VI SA/Wa 100/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Grażyna Śliwińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 12 kwietnia 2018 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz M. P. kwotę 717 (siedemset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem Urząd Patentowy Rzeczpospolitej Polskiej (dalej "Urząd Patentowy RP"; "organ") z urzędu zawiesił postępowanie w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego od decyzji z [...] czerwca 2017 r., którą odmówiono udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy "[...]"[...], zgłoszony dnia [...] grudnia 2014 r., przez M. P., a to do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowym, komu przysługuje prawo do nazwy "[...]", odpowiadającej znakowi towarowemu "[...]" [...]. W pkt 2 i 3 skarżonego postanowienia organ wezwał M. P. do wystąpienia w terminie trzech miesięcy od daty otrzymania niniejszego postanowienia do sądu o rozstrzygnięcie powyższego zagadnienia oraz zobowiązał ją do nadesłania w ww. terminie kopii pozwu, wraz z prezentatą, świadczącą o jego wpływie do sądu. Jako podstawę prawną skarżonego rozstrzygnięcia podano art. 97 § 1 pkt 4 i art. 100 § 1 k.p.a. w zw. z art. 252 ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (j.t. Dz.U. z 2013 r. nr 1410 ze zm.), dalej "p.w.p." oraz art. 2 ust. 1 ustawy z 11 września 2015 r. o zmianie ustawy Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2015 r. nr 1615). Powyższe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. M. P. (dalej "skarżąca"), dnia [...] grudnia 2014 r., zwróciła się do Urzędu Patentowego RP z wnioskiem o udzielenia na jej rzecz prawa ochronnego na znak towarowy "[...]"[...] (dalej "sporny znak"). W październiku 2016 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynęły uwagi dotyczące spornego znaku, złożone przez A. S. (dalej "wnosząca uwagi"). Wnosząca uwagi stwierdziła, że udzielenie prawa ochronnego na sporny znak na rzecz skarżącej naruszałoby jej prawa majątkowe, a samo zgłoszenie tego znaku nastąpiło w złej wierze. Stwierdziła, że jest wyłączną spadkobierczynią po G. C., na dowód czego załączyła do akt postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] Wydział [...] Cywilny z [...] września 2002 r. o stwierdzeniu nabycia przez nią spadku po G. C. Powyższe uwagi organ przesłał skarżącej, wzywając ją do zajęcia stanowiska. Skarżąca nie zgodziła się z argumentacją zawartą w ww. uwagach, podkreślając, że brak jest podstaw do uznania, że wnosząca je nabyła prawo osobiste do spornego oznaczenia w drodze spadkobrania po zmarłym G. C., bowiem prawo to - jako niezbywalne i niemajątkowe dobro osobiste - zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, nie weszło do masy spadkowej. Urząd Patentowy RP decyzją z [...] czerwca 2017 r. odmówił skarżącej udzielenia na jej rzecz prawa ochronnego na sporny znak towarowy. Stwierdził, że sporne oznaczenie nie stanowi wyłącznie pseudonimu G. C. - to także tytuł jednej z płyt - ewidentny przykład majątkowych dóbr pozostałych po artyście. Tytuł płyty niewątpliwie będzie utworem i jako taki może być uznany za autorskie prawo majątkowe. Z zachowaniem trybu i terminu skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z uwagi na powyższe zarzuty skarżącej Urząd Patentowy RP wydał skarżone postanowienie. Stwierdził, że nie może rozstrzygać o uprawnieniu skarżącej do zgłoszenia wniosku o udzielenie prawa ochronnego na sporny znak w sytuacji, jeśli między nią, a wnoszącą uwagi, trwa o to prawo spór. Podał, że zagadnienie praw do spornego znaku towarowego wiąże się ze skomplikowanymi zagadnieniami praw autorskich, a także praw majątkowych skarżącej i wnoszącej uwagi do tego zgłoszenia. Mając to na uwadze Urząd Patentowy RP uznał, że nie jest władny ustalić istnienia prawa do zgłoszenia spornego znaku (ubiegania się o jego rejestrację) w aspekcie podmiotowym, gdyż rozstrzyga jedynie prawo do zgłoszenia znaku w aspekcie przedmiotowym tzn. bada przesłanki konieczne do rejestracji danego znaku, określone w ustawie Prawo własności przemysłowej. Z powyższych względów organ zawiesił niniejsze postępowanie i zobowiązał skarżącą do wystąpienia przez nią o wszczęcie postępowania cywilnego w celu rozpatrzenia ww. spornych kwestii. Z zachowaniem trybu i terminu skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Urzędu Patentowego RP zarzucając naruszenie: 1. