępowaniu przed NSA. Powyższego nie zmienia podnoszony przez adw. M. L. fakt, iż jest pełnomocnikiem z urzędu, ponieważ przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie różnicują wymagań co do przedstawienia stosowanego pełnomocnictwa ze względu na to czy pełnomocnik jest z urzędu, czy z wyboru. Reasumując, z uwagi na to, iż braki skargi w zakresie przedstawienia stosowanego pełnomocnictwa nie zostały uzupełnione, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.