VI SA/Wa 100/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska - Matusiak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant Marta Brzezińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2008 r. sprawy ze skargi E. N. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2007 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] listopada 2007r. Nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez E. N. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2007r. Nr [...] w części dotyczącej nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 3.000,- złotych za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., art. 42 ust.1, ust 3b, art.87 ust.1, ust.3, art.92 ustawy o transporcie drogowym (tj Dz.U. z 2007 r. Nr 125, poz.874 ze zm. powoływanej dalej jako:"utd") oraz lp.4.1 załącznika do w/w ustawy, § 3 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. z 2006r., Nr 151, poz.1089) . W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż podstawą faktyczną nałożenia kary pieniężnej za brak uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych było ustalenie dokonane w czasie kontroli przeprowadzonej w dniu 30 maja 2007r., pojazdu marki [...] nr rej [...]. Podczas kontroli ustalono, że na przedniej szybie pojazdu (w jej lewym dolnym rogu) umieszczono w sposób trwały miesięczną winietę nr seria [...], jednakże nie przedstawiono, zarówno w toku kontroli, jak i w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego drugiej części przedmiotowej karty opłaty tj. odcinka kontrolnego. Odwołując się do przepisów Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych organ stwierdził, że dowodem opłaty są obie części karty opłaty łącznie, a zatem brak jednej z nich musi skutkować uznaniem, iż opłata za przejazd po drogach krajowych nie została uiszczona, a zatem kara w wysokości 3000 złotych została nałożona zgodnie z przepisami. W skardze wniesionej do tutejszego Sądu E. N. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący podniósł, iż odcinek kontrolny spornej karty został zagubiony i nie było żadnych możliwości uzyskania duplikatu. W ocenie skarżącego w takiej sytuacji powinno być "jakieś rozwiązanie alternatywne, bo zdarzają się takiego rodzaju nieprzewidziane zdarzenia", jak zagubienie odcinka kontrolnego. Strona podkreśliła, że wykupiła kartę opłaty, winieta była przyklejona do szyby, a tymczasem organ uznał, iż opłata nie została uiszczona. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Należy także podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Kompetencja sądu wyraża się w możliwości zastosowania środków przewidzianych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.), w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności organów administracji publicznej wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. W ocenie Sądu, analizowana w powyższych aspektach skarga E. N. zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo procesowe w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie w/w decyzji z obrotu prawnego. W niniejszej sprawie podstawę faktyczną nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 3000 złotych było nieokazanie, aż do zakończenia postępowania administracyjnego, jednej z dwóch części karty opłaty drogowej, a mianowicie jej odcinka kontrolnego, co zdaniem organu świadczyło o nieuiszczeniu stosownej opłaty za przejazd po drogach krajowych. W myśl § 3. ust.1 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. z 2006r., Nr 151, poz.1089) w brzmieniu na dzień kontroli tj. 30 maja 2007r stanowił, że uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie, przez podmiot wykonujący na terenie Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy, karty opłaty w jednostce upoważnionej do poboru opłat, zwanej dalej "jednostką". W myśl ust.2, karta opłaty składa się z dwóch części: 1) winiety samoprzylepnej umieszczanej w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu; 2) odcinka kontrolnego przechowywanego w pojeździe samochodowym i okazywanego na żądanie osób uprawnionych do kontroli karty opłaty. Natomiast dowód uiszczenia opłaty stanowią obie części karty opłaty łącznie (ust.3) . Stosownie do ust.4 nie stanowią dowodu uiszczenia opłaty: 1) winieta nieprzedziurkowana lub nieumieszczona trwale w sposób, o którym mowa w ust. 2 pkt 1; 2) uszkodzone winieta lub odcinek kontrolny; 3) odcinek kontrolny noszący ślady ingerencji chemicznej lub mechanicznej; 4) odcinek kontrolny zafoliowany (zalaminowany) lub w inny sposób uniemożliwiający sprawdzenie umieszczonych na dokumencie zabezpieczeń W stanie faktycznym sprawy ustalonym przez organ oraz niekwestionowanym przez stronę, który polegał na nieokazaniu odcinka kontrolnego miesięcznej karty opłaty za przejazd po drogach krajowych, w pierwszej kolejności należy uwypuklic, iż skarżący uiścił w Centrum Sieci Pocztowej Poczty Polskiej opłatę za wydanie miesięcznej karty opłaty drogowej oznaczonej numerem [...] to jest tej, której jedna część (winieta) była umieszczona na szybie skontrolowanego pojazdu w sposób określony w ust.2 pkt 1 w.w. Rozporządzenia. Na dowód zakupu karty skarżący przedłożył niezakwestionowaną przez organ kopię dokumentu pn. "Dowód wniesienia opłaty drogowej" z dnia 14 maja 2007r. Ponadto, w toku postępowania administracyjnego E. N. podejmował czynności zmierzające do uzyskania duplikatu zagubionego odcinka kontrolnego. W nadesłanych aktach administracyjnych znajdują się dokumenty potwierdzające wystąpienie skarżącego w tej sprawie do Poczty Polskiej, Ministerstwa Transportu oraz Polskiej Komisji Papierów Wartościowych. Z udzielonych skarżącemu odpowiedzi wynika, że nie ma możliwości uzyskania wtórnika miesięcznej karty (pismo Ministerstwa Transportu z dnia 13 sierpnia 2007r. znak BOTM 1k-0760-2-7-42/4022-W/07), a także nie ma możliwości wydania duplikatu kontrolnego odcinka karty opłaty zakupionej w Centrum Sieci Pocztowej (v. pismo Poczty Polskiej z 26 czerwca 2007r. znak SD-5060-6/78/07). Skarżący uzyskał również informację od właściwego, w tym zakresie organu, że nie prowadzi się produkcji wtórników blankietów kart opłaty (zarówno odcinków kontrolnych jak i winiet) – vide: pismo Polskiej Komisji Papierów Wartościowych z 29 sierpnia 2007r. HS-6230-8/2006). Tymczasem organ pierwszej instancji ocenił przedłożone przez stronę dowody dotyczące zarówno uiszczenia stosowanej kwoty za wydanie miesięcznej karty opłaty drogowej jak i dokumenty świadczące o tym, że strona ubiegała się o wydanie duplikatu przedmiotowej karty jako nie wnoszące niczego istotnego do sprawy. W ocenie organu przesądzające znaczenie dla uznania, iż skarżący uchybił wskazanym w decyzji przepisom ustawy o transporcie drogowym ma fakt, że strona w rezultacie nie przedstawiła brakującego odcinka kontrolnego karty opłaty drogowej oznaczonej numerem [...]. Z kolei organ II instancji nie odniósł się w zaskarżonej decyzji do w/w dokumentów w żaden sposób pomimo, że E. N. powoływał się na ich treść w odwołaniu i wywodził, że organ nie powinien w tej szczególnej sytuacji nakładając na niego kary za nieuiszczenie opłaty za przejazd. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie, zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy naruszyły prawo poprzez brak rozpoznania sprawy pod kątem zastosowania przepisu art. 93 ust.7 ustawy o transporcie drogowym, według redakcji wprowadzonej ustawą z dnia 26 kwietnia 2007r. o zmianie ustawy o czasie pracy kierowców, oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 99, poz. 661). Zgodnie z tym przepisem, nałożenia kary pieniężnej w drodze decyzji nie stosuje się, jeżeli stwierdzone naruszenie (przepisów utd) nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. W takiej sytuacji, właściwy ze względu na miejsce przeprowadzonej kontroli organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Powyższy przepis wszedł w życie w dniu 20 czerwca 2007r. a więc przed datą wydania decyzji przez organ I instancji. Podkreślenia przy tym wymaga, że przepis art. 3 pkt 4 lit.b wspominanej noweli, która zmieniła m.in. przepisy ustawy o transporcie drogowym, nie był objęty przepisami przechodnimi. Zatem w odniesieniu do powołanego art. 93 ust.7 utd ma zastosowanie zasada bezpośredniego jego stosowania przez organ administracji – co w rozpatrywanej sprawie dotyczyło już organu I instancji, skoro – jak wspomniano wyżej - w dniu wydania decyzji przez ten organ tj. [...] sierpnia 2007r. przepis ten obowiązywał. Tym bardziej, że powyższe uregulowanie jest korzystniejsze dla skarżącego w porównaniu do poprzedniego stanu prawnego. Brak dokonania przez organy obu instancji oceny zgromadzonego materiału dowodowego pod kątem zastosowania w.w. przepisu art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, stanowi naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1 k.p.a w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co z kolei uzasadnia uchylenie obu decyzji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. W toku ponownego postępowania organ administracji, stosując się do dyspozycji art. 153 p.p.s.a. uwzględni ocenę prawną i wskazania, co dalszego postępowania wyrażone w niniejszym wyroku.