VI SA/Wa 100/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Grażyna Śliwińska Sędziowie : Asesor Małgorzata Grzelak WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Protokolant: Maciej Kliszcz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2005 r. sprawy ze skargi M. M. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia uchwały o odmowie wpisu na listę aplikantów radcowskich 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...]; 2. stwierdza, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Rady Radców Prawnych na rzecz skarżącego M. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. VI SA/Wa 100/05 Uzasadnienie M. M. wniósł skargę na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych Nr [...] z dnia [...] października 2004 r. utrzymującą w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] Nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r. w przedmiocie odmowy uchylenia uchwały Nr [...] z dnia [...] marca 20001 r. o odmowie wpisania skarżącego na listę aplikantów radcowskich. Z akt admnistracyjnych wynika, iż uchwałą Nr [...] z dnia [...] marca 2001 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] odmówiła wpisania skarżącego na listę aplikantów radcowskich z uwagi na uzyskaną przez niego zbyt małą liczbę punktów w postępowaniu konkursowym na aplikację. W dniu [...] marca 2004 r. wpłynął do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] wniosek skarżącego o wznowienie postępowania w sprawie jego wpisu na listę aplikantów radcowskich na podstawie art. 190 Konstytucji RP oraz art. 145a § 1 kpa, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. P 21/02. We wniosku skarżący wniósł o uchylenie uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] Nr [...] z dnia [...] marca 2001 r. i wydanie nowej uchwały o jego wpisie na listę aplikantów radcowskich. W uzasadnieniu wniosku skarżący podkreślił, że nowa decyzja wydana w wyniku wznowienia postępowania nie może rozstrzygać o istocie sprawy w taki sam sposób jak decyzja dotychczasowa, gdyż decyzja o odmowie wpisu oparta została na niekonstytucyjnej podstawie, a jedynymi przesłankami wpisu na listę aplikantów powinny być przesłanki określone w art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych. Ponowna decyzja o odmowie wpisu naruszałaby art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] uchwałą z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...] wznowiła postępowanie w sprawie wpisu skarżącego na listę aplikantów radcowskich stwierdzając w uzasadnieniu tej uchwały, że spełnione zostały przesłanki wynikające z art. 145a § 1 kpa do wznowienia postepowania. W wyniku wznowienia postępowania Rada Okręgowej Izby Radców w [...] podjęła w dniu [...] lipca 2004 r. uchwałę Nr [...] odmawjącą uchylenia uchwały Nr [...] z dnia [...] marca 2001 r. w przedmiocie odmowy wpisania skarżącego na listę aplikantów radcowskich. W uzasadnieniu tej uchwały wskazano, że uchwała z dnia [...] marca 2001 r. podjęta została w oparciu o art. 33 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, który nie był objęty wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r., gdyż wyrok ten dotyczył art. 60 pkt 8b tej ustawy, który został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjny. Rozstrzygnięcia związane z wpisem na listę aplikantów radcowskich wymagają uprzedniego przeprowadzenia konkursu (art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych), która to czynność w odniesieniu do konkretnej osoby nie podlega weryfikacji. Powołując się na uzasadnienie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stwierdzono, że przeprowadzone przed ogłoszeniem orzeczenia Trybunału konkursy na aplikację zachowują swoją skuteczność i nie podlegają procedurze wznowienia, a przepisy dotychczasowe, do czasu ich zakwestionowania przez Trybunał Konstytucyjny, korzystają z domniemania konstytucyjności. Skarżący wniósł odwołanie od tej uchwały do Krajowej Rady Radców Prawnych. W odwołaniu wskazał, że jedyną przyczyną odmowy wpisania go na listę aplikantów radcowskich było nie uzyskanie przez niego wymaganej liczby punktów w konkursie przeprowadzonym w oparciu o art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych. Przepis ten stanowił więc faktycznie podstawę wydania decyzji z dnia [...] marca 2001 r. odmawiającej wpisania go na listę aplikantów radcowskich. Skarżący powołał się w odwołaniu na treść uzasadnienia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Wskazał , że z art. 145 a § 1 kpa wynika jednoznacznie, że orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności z Konstytucją RP przepisu, który stanowił podstawę wydania decyzji, jest przesłanką uzasadniającą żądanie wznowienia postępowania. Wznowienie to możliwe jest wyłącznie na żądanie strony. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych powinna podjąć uchwałę o wpisie na listę aplikantów radcowskich, gdyż skarżący spełniał wszystkie warunki niezbędne do uzyskania wpisu, poza kwestionowanym wynikiem przeprowadzonego konkursu w oparciu o art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych. Pomimo orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją RP przepisu wpływającego na treść wydanej uchwały, sytuacja prawna podmiotu którego uchwała dotyczyła, w wyniku wznowienia postępowania, nie uległa zmianie . Skarżący podniósł ponadto w odwołaniu, że Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] rozpoznała jego wniosek dopiero po upływie prawie 4 miesięcy. Krajowa Rada Radców Prawnych, w wyniku rozpoznania odwołania, uchwałą z dnia [...] października 2004 r. Nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] lipca 2004 r. Nr [...] powołując te same argumenty, które przedstawiono w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący przytoczył ponownie zarzuty, które przedstawił wcześniej w odwołaniu do Krajowej Rady Radców Prawnych wnosząc o uchylenie zaskrżonej uchwały. Wskazał też na przewlekłość postępowania odwoławczego prowadzonego przez Krajową Radę Radców Prawnych. Krajowa Rada Radców Prawnych w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie wskazując, że Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] przeprowadziła konkurs w oparciu o