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że rozpatrzenie niniejszej sprawy i wydanie w niej decyzji co do meritum uzależnione jest od rozstrzygnięcia przez sąd cywilny zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w sytuacji, gdy z okoliczności sprawy wynika, że zagadnienie o takim charakterze w ogóle nie powstało; 2. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. (w brzmieniu według Dz. U. z 2003 r., nr 119. poz. 1117 ze zm.), poprzez: a. błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie ze sporu między stronami o prawo do spornego oznaczenia wyniknęło "skomplikowane zagadnienie praw autorskich, (...) praw majątkowych zgłaszającego i wnoszącego uwagi (...)", stanowiące zagadnienie wstępne oraz uzasadniające zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.; b. błędne przyjęcie, że Urząd Patentowy RP nie był uprawniony i jednocześnie zobowiązany do oceny, w oparciu o zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, czy zachodzą w niej przesłanki do odmowy udzielenia prawa ochronnego na sporny znak towarowy, o których mowa w art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p.; 3. art. 235 ust. 2 p.w.p. poprzez błędne przyjęcie, że stroną w postępowaniu przed Urzędem Patentowym RP w sprawie udzielenia prawa ochronnego na sporny znak towarowy jest osoba zgłaszająca uwagi w trybie art. 143 p.w.p.; 4. art. 6., art. 7 oraz art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz poprzez dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego w sposób dowolny i wybiórczy, 5. art. 8 i art. 11 k.p.a. polegające na prowadzeniu postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania i przekonywania w postępowaniu administracyjnym; 6. art. 12 k.p.a. poprzez opóźnienie w rozstrzygnięciu sprawy: Skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia stanęła na stanowisku, że organ błędnie przyjął, że rozpatrzenie niniejszej sprawy i wydanie w niej decyzji co do meritum, uzależnione jest od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. W jej ocenie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala organowi na samodzielne rozstrzygnięcie, czy udzielenie jej prawa ochronnego na sporny znak narusza prawa osobiste i majątkowe wnoszącej uwagi. Tym samym ustalenie komu przysługują prawa osobiste i majątkowe do spornego oznaczenia nie jest kwestią determinującą wydanie decyzji w tej sprawie. Skarżąca podkreśliła, że w jej ocenie udzielenie prawa ochronnego na sporny znak nie narusza dóbr osobistych wnoszącej uwagi w rozumieniu art. 23 i art. 24 k.c., bowiem dobra osobiste, odnoszące się do nazwiska i pseudonimu oraz wizerunku artystycznego G. C., nie podlegają dziedziczeniu, jak to wprost wynika z treści art. 922 § 2 k.c. Nadto skarżąca przywołała, że do akt sprawy przedłożyła m.in. oświadczenia członków Zespołu R., którzy łącznie z G. C. współtworzyli ów Zespół, w których potwierdzili oni autorstwo skarżącej do spornego oznaczenia "[...]", a także własne, notarialnie poświadczone oświadczenie dotyczące okoliczności stworzenia przez nią oznaczeń: "[...]" oraz "[...]", wykorzystywanych przez G. C. w latach 1986 - 1992, a później także przy okazji koncertów oraz wywiadów. Przywołując art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. skarżąca stwierdziła zatem, że w przedmiotowej sprawie nie występują łącznie wszystkie przesłanki warunkujące zawieszenie postępowania w tym trybie, bowiem rozstrzygnięcie o udzieleniu prawa ochronnego na sporny znak