VI SA/Wa 1033/24

WyrokWSA w Warszawie2024-08-27

Skład orzekający: Tomasz Sałek, Danuta Szydłowska, Justyna Żurawska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy małżonka przedsiębiorcy, która w okresach nieobecności męża (spowodowanej chorobą i pobieraniem zasiłku chorobowego) przejmowała obowiązki związane z prowadzeniem jego pozarolniczej działalności gospodarczej, może być uznana za osobę współpracującą podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że pomoc małżonka przedsiębiorcy w prowadzeniu działalności gospodarczej, która ma charakter czasowy i jest wymuszona sytuacją życiową (np. chorobą przedsiębiorcy), nie wypełnia definicji 'współpracy' w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W związku z tym, działania takie nie rodzą obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Zaskarżona decyzja, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji ustalającą ten obowiązek, została uchylona, a postępowanie administracyjne umorzone.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, która utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ ustalającą, że W. S. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej przez jej męża A. S. w określonych okresach. Skarżący argumentowali, że czynności wykonywane przez W. S. w okresach, gdy A. S. przebywał na zwolnieniu lekarskim, wynikały z pomocy rodzinnej i nie miały charakteru zarobkowego, a wykazane obroty to zakupy na potrzeby własne. Organy uznały, że pomoc W. S. nie miała charakteru incydentalnego, a wręcz była niezbędna do utrzymania ciągłości działalności.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, a także umorzył postępowanie administracyjne.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Asesor WSA Justyna Żurawska (spr.) Protokolant st. spec. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2024 r. sprawy ze skarg W. S. i A. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 19 grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 9 maja 2019 r.; 2. umarza postępowanie administracyjne. Przedmiotem skarg A. S. (dalej: "Skarżący") i W. S. ("Skarżąca"), (razem także "Strony" lub "Skarżący"), jest decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. ustalającą, że W. S podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej przez A. S. w okresach wskazanych w decyzji. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: W związku z wnioskiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej także: "organ I instancji") wszczął postępowanie w przedmiocie podlegania Skarżącej obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej przez Skarżącego, o czym powiadomiono Strony (k. 17 i k. 26 akt adm.). Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] maja 2019 r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia ustalił, że W. S była objęta obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej przez A. S., w okresach: od 28.09.2012 r. do 31.12.2012r., od 11.01.2013 r. do 07.04.2013 r., od 16.07.2013 r. do 03.11.2013 r., od 18.11.2013r. do 27.01.2014 r., od 14.04.2014 r. do 15.07.2014 r., od 01.10.2014 r. do 28.02.2015r., od 01.06.2015 r. do 29.11.2015 r., od 30.12.2015 r. do 28.06.2016r., od 20.09.2016 r. do 20.03.2017 r., od 15.05.2017r. do 21.05.2017 r., od 12.06.2017r. do 10.12.2017 r., od 26.02.2018 r. do 26.08.2018 r., od 21.11.2018r. do 13.01.2019 r. Materialną podstawę prawną decyzji stanowił art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 69 ust. 1 oraz art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. oświadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1510, ze zm.), dalej: "ustawa o świadczeniach". Odwołania od powyższej decyzji wnieśli Skarżący. Na skutek wniesionych odwołań, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ", "organ odwoławczy") zakwestionowaną decyzją z dnia [...] grudnia 2023 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775, ze zm.), zwanej dalej "k.p.a., a także art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 i 6 w zw. z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu (Dz.U. poz. 1493). W uzasadnieniu decyzji Prezes NFZ przytoczył brzmienie przepisów art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, art. 5 pkt 24, art. 69 ust. 1 tej ustawy