V SO/Wa 13/16

Starszy referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 30 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. C. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata złożonego przed wpłynięciem skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy S. C. (dalej: "Skarżący") wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach Skarżący wskazał, że pozostaje w separacji z żoną, jedynym dochodem jest renta w kwocie 979 zł wypłacana Skarżącemu kwartalnie. Skarżący nie wykazał żadnego majątku, oświadczył, że nie posiada środków pieniężnych. Do kosztów utrzymania zaliczył wydatki na leki, gaz, wodę, energie elektryczną. Z uwagi na to, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające dla oceny możliwości majątkowych wnioskodawcy, zarządzeniem z (...) sierpnia 2016r. wezwano go do złożenia dodatkowego oświadczenia poprzez udzielenie konkretnych informacji oraz złożenie określonych dokumentów. Przesyłka pocztowa skierowana na adres Skarżącego wskazany we wniosku nie została odebrana i została zwrócona nadawcy z adnotacją na kopercie o podwójnym awizowaniu oraz zwrocie do nadawcy z powodu jej niepodjęcia w terminie. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 27 września 2016 r. przesyłkę dołączono do akt sądowych sprawy V SO/Wa 13/16 ze skutkiem doręczenia. Skarżący nie odpowiedział na wezwanie do złożenia dodatkowego oświadczenia skierowane na podstawie art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r. Nr 718 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi rozpatrującemu wniosek. Jednocześnie w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, referendarz sądowy na podstawie art. 255 p.p.s.a., ma prawo wezwać taką osobę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. Wobec tego, iż oświadczenia złożone przez Skarżącego na urzędowym formularzu PPF, okazały się niewystarczające do oceny, czy nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (jako warunku udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie), Skarżący został wezwany do podania informacji pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej oraz do złożenia określonych dokumentów. W szczególności ustalenia wymagało, czy Skarżący posiada rachunki bankowe, środki finansowe na rachunkach albo inny majątek, a także jakie są miesięczne wydatki związane z niezbędnym utrzymaniem gospodarstwa domowego. Mając na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez wnioskodawcę wykonane w zakreślonym terminie, uznać należało, iż Skarżący nie wykazał, że ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym wystąpiła w rozpoznawanym przypadku. W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Powyższe stanowisko jest również prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z dnia 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11 podkreślono, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przywołać warto również stanowisko wyrażone w postanowieniu z 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10, w uzasadnieniu którego Sąd stwierdził, iż czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić należy, że bez znaczenia dla oceny, czy Skarżący wykonał wezwanie Sądu pozostaje sposób doręczenia wezwania. W niniejszej sprawie wezwanie skutecznie doręczono Skarżącemu w trybie zastępczym, na podstawie art. 73 p.p.s.a. Stosownie do powołanego przepisu, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej (...) albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia. Zawiadomienie umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie 7 dni, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu. Na kopercie, w której przesłano wezwanie Skarżącemu, znajduje się adnotacja, że pierwszego awizowania dokonano w dniu 5 września 2016 r., drugiego w dniu 13 września 2016 r. Stosownie do treści art. 73 § 4 p.p.s.a., należy przyjąć, że przesyłkę doręczono w trybie zastępczym z upływem 19 września 2016 r. Skarżący nie odpowiedział na wezwanie do złożenia dodatkowego oświadczenia skierowane na podstawie art. 255 p.p.s.a., uznać więc należało, iż nie wykazał, że spełnia ustawowe warunki do przyznania prawa pomocy w zakresie wskazanym we wniosku. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.