VI SA/Wa 1016/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka (spr.) Protokolant ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2010 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę Zaskarżoną decyzją Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia utrzymał w mocy decyzję dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2010 r. ustalającą, że W. K., skarżący w niniejszej sprawie, podlegał od [...] stycznia 1999 r. do [...] sierpnia 2009 r. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z dnia [...] września 2009 r. ZUS Oddział w [...] Inspektorat w [...] zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z wnioskiem o ustalenie obowiązku podlegania przez skarżącego w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] sierpnia 2009 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. (wydaną na podstawie art. 109 ust. 1 i 3, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tj. Dz. U. 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.) Dyrektor ww. Oddziału Wojewódzkiego NFZ ustalił, że skarżący podlegał od [...] stycznia 1999 r. do [...] sierpnia 2009 r. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Organ jak podał w uzasadnieniu na podstawie wpisu figurującego w ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta G. pod numerem [...] ustalił, że skarżący od [...] stycznia 1992 r. posiada uprawnienie do prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej (konserwacja i naprawa pojazdów samochodowych z wyłączeniem motocykli). ZUS Inspektorat w [...] pismem z dnia [...] września 2009 r. poinformował, że skarżący nie dokonał zgłoszenia do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. pismem z dnia [...] czerwca 2009 r. poinformował ZUS, że skarżący zgłosił obowiązek podatkowy z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej od [...] lutego 1992 r. Do [...] czerwca 2009 r. nie zgłaszał w Urzędzie Skarbowym przerw ani likwidacji działalności. Za lata 1999-2008 składał zeznania o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonywanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych PIT-28 wykonując przychody z tej działalności. Działalność gospodarcza została zawieszana od [...] września 2009 r. na okres 4 miesięcy. Zawieszenie, jak stwierdził organ, wywołało skutki w zakresie ubezpieczenia zdrowotnego od dnia wskazanego we wniosku o zawieszenie tj. od [...] września 2009 r. w postaci ustania obowiązku ubezpieczeń społecznych od dnia, w którym rozpoczyna się zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej ([...] września 2009 r.) do dnia poprzedzającego dzień wznowienia wykonywania działalności. Pismem z [...] października 2009 r. organ zawiadomił skarżącego o wszczęciu na wniosek ZUS Inspektorat w [...] postępowania w sprawie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia Społecznego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Skarżący złożył dokumenty związane z prowadzoną działalnością i podniósł, iż o braku konieczności uiszczania składek z dwóch źródeł (pobiera jednocześnie świadczenie emerytalno-rentowe z KRUS) poinformował go pracownik ZUS. Nie zaprzeczył faktowi prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Oświadczył, że nie był świadomy obowiązku opłacania składek z każdego tytułu. W tym stanie rzeczy organ uznając, iż we wskazanym okresie skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej podjął w dniu [...] lutego 2010 r. decyzję ustalającą podleganie przez skarżącego w tym okresie powyższemu obowiązkowi. W swych rozważaniach organ podniósł, że na podstawie art. 8 pkt 1 lit. c ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym obowiązującej od 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 marca 2003 r., art. 9 ust. 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ obowiązującej od 1 kwietnia 2003 r. do 30 września 2004 r. i art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej osoba spełniająca warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Obowiązek ten powstaje i wygasa w myśl art. 69 ust. 1 powołanej ustawy w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym. Obowiązek ubezpieczenia społecznego osób prowadzących działalność gospodarczą istnieje od dnia rozpoczęcia do dnia zaprzestania wykonywania działalności. Zdaniem organu skarżący prowadził działalność zgodnie ze wskazanymi przez organ regulacjami prawnymi i na ich podstawie jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą pobierająca jednocześnie świadczenie emerytalno-rentowe podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z każdego tytułu, a zatem w okresie prowadzenia działalności gospodarczej tj. od [...] stycznia 1999 r. do [...] sierpnia 2009 r. podlegał temu obowiązkowi również z tytułu tej działalności. W odwołaniu od tej decyzji skarżący podniósł, że nieopłacenie składek jest wynikiem nieporozumienia, bo został wprowadzony w błąd przez pracownika ZUS, a wcześniej przez pracownika KRUS, od 1999 r. ograniczył prowadzenie działalności gospodarczej, a w okresie 2004-2008 nie wyrejestrował działalności ze względów podatkowych. Obecny stan zdrowia nie pozwala mu na rozwinięcie prowadzonej działalności. Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Nr [...] Prezes NFZ na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2008 r., Nr 164, poz. 1027 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał ww. decyzję w mocy. Organ podzielił ustalenia faktyczne, poczynione przez Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego NFZ, jak i ocenę prawną zaistniałego stanu rzeczy. Podniósł nadto, że art. 5a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników reguluje możliwość wyboru między ubezpieczeniem społecznym rolników a ubezpieczeniem z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej jednak wymienionych w przepisie warunków skarżący nie spełnia, bo od [...] stycznia 1990 r. otrzymywał z KRUS świadczenie rentowe, a od [...] listopada 2004 r. pobiera świadczenie emerytalne, zaś zgodnie z art. 82 ustawy o świadczeniach w przypadku, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 powołanej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tytułów odrębnie. Organ podniósł przy tym, iż organem zobowiązanym do prawidłowego wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, z uwagi na nabycie przez skarżącego uprawnień emerytalno-rentowych jest organ ubezpieczeń społecznych. W skardze na tę decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie i oddanie żądania zapłaty składki za wskazany okres, bo niedopuszczalne jest, aby ZUS Inspektorat w [...] mając jasne i czytelne dokumenty z Urzędu Miasta w G. co do prowadzonej przez niego działalności domagał się opłaty składek wstecz po upływie 10 lat. Nadto zarzucił niekompetencję ZUS, który nie zawiadomił go o zauważonych zmianach, nieprawidłowościach lub wątpliwościach dot. obowiązku ubezpieczenia. W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym ta kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, nie zaś wg. kryteriów słusznościowych i zasad współżycia społecznego. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. – zw. p.p.s.a.). Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone decyzje nie noszą bowiem znamion wadliwości w rozumieniu art. 145 § 1 ppsa zgodnie, z którym Sąd uwzględnia skargę i uchyla zaskarżony akt wówczas, gdy stwierdzi, naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy zaś stwierdza nieważność aktu, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa. Tego rodzaju uchybień Sąd w rozpoznawanej sprawie nie stwierdził. W związku z zarzutami skargi odnoszącymi się w istocie do działalności ZUS i odczytaniem przez skarżącego decyzji jako obejmujących żądanie zapłaty składek z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia społecznego za wskazany w decyzji okres podkreślić należy, iż przedmiotem zaskarżonych aktów nie jest żądanie zapłaty a jedynie ustalenie, iż we wskazanym okresie skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Rozstrzygnięcie w takim zakresie należy do Dyrektora właściwego Oddziału Wojewódzkiego NFZ jako organu I instancji w tym przypadku Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ zaś organem odwoławczym jest Prezes NFZ i te organy wydały w sprawie decyzje nie zaś Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Natomiast kwestia wymiaru i pobierania składek z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego jest zagadnieniem odrębnym podlegającym właściwości organów ubezpieczeń społecznych (którymi ani dyrektor Wojewódzkiego Oddziału NFZ ani Prezes NFZ nie są) i rozpoznawanym w odrębnym trybie. Zatem okoliczność, iż zaskarżona decyzja obejmuje swym przedmiotem ustalenie, że skarżący podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu w żadnym razie nie przesądza o tym, czy i w jakiej wysokości składka powinna być przez skarżącego opłacana i pobrana przez ZUS. W świetle powyższego bez istotnego znaczenia pozostaje podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż składki obejmują okres 10 letni i w tej sytuacji nie powinny być przez ZUS pobrane, ani też zarzuty odnoszące się do wadliwej w ocenie skarżącego działalności ZUS i wadliwych pouczeń pracownika ZUS i KRUS co do braku po stronie skarżącego obowiązku uiszczenia składki ubezpieczenia zdrowotnego także z tytułu prowadzonej przez niego pozarolniczej działalności gospodarczej. W sprawie istotne jest ustalenie, czy w świetle obowiązującego we wskazanym okresie prawa skarżący spełniał warunki skutkujące podleganiem przez niego obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z powyższego tytułu. Organ ustalił, że w tym okresie skarżący pobierając jednocześnie świadczenie rentowe, a następnie emerytalne z KRUS prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą. Skarżący tych ustaleń nie podważa natomiast podnoszona przez niego kwestia ograniczenia rozmiaru tej działalności w związku ze złym stanem zdrowia nie ma istotnego znaczenia. Podnieść przy tym należy, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że skarżący, działalność gospodarczą we wskazanym okresie prowadził, a także, co tylko dodatkowo należy podnieść uzyskiwał określone przychody z tej działalności, a ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników ani też ustawa o świadczeniach i ustawa o ubezpieczeniu w NFZ nie przewidują możliwości wyboru między ubezpieczeniem społecznym – z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej a ubezpieczeniem wiążącym się z pobieraniem świadczenia rentowego lub emerytalnego z KRUS. Stosownie do art. 5a ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników istnieje jedynie możliwość wyboru między ubezpieczeniem społecznym rolników a ubezpieczeniem społecznym z tytułu działalności gospodarczej, ale skarżący pobierając świadczenie rentowe i emerytalne warunków, o których mowa w cytowanym przepisie, nie spełnia. W okresie objętym decyzją, jak trafnie wskazał organ, miały zastosowanie przepisy: art. 8 pkt 1 lit. c i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r.), art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ (obowiązującej do dnia 30 września 2004 r., zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeń społecznych rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą i miał również zastosowanie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., a także obowiązującym od 20 września 2008 r., z których również wynika, iż skarżący podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej i okoliczność, iż w tym okresie pobierał świadczenie rentowe, a następnie emerytalne nie stanowi podstawy do wyłączenia skarżącego z tego obowiązku. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których w powołanych przepisach mowa stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach i art. 12 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ, art. 11 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych, a zgodnie z art. 13 ust. 4 tej ustawy obowiązkowo ubezpieczeniu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania tej działalności. Organ prawidłowo z uwzględnieniem przepisów dot. działalności gospodarczej (ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej a następnie ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej) ustalił, zarówno prawadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej przez skarżącego jak i okres jej prowadzenia. W tym stanie rzeczy brak jest podstaw, by przyjąć, iż doszło do naruszenia przez organ prawa w stopniu uzasadniającym w świetle art. 145 § 1 ppsa uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonych aktów. Ponownie należy jednak podkreślić, iż decyzja z dnia [...] lutego 2010 r. utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją, ustala jedynie, że skarżący z powyższego tytułu podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego we wskazanym okresie i jako taka nie wywołuje skutków, jakie obowiązujące prawo wiąże z rozstrzygnięciem w przedmiocie wymiaru i pobierania składek z tytułu ubezpieczenia, do którego podjęcia właściwy jest organ ubezpieczeń społecznych. Sąd nie znajdując, w świetle powyższego, podstaw do uwzględnienia skargi orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 151 ppsa.