VI SA/Wa 1006/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie: Asesor WSA Ewa Marcinkowska Asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Protokolant: Natalia Charewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2005 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] marca 2005r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania certyfikatu księgowego uprawniającego do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych oddala skargę Z akt administracyjnych wynika, iż pismem z dnia [...] kwietnia 2004r. E. W. zwróciła się do Ministra Finansów o wydanie świadectwa kwalifikacyjnego, uprawniającego do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. Do wniosku skarżąca dołączyła odpis dyplomu Zaocznego Policealnego Studium Ekonomicznego potwierdzającego uzyskanie prawa używania tytułu technik rachunkowości oraz świadectwo ukończenia szkoły policealnej o specjalności finanse i rachunkowość. Ponadto wnioskodawczyni podkreśliła, iż posiada wieloletnią praktykę w księgowości, który to zawód wykonuje od [...] października 1965r. Decyzją z dnia [...] listopada 2004 r., znak: [...] Minister Finansów odmówił E. W. wydania świadectwa kwalifikacyjnego, uprawniającego do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, ze względu na niespełnienie wymogów dotyczących wykształcenia. E. W. pismem z dnia [...] grudnia 2004r., zwróciła się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, iż posiada wykształcenie średnie ekonomiczne, a naukę w dwuletnim studium policealnym rozpoczęła w dniu 1 września 2001r., w którym to okresie obowiązywały przepisy gwarantujące po ukończeniu tej szkoły otrzymanie certyfikatu księgowego. Minister Finansów decyzją z dnia [...] marca 2005r. Nr [...] działając na podstawie art. 138 § l pkt l w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), a także § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 lipca 2002r. w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych (Dz. U. Nr 120, poz. 1022 ze zm.). Po rozpatrzeniu wniosku E. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Rozpatrując sprawę ponownie Minister Finansów wskazał, że zgodnie z § 3 ust. l pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 lipca 2002r. certyfikat księgowy bez egzaminu otrzymują osoby posiadające trzyletnią praktykę w księgowości oraz wykształcenie wyższe magisterskie uzyskane na jednym z kierunków ekonomicznych o specjalności rachunkowość, w jednostkach organizacyjnych szkół wyższych, uprawnionych zgodnie z odrębnymi przepisami do nadawania stopnia naukowego doktora nauk ekonomicznych lub trzyletnią praktykę w księgowości oraz wykształcenie wyższe magisterskie i ukończyły studia podyplomowe z zakresu rachunkowości w jednostkach organizacyjnych szkół wyższych, uprawnionych zgodnie z odrębnymi przepisami do nadawania stopnia naukowego doktora nauk ekonomicznych i zgodnie z § 3 ust. l pkt l, spełniają pozostałe warunki dotyczące pełnej zdolności do czynności prawnych, korzystania z pełni praw publicznych i niekaralności. Wnioskodawczyni E. W. posiada wykształcenie średnie zawodowe w zakresie specjalności technik rachunkowości. Nie zostały zatem spełnione wymogi dotyczące wykształcenia wyższego o specjalności rachunkowość zawarte w § 3 ust. l pkt 2 wskazanego rozporządzenia. Jednocześnie brak jest podstaw do rozpoznania wniosku strony w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 sierpnia 1998 r. (Dz. U. Nr 114 poz.734 ze zm.). Stosownie do § 2 ust. l pkt 2 powołanego rozporządzenia świadectwo kwalifikacyjne bez egzaminu otrzymywały osoby posiadające wykształcenie wyższe ekonomiczne o specjalności rachunkowość i co najmniej dwuletnią praktykę w księgowości lub średnie zawodowe o kierunku rachunkowość uzyskane w szkołach publicznych lub szkołach niepublicznych mających uprawnienia szkół publicznych, w tym również w szkołach policealnych i pomaturalnych, co najmniej o dwuletnim okresie nauczania w zakresie rachunkowości i co najmniej pięcioletnią praktykę w księgowości i zgodnie z § 2 ust. l pkt 1, 3 i 4 spełniające pozostałe warunki dotyczące pełnej zdolności do czynności prawnych, miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i niekaralności. Mimo zmiany przepisów sytuację prawną takich osób regulował § 16 ust 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 grudnia 2001r. w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych (Dz. U. Nr 148 poz.1625) a obecnie § 18 ust. l rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 lipca 2002r. Zgodnie z powołanymi przepisami wnioski o wydanie świadectwa kwalifikacyjnego złożone do dnia 31 grudnia 2001r., a nierozpatrzone przed dniem wejścia w życie ww. rozporządzeń były rozpatrywane zgodnie z przepisami określonymi w rozporządzeniu z dnia 20 sierpnia 1998r. Warunkiem zastosowania wspomnianego rozporządzenia z 20 sierpnia 1998r. było jednak złożenie wniosku o wydanie certyfikatu księgowego do dnia 31.12.2001r.. W niniejszej sprawie natomiast E. W. wniosek złożyła dopiero w dniu [...] kwietnia 2004r. W dniu [...] kwietnia 2005r. E. W. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję podnosząc, iż w trakcie kontynuowania nauki w Zaocznym Studium Ekonomicznym zmieniły się przepisy odnośnie możliwości uzyskania certyfikatu o czym skarżąca nie została poinformowana. Wskazała również, iż osoby z którymi kontynuowała naukę certyfikaty takie uzyskały. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a więc nie orzeka się na zasadach słusznościowych. Ponadto w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 z póź. zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis § 3 ust. l pkt 2 rozporządzenia z dnia 18 lipca 2002r. wydanego na podstawie delegacji ustawowej określonej w art. 81 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694). Stosownie do treści powołanego przepisu - certyfikat księgowy bez egzaminu otrzymują osoby posiadające trzyletnią praktykę w księgowości oraz wykształcenie wyższe magisterskie uzyskane na jednym z kierunków ekonomicznych o specjalności rachunkowość, w jednostkach organizacyjnych szkół wyższych, uprawnionych zgodnie z odrębnymi przepisami do nadawania stopnia naukowego doktora nauk ekonomicznych lub trzyletnią praktykę w księgowości oraz wykształcenie wyższe magisterskie i ukończyły studia podyplomowe z zakresu rachunkowości w jednostkach organizacyjnych szkół wyższych, uprawnionych zgodnie z odrębnymi przepisami do nadawania stopnia naukowego doktora nauk ekonomicznych i zgodnie z § 3 ust. l pkt l spełniają pozostałe warunki dotyczące pełnej zdolności do czynności prawnych, korzystania z pełni praw publicznych i niekaralności. A zatem niezbędnym warunkiem uznania, iż w świetle powołanego przepisu wymóg wykształcenia o specjalności rachunkowość został spełniony jest uzyskanie stosownego wykształcenia magisterskiego o specjalności rachunkowość lub podyplomowego o specjalności rachunkowość poprzedzonego studiami magisterskimi w jednostce organizacyjnej uprawnionej, zgodnie z odrębnymi przepisami. Mając na uwadze powyższe przepisy stwierdzić należy, iż skarżąca E. W. ubiegająca się o wydanie certyfikatu księgowego uprawniającego do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych bez konieczności zdawania egzaminu - nie spełnia wymogów dotyczących wykształcenia wyższego o specjalności rachunkowość o którym mowa § 3 ust. l pkt 2, albowiem na dzień złożenia wniosku legitymowała się wyłącznie dyplomem ukończenia szkoły średniej o specjalności rachunkowość. W swojej skardze E. W. podniosła, iż gdy rozpoczynała naukę w Policealnym Studium Ekonomicznym obowiązujące rozporządzenie Ministra Finansów z 1998r. gwarantowało jej po ukończeniu szkoły uzyskanie certyfikatu księgowego. Ponadto zarzuciła niekonsekwencję w działaniu Ministra Finansów, wskazując iż osoby z którymi w tym samym terminie ukończyła naukę takie certyfikaty uzyskały. Stosownie do § 2 ust. l pkt 2 powoływanego przez skarżącą rozporządzenia dnia 20 sierpnia 1998r. (...) świadectwo kwalifikacyjne bez egzaminu otrzymywały osoby posiadające wykształcenie wyższe ekonomiczne o specjalności rachunkowość i co najmniej dwuletnią praktykę w księgowości lub średnie zawodowe o kierunku rachunkowość uzyskane w szkołach publicznych lub szkołach niepublicznych mających uprawnienia szkół publicznych, w tym również w szkołach policealnych i pomaturalnych, co najmniej o dwuletnim okresie nauczania w zakresie rachunkowości i co najmniej pięcioletnią praktykę w księgowości oraz zgodnie z § 2 ust. l pkt 1, 3 i 4 spełniające pozostałe warunki dotyczące pełnej zdolności do czynności prawnych, miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i niekaralności. Mimo, iż rozporządzenie to utraciło moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2001r. ustawodawca przewidział przepisy przejściowe. Znalazły się one zarówno w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 7 grudnia 2001r. w sprawie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych jak i w obecnie obowiązującym rozporządzeniu z dnia 18 lipca 2002r. w sprawie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. Zgodnie z powołanymi przepisami wnioski o wydanie świadectwa kwalifikacyjnego złożone do dnia 31 grudnia 2001r., a nierozpatrzone przed dniem wejścia w życie ww. rozporządzeń były rozpatrywane zgodnie z przepisami określonymi w rozporządzeniu z dnia 20 sierpnia 1998r. Ponadto stosownie do § 18 ust. l rozporządzenia z dnia 18 lipca 2002r. osoby, które w dniu 31 grudnia 2001r. spełniały warunki określone w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 20 sierpnia 1998r. w sprawie kwalifikacji i innych wymagań, których spełnienie uprawnia do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych (Dz. U. Nr 114, poz. 734 i 138, poz. 894) uprawniające do otrzymania świadectwa kwalifikacyjnego bez konieczności zdania egzaminu z wynikiem pozytywnym, mogły do dnia 31 grudnia 2002r. składać wnioski o wydanie świadectwa kwalifikacyjnego zgodnie z przepisami tego rozporządzenia. Skarżąca E. W. naukę w Policealnym Studium Ekonomicznym ukończyła w czerwcu 2003r. nie należała więc do kręgu osób o których mowa w art. § 18 ust. l rozporządzenia z dnia 18 lipca 2002r. tj. osób które w dniu 31 grudnia 2001 r. spełniały warunki określone w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 20 sierpnia 1998r. Jednocześnie wniosek o wydanie certyfikatu uprawniającego do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych skarżąca złożyła dopiero w dniu [...] kwietnia 2004r. a więc po upływie terminu określonego we wskazanych powyżej przepisach przejściowych tj. 31 grudnia 2001r. Jak natomiast wynika ze stanowiska Ministra Finansów możliwe było skierowanie takiego wniosku nawet w trakcie kontynuowanej nauki i uzupełnienie go poprzez nadesłanie dyplomu ukończenia szkoły. Na marginesie zauważyć należy, iż skarżąca nie ma zamkniętej drogi do otrzymania certyfikatu księgowego uprawniającego do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, albowiem spełnia przesłanki umożliwiające jej przystąpienie do egzaminu sprawdzającego kwalifikacje osób ubiegających się o uprawnienia do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. Warunkiem uzyskania takiego certyfikatu jest pozytywne zdanie egzaminu. Biorąc powyższe pod rozwagę na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm. ) orzeczono jak w sentencji.