art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych i zgodnie z uchwalonym regulaminem konkursowym wydanym na podstawie art. 60 pkt. 8 tej ustawy. Uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] marca 2001 r. podjęta była w oparciu o art. 33 ustawy o radcach prawnych. Przeprowadzone konkursy nie mogą podlegać weryfikacji, a przepisy dotychczasowe, do czasu zakwestionowania ich przez Trybunał Konstytucyjny, korzystały z domniemania konstytucyjności z wszelkimi jego następstwami co do podjętych w oparciu o nie uchwał i decyzji organów samorządu zawodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne powołane są do badania legalności, czyli zgodności zaskarżonych decyzji lub postanowień z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji lub postanowienia. Sąd administracyjny nie bada natomiast celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. W rozpatrywanej sprawie Sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2004 r. oraz utrzymana nią w mocy uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] lipca 2004 r. naruszają prawo. Uchwały w sprawie wpisu lub odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich mają walor decyzji administracyjnych, a więc należy stosować przy ich wydawaniu przepisy kodeksu postepowania administracyjnego. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] podejmując uchwałę Nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. o wznowieniu postępowania administracyjnego w sprawie wpisu skarżącego na listę aplikantów radcowskich na podstawie art. 145 a § 1 kpa prawidłowo ustaliła, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. P 21/02, spełnione zostały przesłanki do wznowienia postępowania. W uchwale z dnia [...] marca 2001 r. Nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] odmawiającej wpisania skarżacego M. M. na listę aplikantów radcowskich jako podstawę jej wydania wskazano art. 33 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz U Nr 19 poz. 145 z późn. zm.). Z uzasadnienia tej uchwały wynika jednak, że bezpośrednią przyczyną odmowy wpisania skarżącego na listę aplikantów radcowskich było nie uzyskanie przez niego wymaganej liczby punktów w postępowaniu konkursowym. Postępowanie konkursowe na aplikację radcowską przeprowdzone zostało na podstawie regulaminu wydanego w oparciu o art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt P 21/02 opublikowanym w Dzienniku Ustaw z dnia 4 marca 2004 r. orzekł natomiast, że art. 60 pkt. 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz U z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.) jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji przez to, że dopuszcza co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej radców prawnych możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia. W uzasadnieniu swojego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny wskazał, że ograniczenia konstytucyjnie gwarantowanych wolności i praw obywatelskich powinny być unormowane w aktach prawnych o randze ustawowej. Z uwagi na to, że przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych nie określały przesłanek i zakresu przeprowadzania konkursów na aplikację radcowską, umożliwiając dowolne normowanie tych kwestii w aktach prawnych wewnątrzkorporacyjnych, zostały uznane za niezgodne z Konstytucją. W rozpatrywanej sprawie powołane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. ma zastosowanie mimo, iż uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] marca 2001 r. odmawiająca wpisania skarżącego na listę aplikantów radcowskich nie powołuje się w swojej podstawie wprost na zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny przepis. W ocenie Sądu brak powołania w uchwale przepisu uznanego za niekonstytucyjny nie oznacza, że nie stanowił on podstawy podjęcia tej uchwały. Podstawa prawna ta wynika wprost z uzasadnienia tej uchwały. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA uzasadnienie stanowi integralną część decyzji. Zarówno osnowa, jak i uzasadnienie decyzji stanowią jedność w znaczeniu materialnym i formalnym, żadna z tych części oddzielnie nie może istnieć w obrocie prawnym (takie stanowisko wyraził NSA w wyroku z dnia 30 czerwca 1982 r. I SA 178/83, w wyroku z dnia 15 listopada 2000 r. I SA/Gd 668/98 oraz w wyroku z dnia 3 listopada 2000 r. IV SA 13/98). Konkurs, w którym brał udział skarżący, został przeprowadzony na zasadach określonych w regulaminie uchwalonym przez Krajową Radę Radców Prawnych na podstawie zakwestionowanego przez Trybunał Konstytucyjny przepisu art. 60 pkt. 8b ustawy o radcach prawnych. W tym stanie faktycznym należy stwierdzić, że zasady przeprowadzania konkursu na aplikację radcowską wydane na podstawie sprzecznego z Konstytucją RP przepisu miały istotny wpływ na treść uchwały Nr [...] z dnia [...] marca 2001 r. podjętej przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] w przedmiocie odmowy wpisania skarżącego na listę aplikantów radcowskich. Zatem zaskarżona uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2004 r. oraz utrzymana nią w mocy uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] lipca 2004 r. odmawiające uchylenia uchwały Nr [...] z dnia [...] marca 2001 r. nie mogą się ostać. W uzasadnieniu swojego orzeczenia z dnia 18 lutego 2004 r. Trybunał Konstytucyjny zawarł wprawdzie rozważania odnośnie zakresu obowiązywania jego wyroku w stosunku do rozpoczętych i przeprowadzonych już postępowań konkursowych na aplikacje jednak uzasadnienie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie ma mocy powszechnie wiążącej. Organy samorządu radcowskiego rozpoznając ponownie, w wyniku wznowienia postępowania, sprawę o wpis skarżącego na listę aplikantów radcowskich powinny wziąć pod uwagę zmianę stanu prawnego wywołaną publikacją orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. W ocenie Sądu konieczne jest ponowne przeprowadzenie postępowania administracyjnego mającego na celu rozpoznanie wniosku skarżącego o wpis na listę aplikantów radcowskich w oparciu o nowe, zgodne z Konstytucją RP przepisy korporacyjne wydane na podstawie delegacji ustawowej. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit.a, art. 152 i art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.