oraz art. 13 pkt 4 i pkt 5, a także art. 6 ust. 1 pkt 5 oraz art. 8 ust. 11 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2023r. poz. 1230, ze zm.), dalej: "ustawa systemowa", a następnie wskazał, że Skarżący od dnia 1 października 1997 r. wykonywał pozarolniczą działalność gospodarczą, pod firmą: A. S. - Pawilon Spożywczy "[...]". Przedmiot działalności: Sprzedaż detaliczna prowadzona w niewyspecjalizowanych sklepach z przewagą żywności, napojów i wyrobów tytoniowych. Skarżący nie zawieszał wykonywania działalności gospodarczej w okresach, których dotyczy prowadzone postępowanie. Dnia 1 lutego 2022 r. działalność została wykreślona z rejestru z datą jej zaprzestania – 31 stycznia 2022 r. Organ odwoławczy wyjaśnił także, że z dokumentów przedstawionych przez ZUS wynika, iż Skarżąca w okresach przebywania męża na zasiłku chorobowym, prowadząc wspólne gospodarstwo domowe, wykonywała obowiązki męża związane z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej i nie została zgłoszona z tytułu współpracy do ubezpieczenia zdrowotnego. Skarżąca sprzedawała w sklepie, zamawiała towar, prowadziła książki przychodów i rozchodów, dokonywała w niej zapisów, obsługiwała kasę fiskalną. Ponadto w ww. okresach podlegała również ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu. Okoliczność, że Skarżąca pomagała mężowi w prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej, w okresie jego choroby wynika także z wyjaśnień Stron. Organ odwoławczy zaznaczył, że z protokołu kontroli ZUS bezsprzecznie wynika, iż w każdym miesiącu współpracy Skarżącej przy prowadzeniu działalności gospodarczej Skarżącego, gdy ten przebywał na zwolnieniu chorobowym (zestawienie za okres wrzesień 2012 - grudzień 2018), działalność wykazywała obroty. Zdaniem Prezesa NFZ pomoc Skarżącej przy prowadzonej przez jej męża działalności gospodarczej nie miała incydentalnego charakteru, o czym świadczy m.in. udzielone jej pełnomocnictwo w ramach którego załatwiała wszelkie sprawy związane z prowadzeniem sklepu oraz wykazywane obroty wskazujące na chęć osiągnięcia zysku. W przeciwnym razie, a więc w okresach przewidywanego przestoju związanego np. z chorobą, działalność powinna zostać zawieszona. Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że małżonka przedsiębiorcy podejmowała aktywność przynoszącą im określone dochody do majątku wspólnego. Wskazał, że przeanalizował wszystkie dowody zgromadzone w sprawie w kontekście ustalenia czy Skarżąca była osobą współpracującą przy prowadzeniu przez jej męża działalności gospodarczej w spornych okresach i ustalił, że podejmowanych przez nią czynności nie można uznać za incydentalną, doraźną i świadczoną w ramach pomocy rodzinnej działalność. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że bez pomocy żony, prowadzenie działalności gospodarczej przez Skarżącego, w rozpatrywanych okresach, kiedy przebywał na zwolnieniach chorobowych, byłoby praktycznie niemożliwe. Skargi na powyższe decyzje wnieśli: W. S. – skarga zarejestrowana za numerem VI SA/Wa 1033/24 oraz A. S. – skarga zarejestrowana za numerem VI SA/Wa 1034/24. W treści skargi Skarżąca podniosła, że jej czynności podejmowane w okresach przebywania męża na zasiłku chorobowym wynikały z następujących powodów: miała status pełnomocnika, czynności nie miały nic wspólnego z aktywnością przynoszącą dochód, mąż nigdy nie zlecał jej żadnych prac, a sprzedaż na kasie fiskalnej wynikała z zakupów robionych na potrzeby własne, koleżanek i sąsiadów. Zdaniem Skarżącej podejmowane przez nią czynności nie kwalifikowały się do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. Również i Skarżący nie zgodził się z decyzją Prezesa NFZ, wskazując że jego żona nigdy nie była osobą współpracującą. Wyjaśnił, że gdy przebywał na zwolnieniach lekarskich nie zlecał żonie wykonywania jakichkolwiek czynności. Te czynności wynikały z woli żony, przy czym nie były to czynności generujące dochód. Zaś wykazane utargi to zakupy własne żony. W odpowiedzi na skargi Prezes NFZ wniósł o ich oddalenie. Na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2024 r. Sąd połączył obydwie sprawy VI SA/Wa 1033/24 i VI SA/Wa 1034/24 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia za numerem VI SA/Wa 1033/24. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargi zasługiwały na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Prezesa NFZ z dnia [...] grudnia 2023r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji ustalającą, że Skarżąca podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej przez Skarżącego w okresach: od 28.09.2012 r. do 31.12.2012 r., od 11.01.2013 r. do 07.04.2013 r., od 16.07.2013 r. do 03.11.2013 r., od 18.11.2013 r. do 27.01.2014 r., od 14.04.2014 r. do 15.07.2014r., od 01.10.2014 r. do 28.02.2015 r., od 01.06.2015 r. do 29.11.2015 r., od 30.12.2015 r. do 28.06.2016 r., od 20.09.2016 r. do 20.03.2017 r., od 15.05.2017r. do 21.05.2017 r., od 12.06.2017 r. do 10.12.2017 r., od 26.02.2018 r. do 26.08.2018 r., od 21.11.2018 r. do 13.01.2019 r. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach. Stosownie do art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym: Obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają: osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są: - lit. c: "osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. poz. 646) lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników" (brzmienie przepisu nadane ustawą z dnia 6 marca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo przedsiębiorców oraz inne ustawy dotyczące działalności gospodarczej Dz.U. poz. 650); - lit. c: "osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej" - (brzmienie przepisu nadane ustawą z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw Dz.U. Nr 141 poz. 888). Zgodnie z art. 5 pkt 24 ustawy o świadczeniach osoba współpracująca to osoba o której mowa w art. 8 ust. 11 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Zaś art. 8 ust. 11 ustawy systemowej, w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej ustawą z dnia 6 marca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo przedsiębiorców oraz inne ustawy dotyczące działalności gospodarczej Dz.U. poz. 650, stanowił, że: za osobę współpracującą z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz zleceniobiorcami, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 i 5, uważa się m.in. małżonka, jeżeli pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracuje przy prowadzeniu tej działalności lub wykonywaniu umowy agencyjnej lub umowy zlecenia; nie dotyczy to osób, z którymi została zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego. Zaś od 30 kwietnia 2018 r. - za osobę współpracującą z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność, zleceniobiorcami oraz z osobami fizycznymi, wskazanymi w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4-5a, uważa się m.in. małżonka, jeżeli pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracuje przy prowadzeniu tej działalności lub wykonywaniu umowy agencyjnej lub umowy zlecenia; nie dotyczy to osób, z którymi została zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego. Przepis art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej stanowił, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są: osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi. Z powyższych przepisów wynika zatem, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają m.in. osoby współpracujące z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność gospodarczą. Spór w sprawie sprowadza się zaś do oceny, czy w realiach faktycznych tej sprawy, Skarżącą można uznać za osobę współpracującą w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 5 pkt 24 ustawy o świadczeniach. Jak wynika z ustaleń faktycznych poczynionych przez organ, od 1 października 1997 r. do 31 stycznia 2022 r. Skarżący prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą, podlegającą wpisowi do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej, pod nazwą A. S – Pawilon Spożywczy "[...]". W jej ramach prowadził sprzedaż detaliczną prowadzoną w niewyspecjalizowanych sklepach z przewagą żywności, napojów i wyrobów tytoniowych. W całym okresie prowadzonej działalności Skarżący nie zatrudniał pracowników. Działalność nie była zawieszana. Zaś Skarżąca była umocowana do działania za Skarżącego jako pełnomocnik. Od 1 marca 2009 r. Skarżącej przysługiwało prawo do emerytury. Jak ustalono w okresach przebywania Skarżącego na zasiłku chorobowym