V SO/Wa 28/15

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez odmowę zwolnienia od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy Z. R. (dalej: "Skarżący", "Strona") wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest współwłaścicielem domu o powierzchni 200 m.kw. i działki o powierzchni 350 m.kw. (udział 50%), działki budowlanej (1000 m.kw.) oraz współwłaścicielem kutra rybackiego (udział 75 %). Wykazał również oszczędności w wysokości 65.000 zł. Strona utrzymuje się z prowadzonej działalności gospodarczej i rybołówstwa. Miesięczny dochód z tego tytułu wynosi 2.000 zł. Skarżący wskazał, że w okresie od 1 stycznia 2015 r. do 31 maja 2015 r. uzyskał dochód w wysokości 10.000 zł. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi rozpatrującemu wniosek. Jednakowoż podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy jest przeznaczona dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych jest niemożliwe bowiem wiązałoby się z niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych ich rodzin. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. W związku z tym, iż w przypadku przyznania prawa pomocy koszty udzielonej pomocy pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach szczególnie uzasadnionych, ograniczonych do sytuacji, gdy strona Skarżąca nie ma jakichkolwiek możliwości pokrycia tych kosztów z posiadanych dochodów lub z dochodów możliwych do osiągnięcia. Oceniając w powyższym świetle złożone przez wnioskodawcę oświadczenia dotyczące stanu majątkowego posiadania uznano, iż nie wykazał tego, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. W niniejszym postępowaniu rozpoznanie złożonej skargi zależy od solidarnego uiszczenia przez Skarżącego wpisu sądowego w wysokości 300 zł. Przypomnieć bowiem należy, że stosownie do stosownie do § 3 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) wpis sądowy od skargi o wznowienie postępowania wynosi połowę wpisu od skargi. Z przedstawionych przez Skarżącego informacji wynika, że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą i uzyskuje z tego tytułu dochód w wysokości 2000 zł (dochód miesięczny). Podkreślić należy, że Skarżący posiada również znaczny majątek, ponieważ tak należy ocenić okoliczności, iż jest współwłaścicielem domu (200 m.kw.) i działki (350 m.kw.) oraz właścicielem działki o powierzchni 1000 m.kw. oraz kutra rybackiego. Bardzo istotne jest również, że Skarżący posiada oszczędności w wysokości 65.000 zł, a więc w kwocie nieproporcjonalnie wysokiej w stosunku do wpisu sądowego, który w niniejszej sprawie wynosi 300 zł. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że Skarżący nie należy do osób pozbawionych środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Jego sytuacji majątkowej nie można utożsamiać z sytuacją osób nie osiągających żadnego dochodu lub też osiągających dochód niewystarczający aby zaspokoić podstawowe potrzeby życiowe. Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko w wypadku, gdy wnioskodawca nie dysponuje jakimikolwiek środkami finansowymi lub jeśli zapłata kosztów postępowania sądowego mogłaby spowodować powstanie uszczerbku w koniecznym utrzymaniu rodziny. Przesłanką zastosowania instytucji zwolnienia od koszów postępowania nie może być brak wolnych środków finansowych, ale obiektywna niemożność ich zdobycia przez stronę skarżącą. Ponieważ koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami, obowiązek ich uiszczenia może spowodować powstanie uszczerbku w utrzymaniu rodziny i konieczność ograniczenia innych wydatków. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.