VI SA/Wa 10/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Protokolant Aneta Stefaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2010 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie wydania licencji pilota samolotu turystycznego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] września 2009 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz skarżącego D. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego (Prezes ULC) decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez D. P. (skarżący) utrzymał w mocy decyzję tego organu z dnia [...] września 2009 r. w przedmiocie odmowy wydania licencji pilota samolotowego turystycznego. Powyższa decyzja zapadła w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny: Decyzją z [...] września 2009 r. Prezes ULC, działając na podstawie art. 96 ust. 3 w zw. z art. 96 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz. U. z 2006 r. Nr 100, poz. 696 z późn. zm.- dalej pr. lot.) i art. 104 § 1 k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku o wydanie licencji pilota samolotowego turystycznego z dnia [...] października 2007 r. odmówił wydania D. P. licencji pilota samolotowego turystycznego. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że D. P. złożył w dniu [...] października 2007 r. wniosek o wydanie licencji pilota samolotowego turystycznego PPL(A). Dnia [...] lutego 2008 r. Prezes ULC wydał decyzję nr [...], mocą której odmówił wydania licencji z uwagi na fakt, iż skarżący nie zaliczył egzaminu teoretycznego na licencję pilota samolotowego turystycznego z przedmiotu pn. "Nawigacja" w kolejnych czterech próbach egzaminacyjnych przed Lotniczą Komisją Egzaminacyjną, a tym samym nie mógł być skierowany na egzamin praktyczny i nie spełnił wymogów określonych w art. 99 ust. 1 pr. lot. niezbędnych do wydania licencji. Następnie na podstawie raportu z egzaminów teoretycznych z dnia [...] października 2009 r., D. P. uzyskał zaliczenie egzaminów i [...] stycznia 2009 r., po przedłożeniu zaświadczenia o ukończeniu szkolenia praktycznego został dopuszczony do egzaminu praktycznego, na który został skierowany [...] stycznia 2009 r. Zgodnie z protokołem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., skarżący zdał egzamin praktyczny na pilota samolotowego turystycznego. Jednakże na podstawie uzyskanych informacji organ uznał, że istnieje uzasadnione podejrzenie, że podczas zdawania egzaminu teoretycznego przez stronę doszło do nieprawidłowości, które nie zostały wychwycone przed skierowaniem kandydata na egzamin praktyczny. Zdaniem organu jakakolwiek zaś wątpliwość co do poprawności zweryfikowania wiedzy kandydatów i prawidłowości zdanych egzaminów nie pozwala na wydanie licencji, bowiem ewentualne uchybienia w procesie jej wydania mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo ruchu lotniczego. Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając, że wskazane w decyzji przepisy w szczególności art. 96 ust. 3, art. 96 ust 1 pkt 6 pr. lot. nie mogą stanowić jakiejkolwiek podstawy prawnej dla odmowy wydania licencji. Zdaniem strony Prezes ULC działając jako organ administracji państwowej, dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Skarżący uważa, iż w całości spełnia przesłanki z art. 96 ust. 1 pkt 1-6, ust. 2 pkt 2, art. 98 ust. 1 oraz art. 99 ust 1 pr. lot. do wydania licencji, czego dowodem są: raport z egzaminu teoretycznego z dnia [...] października 2008 r. oraz protokół z egzaminu praktycznego z dnia [...] sierpnia 2009 r. Powyższe zarzuty nie zostały uwzględnione. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. Prezes ULC wyjaśnił, że w trakcie rozpatrywania wniosku strony o wydanie licencji otrzymał pisma z Prokuratury Okręgowej w W., wskazujące na uzasadnione podejrzenie, iż podczas zdawania przez stronę egzaminów teoretycznych na licencje pilota samolotowego turystycznego, doszło do nieprawidłowości (postanowienie z [...] sierpnia 2009 r. oraz z pismo z [...] sierpnia 2009 r. w sprawie [...]). Jednocześnie organ wyjaśnił, że pisma nie zostały stronie udostępnione ze względu na tajemnicę śledztwa. Ponadto [...] października 2009 r. do Urzędu Lotnictwa Cywilnego (ULC) wpłynęło postanowienie Prokuratury Okręgowej w W. z dnia [...] października 2009 r. o oddaniu D. P. pod dozór policji, nakazie powstrzymania się od prowadzenia wszelkiego rodzaju samolotów w ruchu powietrznym oraz o poręczeniu majątkowym. Prokuratura wskazała w tym postanowieniu, że D. P. jest podejrzany o to, że udzielił osobie pełniącej funkcję publiczną w Lotniczej Komisji Egzaminacyjnej ULC korzyści majątkowej w zamian za ułatwienie uzyskania pozytywnego wyniku z egzaminu teoretycznego na licencję pilota turystycznego samolotowego, co polegało na przeprowadzeniu w dniu [...] października 2009 r. państwowego egzaminu teoretycznego przez informowanie D. P. w trakcie egzaminów czy udzielił wymaganej do zaliczenia poszczególnych przedmiotów ilości prawidłowych odpowiedzi oraz podawania prawidłowych odpowiedzi na pytania, na które udzielił on błędnej odpowiedzi (czyn z art. 229 § 3 k.k.). Zdaniem organu w rozpatrywanej sprawie okoliczności ujawnione w dokumentach przekazanych przez Prokuraturę rodzą wątpliwości co do dostatecznego przygotowania strony do bezpiecznego wykonywania czynności lotniczych i faktycznego zdania egzaminu teoretycznego, który w myśl art. 96 ust. 2 pkt 6 pr. lot. ma być potwierdzeniem posiadanej wiedzy i umiejętności. Wprawdzie dokumentacja potwierdza zdanie egzaminu teoretycznego jednakże zgromadzone w sprawie dowody, tj. dokumenty urzędowe otrzymanie z Prokuratury, wskazują na uzasadnione podejrzenie, że egzamin teoretyczny nie odbył się w zgodzie obowiązującymi przepisami i prawem. W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. P. wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji poprzedzającej oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie; - art. 6 k.p.a. poprzez jego nie zastosowanie, albowiem organ administracyjny wydając decyzję oparł swe rozstrzygnięcie na podejrzeniach a nie na udowodnionych faktach; - art. 7 k.p.a. poprzez jego nie zastosowanie i nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy; - art. 10 § 1 k.p.a. poprzez jego nie zastosowanie i nie zapewnienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu mającym na celu wydanie licencji pilota samolotowego turystycznego; - art. 76 § 1 k.p.a. poprzez jego nie zastosowanie i nie uznanie, że protokół z egzaminu praktycznego oraz teoretycznego jest dokumentem urzędowym potwierdzającym fakt zdania przez skarżącego egzaminów; - art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło organ administracji publicznej do przekonania, że skarżący nie spełnia warunków, o których mowa w art. 96 ust. 1 pkt 6 pr. lot.; - art. 96 ust. 3 w zw. z art. 96 ust. 1. pkt 6 pr. lot. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że organ odmówił wydania skarżącemu licencji pilota samolotowego turystycznego ; - naruszenie art. 99 ust. 1 Ustawy Prawo Lotnicze (Dz. U. z 2006 r., Nr 100, poz. 696 z późn. zm.) poprzez jego nie zastosowanie. Skarżący podtrzymał swoje stanowisko zajęte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dodając, że spełnia warunki, o których mowa w art. 96 ust. 1 pr. lot. bowiem posiada ukończone wszelkie wymagane szkolenia, kilkuletnią praktykę lotniczą, wiedzę i umiejętności potwierdzone zdaniem egzaminu państwowego, o którym mowa w art. 99 ust. 1 pr. lot. W ocenie skarżącego odmawiając wydania licencji organ praktycznie uznał skarżącego za winnego zarzucanych mu przez Prokuraturę czynów, pomimo, iż jak do tej pory wina skarżącego nie została stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu karnego. Dlatego też kwestionowana decyzja narusza jedną z podstawowych zasad demokratycznego państwa prawnego, tj. zasadę domniemania niewinności. Skarżący podkreśla, że nigdy nie był skazany za jakiekolwiek przestępstwo, a sam fakt postawienia mu zarzutów prokuratorskich w żadnym wypadku nie przesądza o popełnieniu zarzucanego mu czynów. Również zastosowanie środka zapobiegawczego nie wyklucza udzielenia licencji, zaś skarżący złożył do Sądu dla W. w W. zażalenie na postanowienie Prokuratury Okręgowej o zastosowaniu środków zapobiegawczych. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, w grę wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej jako: p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę z punktu widzenia powyższych kryteriów skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja Prezesa ULC oraz poprzedzająca ją decyzja tego organu z dnia [...] listopada 2009 r. zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Przede wszystkim podnieść należy, że przedmiotem sprawy była ocena czy zachodzą wystarczające przesłanki do udzielenia skarżącemu licencji pilota samolotowego turystycznego. Materialnoprawną podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia był przepis art. 96 ust. 1 pkt 6 pr. lot., który stanowi, że licencja taka może być wydana osobie spełniającej wymagania i warunki określone na podstawie art. 104 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 dotyczące ukończenia szkolenia lotniczego, praktyki lotniczej oraz posiadania wiedzy i umiejętności, potwierdzone zdaniem egzaminu państwowego, o którym mowa w art. 99 ust. 1. Stosownie do pełnego brzemienia art. 96 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze ( tekst jednolity Dz. U z 2006 r. Nr 100, poz. 696) licencja może być udzielona osobie, która łącznie spełnia następujące warunki: 1) korzysta w pełni z praw publicznych; 2) ma pełną zdolność do czynności prawnych; 3) nie była skazana prawomocnym wyrokiem za popełnienie przestępstwa; 4) spełnia wymogi w zakresie wieku i wykształcenia; 5) odpowiada wymaganiom w zakresie sprawności psychicznej i fizycznej, określonym na podstawie art. 104 ust. 2, potwierdzonym orzeczeniem o braku przeciwwskazań do wykonywania funkcji członka personelu lotniczego, o którym mowa w art. 110; 6) spełnia wymagania i warunki określone na podstawie art. 104 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 dotyczące ukończenia szkolenia lotniczego, praktyki lotniczej oraz posiadania wiedzy i umiejętności, potwierdzone zdaniem egzaminu państwowego, o którym mowa w art. 99 ust. 1. W myśl art. 98 ust. 1 pr. lot. licencję wydaje się po sprawdzeniu, czy kandydat spełnia określone prawem wymagania, zaś zgodnie z art. 99 ust. 1 pr. lot. warunkiem uzyskania licencji jest pozytywny wynik egzaminu państwowego składającego się z części teoretycznej i praktycznej, złożonego przed komisją egzaminacyjną. Biorąc pod uwagę treść ww. przepisów ustawy Prawo lotnicze, zdaniem Sądu, materiał dowodowy zebrany w rozpoznawanej sprawie jednoznacznie wskazuje, iż skarżący spełnia wszystkie ww. kryteria. W szczególności skarżący uzyskał pozytywny wynik egzaminu państwowego, jak również nie został skazany prawomocnym wyrokiem za popełnienie przestępstwa. W tych okolicznościach powoływanie się przez organ na fakt toczącego się wobec skarżącego postępowania karnego w sprawie nieprawidłowości zaistniałych podczas egzaminu teoretycznego nie stanowi ustawowej przesłanki wymienionej w ustawie Prawo lotnicze, która pozwalałaby organowi na wydanie decyzji negatywnej, odmawiającej udzielenia licencji pilota samolotu turystycznego. Dotyczy to w równej mierze powoływanej przez organ w decyzji z [...] września 2009 r. przesłanki w postaci "wątpliwości co do poprawności zweryfikowania wiedzy kandydatów i prawidłowości zdanych egzaminów " oraz związanego z tym faktem "wpływu na bezpieczeństwo ruchu lotniczego". Tego rodzaju przesłanki obejmujące " toczące się postępowanie karne" lub też "bezpieczeństwo ruchu lotniczego" nie są wymienione w prawie lotniczym jako okoliczności mogące stanowić podstawy do odmowy udzielenia licencji pilota samolotowego. Należy zauważyć, iż w postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istotnego w sprawie, stosownie do art. 7 i 77 k.p.a. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji (tak również: Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie /w:/ wyroku z dnia 26 maja 1998 r., sygn. akt II SA 420/98, nie publik.). Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie nic nie stało na przeszkodzie aby organ skorzystał z instytucji zawieszenia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Mając na uwadze treść art. 96 ust. 1 pkt 3 i 6 pr. lot. za zagadnienie wstępne w postępowaniu dotyczącym udzielenia licencji na pilota samolotowego należy uznać rozstrzygnięcie sądu karnego co do popełnienia przez kandydata na pilota przestępstwa dotyczącego prawidłowości przebiegu egzaminu państwowego, o którym mowa w art. 99 pr. lot. Jest to tym bardziej istotna kwestia bowiem obowiązujące przepisy prawa lotniczego oraz przepisy wykonawcze nie regulują procedur związanych z unieważnieniem takiego egzaminu po jego zakończeniu. Jedynie przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 18 lipca 2003 r. w sprawie egzaminów państwowych na licencje lub uprawnienia lotnicze (Dz. U. z 2003 r. Nr 168, poz. 1637) w § 12 ust. 5-8 przewidują możliwość przerwania egzaminu lub odmowy jego przeprowadzenia przez egzaminatora m.in. w wypadku propozycji udzielenia korzyści majątkowej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu państwowego. W tej sytuacji Sąd doszedł do przekonania, że organ dopuścił się naruszenia ww. przepisów w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Wymaga to ponownej szczegółowej analizy we wskazanym przez Sąd kierunku z uwzględnieniem rozważenia możliwości zawieszenia postępowania administracyjnego do czasu zakończenia postępowania karnego. Z omawianych względów zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą należało uchylić (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.). Stosownie do art. 152 p.p.s.a. uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 i art. 205 p.p.s.a.