nie podejmował on żadnych czynności związanych z prowadzoną działalnością. Ustalono, że działalność gospodarcza była kontynuowana przez Skarżącą będącą żoną Skarżącego. Strony pozostawały we wspólnym gospodarstwie domowym. W spornych okresach raporty kasowe wykazywały określone wartości. Zaś Skarżąca zeznała do protokołu (k. 9 akt adm.), że "kiedy mąż (...) przebywał na zwolnieniach lekarskich wykonywałam czynności wynikające z prowadzonej działalności gospodarczej, tj. sprzedawałam w sklepie, zamawiałam towary, prowadziłam książkę przychodów – rozchodów, dokonywałam w niej zapisów, obsługiwałam kasę fiskalną.". Powyższe potwierdził Skarżący, który wskazał, że: "W okresach kiedy przebywałem na zwolnieniach lekarskich nie zajmowałem się prowadzeniem działalności gospodarczej. W tych okresach zajmowała się prowadzeniem działalności gospodarczej żona (...)." (protokół k. 13). Ustalono także, że Skarżąca jako osoba współpracująca nie została zgłoszona do obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że argumentacja skarg, iż wykazywane obroty w spornych okresach to zakupy własne, nie zasługiwała na uwzględnienie. Twierdzeniom Stron w tym zakresie przeczy bowiem zebrany w sprawie materiał dowodowy. Z cytowanych wyżej przepisów wynika, że o statusie osoby współpracującej decydują trzy przesłanki. Po pierwsze: bycie w kręgu osób bliskich enumeratywnie wymienionych, pozostawanie członka rodziny we wspólnym gospodarstwie domowym i "współpraca" przy prowadzeniu działalności pozarolniczej. W sprawie nie ma sporu, że dwie pierwsze przesłanki zostały spełnione. W judykaturze za współpracę przy prowadzeniu działalności gospodarczej, powodującą obowiązek ubezpieczeń, uznaje się tylko taką pomoc udzieloną przedsiębiorcy przez jego małżonka, która ma charakter stały i bez której, stanowiące majątek wspólny małżonków, dochody z tej działalności nie osiągałyby takiego pułapu, jaki zapewnia współdziałanie przy tym przedsięwzięciu. Współpraca oznacza pracę wykonywaną wspólnie z kimś innym, działalność prowadzoną wspólnie, działanie wraz z innymi w ramach jednego przedsięwzięcia, branie udziału w zbiorowej pracy. Z wykładni literalnej wynika zatem, iż termin "współpraca przy prowadzeniu działalności", którym operuje art. 8 ust. 11 ustawy systemowej, zakłada że współpracujący ma istotny wpływ na tę działalność. Wartość działania w ramach współpracy musi być także znacząca, współpracę i jej wartość odnosić należy do zysku przedsięwzięcia gospodarczego prowadzonego przez małżonka. Z terminem współpraca wiąże się także cecha stałości, w sensie stabilności ekonomiczno-zawodowej osoby zainteresowanej. Ważne jest istnienie związania z pracą wykonywaną w ramach współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Wykonywana przez osoby współpracujące działalność powinna charakteryzować się zorganizowaniem i pewną ciągłością (tak Sąd Apelacyjny w [...] w wyroku z dnia [...].12.2015 r. [...], LEX nr 1968154). Analizując pojęcie "współpracy" przy prowadzeniu działalności gospodarczej, w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach w powiązaniu z ustawą systemową, należy wziąć pod uwagę takie okoliczności jak: istotny ciężar gatunkowy działań współpracownika, bezpośredni związek z przedmiotem działalności gospodarczej, stabilność i zorganizowanie oraz czas i częstotliwość podejmowanych działań (por. postanowienie SN z 26.01.2021 r. II UKS 47/21). Obowiązek świadczenia pracy, przy prowadzeniu działalności przez współmałżonka, może wypływać jedynie z obowiązku współdziałania dla dobra rodziny, a więc można go konstruować tylko w takich granicach, w jakich stanowi przyczynianie się do zaspokajania potrzeb rodziny. Poza powyższym wypadkiem należy przyjąć, iż małżonek obowiązany jest świadczyć pracę na rzecz współmałżonka tylko w sytuacjach wyjątkowych, jak np. choroba współmałżonka, a więc wtedy, gdy wykonywanie tej pracy można uważać za realizację kodeksowego obowiązku wzajemnej pomocy istniejącego między małżonkami. Podkreśla się także, że aby małżonek mógł efektywnie świadczyć pomoc w zakładzie współmałżonka konieczne jest uznanie, że jest w stanie to robić. Wskazuje się, że decydować będą o tym takie okoliczności, jak wykonywanie własnej pracy zawodowej przez małżonka, wychowywanie