V SO/Wa 3/14

Referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych złożonego przed wpłynięciem skargi na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 7 lutego 2014 r. [...] wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W informacji o przedmiocie zaskarżenia wskazał: rozstrzygnięcie o odmowie przyznania pomocy (rubryka 3.1), z dnia [...] 2013 r. (rubryka 3.2), o numerze [...] (rubryka 3.3), podjęte przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (rubryka 3.4). W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i córką, posiada nieruchomość rolną o pow. 2,1 ha i ½ z 5 ha, a także oszczędności pieniężne w wysokości 550.000 zł, samochód osobowy Volkswagen Caddy i koparko-ładowarkę. W rubryce nr 8 wniosku wskazał również samochód osobowy Toyota Corolla. Wnioskodawca oświadczył, iż osiąga średni dochód z działalności gospodarczej w wysokości 40.000 zł, zaś jego żona z tytułu umowy o pracę w wysokości 2.800 zł miesięcznie. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Prawo pomocy stanowi wyjątek od obowiązującej w postępowaniu przed sądem administracyjnym zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie (wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") i może zostać przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku (art. 243 § 1 p.p.s.a.). Osoba fizyczna może skorzystać z tej instytucji w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu referendarza lub sądu rozpoznającego wniosek. Jednakowoż podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. Przypomnieć również trzeba, iż ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny. W niniejszej sprawie, przedmiotem zaskarżenia jest rozstrzygnięcie o odmowie przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego w trybie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W takich sprawach wpis sądowy jest stały i wynosi 200 zł, stosownie do przepisu § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem wnioskodawca nie wykazał, iż ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jego osoby. Zasadniczy wpływ na przyjęcie takiego stanowiska wywarła ta okoliczność, iż wnioskodawca posiada oszczędności pieniężne, których wysokość nie pozwala na zaliczenie go do kategorii osób, które z uwagi na swoje ubóstwo zasługują na udzielenie prawa pomocy. Skoro bowiem skarżący – jak sam wskazuje – posiada środki pieniężne w kwocie 550.000 zł, które stanowią oszczędności a nie są pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne), uznać należy, że ich przeznaczenie na koszty postępowania (w wysokości 200 zł) nie spowoduje uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Nadto należało mieć również na uwadze, iż zarówno wnioskodawca, jak też jego żona uzyskują stałe dochody, posiadają nieruchomości i majątek ruchomy o znacznej wartości. Z tych względów uznać należało, że wnioskodawca nie wykazał tego, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co z kolei powoduje, że na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.