nie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd. W uzasadnieniu skargi podkreślono także, że instytucja zagadnienia wstępnego nie służy wyjaśnianiu wątpliwości prawnych organu, a jedynie uzasadniona jest koniecznością poddania określonej kwestii prawnej rozstrzygnięciu sądu lub innego organu, bowiem organ rozpoznający sprawę główną nie jest właściwy do jej rozstrzygnięcia. Z tego powodu pomiędzy rozstrzygnięciem tej sprawy przez Urząd Patentowy RP co do meritum, a zagadnieniem wstępnym, nie występuje bezpośredni związek, bowiem w świetle posiadanych materiałów dowodowych i obowiązującego prawa jest możliwie rozpoznanie sprawy. Skarżąca wskazała, że niniejsze postępowanie jest postępowaniem zgłoszeniowym, a nie postępowaniem spornym, zatem organ błędnie przyjął, jakoby zgłaszająca uwagi miała interes prawny w niniejszym postępowaniu i była jego stroną. W postępowaniu zgłoszeniowym mamy do czynienia bowiem tylko z jedną stroną – zgłaszającą, zatem nie można w nim mówić o wystąpieniu sporu. Wobec tego wszelkie wątpliwości organu, związane z oceną względnych podstaw odmowy na gruncie art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p., dotyczą okoliczności faktycznych i w związku z tym nie mogą stanowić zagadnienia wstępnego. Mając na uwadze powyższe kwestie skarżąca stwierdziła, że organ powinien był rozstrzygać niniejszą sprawę w pierwszej kolejności w oparciu o szczegółową analizę materiału dowodowego, a w sytuacji, gdy uznałby go za niewystarczający, korzystać z przysługujących mu rozwiązań alternatywnych. Za niedopuszczalne uznała zatem działanie organu polegające na nieuprawnionym korzystaniu ze środków prawnych w celu zwolnienia się z obowiązku dokładnego i rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Stwierdził, że skoro pomiędzy skarżącą, a wnoszącą uwagi jest spór, co do tego, której z nich przysługuje prawo do spornego oznaczenia, stanowiącego jednocześnie pseudonim artystyczny i nazwę solowego albumu G. C., to jest to kwestia kluczowa dla możliwości przyznania na rzecz skarżącej prawa do spornego znaku, którą - zdaniem organu, może rozstrzygnąć wyłącznie sąd powszechny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Artykuł 97 § 1 k.p.a. zostały określone podstawy obligatoryjnego zawieszenia postępowania. Zastosowany przez organ punkt 4 tego artykułu nakłada na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązek zawieszenia tego postępowania, jeżeli rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnieniem wstępnym jest zagadnienie prawne o charakterze materialnym, które wyłoniło się w toku postępowania administracyjnego, do rozstrzygnięcia, którego właściwym jest inny organ lub sąd a rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest koniecznym warunkiem wydania decyzji przez organ administracyjny. Innymi słowy, treść rozstrzygnięcia innego organu lub sądu, do którego kompetencji należy wydanie takiego rozstrzygnięcia, jest koniecznym elementem podstawy rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji przez organ administracyjny. Rozstrzygnięciem jest czynność prawna organu lub sądu zarówno orzecznicza jak i rejestracyjna, a także czynności stron procesowych dokonane przed organem procesowym, jeżeli po spełnieniu przewidzianych prawem warunków wywierają skutki równe rozstrzygnięciu organu procesowego. Dotyczyć może uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo innych jeszcze okoliczności mających znaczenie prawne (zob. kom. Kodeks postępowania administracyjnego Piotr Przybysz Lexis Nexis). Najbardziej sporna jest kwestia zależności między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Pojawiające się kontrowersje wynikają z faktu, że formułując wymóg istnienia zależności, kodeks nie określa jej charakteru. W ocenie Sądu, trafny jest pogląd, że art. 97 k.p.a. wymaga zależności bezpośredniej, ponieważ przemawia za tym istota instytucji zawieszenia postępowania, instytucji tamującej bieg postępowania i opóźniającej rozstrzygnięcie sprawy (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 maja 1999 r. IV SA 7444/97 niepubl.). O kwestii prejudycjalnej w postępowaniu administracyjnym wypowiadali się niejednokrotnie zarówno przedstawiciele doktryny jak i w swoich orzeczeniach - Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, pod pojęciem zagadnienia wstępnego należy rozumieć sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia prawnego. Innymi słowy, przez zagadnienie wstępne rozumie się zagadnienie prawne o charakterze materialnym, które wyłoniło się w toku postępowania w sprawie administracyjnej i do którego rozstrzygnięcia nie jest właściwy organ prowadzący postępowanie, ale inny organ lub sąd i rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest koniecznym warunkiem wydania decyzji przez organ administracji. Treść rozstrzygnięcia innego organu lub sądu, do którego kompetencji należy wydanie takiego rozstrzygnięcia, jest koniecznym elementem podstawy rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji przez organ administracji. W doktrynie przyjmuje się, że "zagadnienie wstępne" obejmuje wyłącznie zagadnienia prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Zawieszenie postępowania na tej podstawie uzależnione jest od wystąpienia łącznie trzech przesłanek: postępowanie administracyjne jest w toku, zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte oraz rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd (tak w orzeczeniu z 19 maja 1998 r. sygn. akt I SA 1874/97, z 30 sierpnia 2001 r. sygn. akt II SA 1982/00, z 21 września 2001 r. sygn. akt I SA 2314/00, z 17 lipca 2003 r. sygn. ATK I SA 427/02). W orzeczeniu z 17 lipca 2003 r. (sygn. akt II SA 427/02) NSA podkreślił, iż prejudycjalność zachodzi tylko wtedy, gdy rozstrzygnięcie co do pewnej kwestii prawnej stanowi wiążącą przesłankę wydania decyzji w postępowaniu głównym. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe (także wyrok NSA z 24 maja 2006 r., sygn. akt II GSK 11/06). Tymczasem Kodeks postępowania administracyjnego nie określa wyraźnie podstaw prawnych powyższej zależności. Judykatura przyjmuje, że przesądza o niej treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej i w nich nakazuje ich poszukiwać (patrz np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 22 października 1991 r., SA/Wr 936/91, ONSA 1991, nr 3-4, poz. 90 oraz 22 grudnia 1993 r. SA/Wr 1160/93, ONSA 1995 nr 1, poz. 21). Zagadnieniem wstępnym nie może być wyjaśnienie okoliczności faktycznych (vide. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II - komentarz do art. 97 k.p.a.). Obowiązek wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym i prawnym należy bowiem do organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie. W niniejszej sprawie do Urzędu Patentowego RP, działającego w trybie postępowania zgłoszeniowego, wszczętego na żądanie skarżącej, wpłynął wniosek skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy złożony od decyzji, którą odmówiono jej udzielenia prawa ochronnego na sporny znak towarowy, na podstawie art. 131 ust. 1 pkt 1 oraz art. 145 ust. 1 p.w.p. W analizowanej sprawie rację ma skarżąca, że powody, dla których nastąpiło zawieszenie postępowania przed organem, nie stanowią zagadnienia wstępnego, ponieważ Urząd Patentowy RP sam był kompetentny rozstrzygnąć sprawę. W konsekwencji Sąd zgadza się ze stanowiskiem skarżącej, że przyczyną zawieszenia postępowania administracyjnego nie może być okoliczność, którą organ prowadzący postępowanie administracyjne może ocenić we własnym zakresie, nawet, gdy okoliczność ta może być przedmiotem oceny dokonywanej także przez inne organy lub sądy w odrębnych postępowaniach. Co więcej, ocena spełnienia ustawowo określonych przesłanek do rozstrzygnięcia danej sprawy jest podstawowym obowiązkiem organów administracji, dlatego też organy nie mogą się od niej uchylać, jeżeli nie zostało to wyłączone z ich właściwości, oczekując na dokonanie takiej oceny przez inne organy lub sąd. Ponadto, w dniu [...] czerwca 2017 r. organ wydał decyzję odmawiającą skarżącej udzielenia prawa ochronnego na zgłoszone oznaczenie, a następnie zmienił swoje stanowisko , odsyłając skarżącą sądu powszechnego celem wytoczenia powództwa cywilnego. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko zajęte przez Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z 27 listopada 2012r. (sygn. akt II GSK 1647/11) i powołane w nim stanowisko doktryny: Wskazane przepisy ustawy - Prawo własności przemysłowej ustanawiają tzw. bezwzględne przeszkody rejestracyjne uniemożliwiające rejestrację oznaczenia, co do zasady, dla wszystkich klas towarów (usług), które są badane przez Urząd Patentowy RP w chwili zgłaszania przez wnioskodawcę oznaczenia do rejestracji. Art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. zakazuje udzielania prawa ochronnego na oznaczenia, których używanie narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich. Zatem jest to prewencyjna ochrona, dokonywana przez Urząd Patentowy RP, istniejących praw osobistych lub majątkowych osób trzecich. Należy podkreślić, że ukształtowało się jednolite stanowisko w orzecznictwie, powołujące się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 listopada 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1388/07 co do tego, że Urząd Patentowy RP posiada wyłączną kognicję w sprawach decyzji w zakresie rejestrowalności znaku towarowego, jak i przeszkód w rejestracji określonego znaku oraz posiada uprawienia do samodzielnego ustalenia faktów i dokonania prawnej oceny zebranego materiału dowodowego, w tym do ustalenia czy znak towarowy narusza prawa osobiste lub majątkowe, czy też został zgłoszony w złej wierze (np. wyrok z 27 listopada 2012r. sygn. akt II GSK 1647/11). Inaczej mówiąc, Urząd Patentowy RP uchylił się od orzekania w tej sprawie, w sposób niedopuszczalny zawieszając postępowanie w materii pozostającej w jego właściwości i posiadając uprawienia do samodzielnego ustalenia faktów i dokonania prawnej oceny zebranego materiału dowodowego, w tym do ustalenia, czy sporny znak narusza prawa osobiste lub majątkowe, czy też został zgłoszony w złej wierze. Dysponując wnioskiem skarżącej o udzielenia prawa ochronnego na sporny znak oraz dowodami zgromadzonymi w sprawie mógł łatwo ustalić oraz samodzielnie ocenić podnoszone w postępowaniu sporne kwestie. Np. istnienie lub nie konfliktu interesów między skarżącą a inną osobą – wnoszącą uwagi; działanie lub nie w złej wierze; ewentualne naruszenie praw osobistych lub majątkowych innych osób przed udzieleniem prawa ochronnego. Powyższe oznacza, że uchylenie się od tej oceny nastąpiło, z mającym istotny wpływ na wynik sprawy, naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 w zw. z art. 80 k.p.a. W niniejszej sprawie Urząd Patentowy RP jest uprawniony do rozstrzygnięcia kwestii ewentualnego naruszenia praw osobistych lub majątkowych. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażone w wyroku z 27 listopada 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1388/07, że Urząd Patentowy RP posiada wyłączną kognicję w sprawach z zakresu decyzji w przedmiocie rejestrowalności znaku towarowego, jak i przeszkód w rejestracji określonego znaku oraz posiada uprawnienia do samodzielnego ustalenia faktów i dokonania prawnej oceny zebranego materiału dowodowego, w tym do ustalenia, czy znak towarowy narusza prawa osobiste lub majątkowe. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że w sprawie nie występowało, wbrew ustaleniom organu, zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., co skutkuje naruszeniem powołanego przepisu i w konsekwencji wadliwością zaskarżonego postanowienia. Z tych względów Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji, po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., zaś o kosztach postanowił zgodnie z art. 200 p.p.s.a.