dzieci, stan zdrowia małżonka, umiejętności niezbędne do wykonywania pracy na rzecz współmałżonka (tak: wyrok SN z 18.05.2017 r. I UK 215/16, LEX nr 2329474). Sąd zauważa także, że nie ma możliwości zdefiniowania uniwersalnej reguły pozwalającej na uznanie przekroczenia dopuszczalnej prawem granicy pomocy małżeńskiej. Weryfikacji tej każdorazowo należy dokonywać z uwzględnieniem konkretnych okoliczności analizowanego przypadku. Obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny przez każdego z małżonków, wynikający z art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego może być realizowany zarówno w postaci pracy zawodowej małżonka, jak i w postaci pracy wykonywanej na rzecz współmałżonka. W sprawie niniejszej jak ustalono, Skarżąca w spornych okresach zastępowała swojego małżonka w prowadzeniu działalności gospodarczej, gdy ten przebywał na zwolnieniach lekarskich. A zatem, zdaniem Sądu nie można uznać, że była to pomoc stała przy prowadzeniu działalności w rozumieniu wyżej przedstawionym. Okoliczność, że okresy przebywania osoby prowadzącej działalność gospodarczą były w niektórych okresach kilkumiesięczne (ok. trzymiesięczne), nie oznacza jeszcze, że Skarżąca udzielała mężowi pomocy stałej. Z ustaleń dokonanych przez Prezesa NFZ wynika, że pomoc żony Skarżącego nakierowana była na utrzymanie ciągłości działalności gospodarczej polegającej na prowadzeniu sklepu, w sytuacji gdy Skarżący z racji pobierania zasiłku chorobowego nie mógł jej prowadzić. Czynności Skarżącej sprowadziły się zatem do zastępowania męża w sytuacji jego nieobecności wynikającej ze zdarzeń losowych jakimi była choroba. Zdaniem Sądu, pojęcie "współpraca" nie obejmuje pomocy i wsparcia czasowego (tymczasowego), wymuszonego sytuacją życiową (np. dłuższa choroba). A taka sytuacja miała miejsce w sprawie. Sąd zaznacza, że z akt sprawy nie wynika, by poza okresami przebywania na zwolnieniu lekarskim przez Skarżącego, Skarżąca pomagała Skarżącemu w prowadzonej działalności w stopniu większym niż incydentalny. O zakwalifikowaniu pomocy, jako formy współpracy, sankcjonującej objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym nie może też przemawiać, per se udzielenie Skarżącej przez męża pełnomocnictwa. Osoba prowadząca działalność gospodarczą może bowiem na czas swojej niedyspozycji zdrowotnej powierzyć prowadzenie tej działalności innej osobie (np. na podstawie pełnomocnictwa) zamiast zawieszania tej działalności. Należy mieć tu na uwadze, że udzielenie pełnomocnictwa do prowadzenia działalności gospodarczej w czasie niezdolności do pracy przedsiębiorcy ma na celu uniknięcie ze strony ZUS zarzutu, iż w czasie pobierania zasiłku chorobowego wykonywał on pracę zarobkową. Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że działania Skarżącej podejmowane przy prowadzonej przez Skarżącego pozarolniczej działalności gospodarczej, podczas przebywania Skarżącego na zwolnieniach lekarskich, nie wypełnia pojęcia "współpracy". Sąd uznał zatem, że organy stwierdzając podleganie Skarżącej obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresach wskazanych w decyzji z tytułu współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej naruszyły przepisy art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 5 pkt 24 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 8 pkt 11 ustawy systemowej, co skutkowało wyeliminowaniem z obrotu prawnego zarówno decyzji zaskarżonej jak i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym ostatnim przepisem "Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy". Sąd umorzył postępowanie administracyjne w oparciu o przepis art. 145 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym: "W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie.". W sprawie, w ocenie Sądu, zaistniała podstawa do umorzenia postępowania o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. Zajęcie przez Sąd stanowiska, że działanie Skarżącej nie mieściło się w pojęciu "współpraca", determinuje kierunek zakończenia postępowania w postaci jego umorzenia. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 1 sentencji wyroku, a na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., jak w punkcie 2 sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło