VI SA/Wa 1035/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2012 r. sprawy ze skargi M. A. na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2010 r. nr Sp. [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z [...] maja 2010 r. Urząd Patentowy RP po rozpoznaniu wniosku M.A. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z [...] lutego 2010 r. o odmowie zawieszenia postępowania w sprawie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy "Chatier" o numerze R-[...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a. oraz w związku z art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) dalej p.w.p. - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że [...] grudnia 2008 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek C.I. N.V. siedzibą w C., A. H., o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy słowno - graficzny "Chatier" o numerze [...], zarejestrowany na rzecz M.A. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą F. H. A & S P. F. w K. z pierwszeństwem od dnia 20 lutego 2006 roku, przeznaczony do oznaczania towarów ujętych w klasie 03, 14, 18, 25, 26 i 28. Podstawę prawną żądania stanowił art. 131 ust. 1 pkt 1, art. 131 ust. 2 pkt 1 oraz art. 132 ust. 2 pkt 2 i 3 p.w.p. W odpowiedzi, w piśmie z dnia [...] lutego 2009 r., uprawniony ze spornego prawa ochronnego wniósł o jego oddalenie, a w piśmie, które wpłynęło do organu 1 lutego 2010 r. uprawniony wniósł o zawieszenie przedmiotowego postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skarg w analogicznych sprawach o numerach Sp. [...], Sp. [...] i Sp. [...]. Postanowieniem z [...] lutego 2010 r. Urząd Patentowy RP odmówił zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie, stwierdzając, że rozstrzygnięcia w toczących się postępowaniach sądowo-administracyjnych, które dotyczą podobnych znaków towarowych, nie stanowią zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., jako że nie są niezbędnym warunkiem rozpatrzenia sprawy o unieważnienie prawa ochronnego na sporny znak towarowy. Uprawniony ze spornego prawa zaskarżył powołane postanowienie z [...] lutego 2010 r. wnosząc o ponowne rozpatrzenie wniosku o zawieszenie postępowania w sprawie unieważnienia znaku towarowego "Chatier". Rozpoznając ponownie sprawę - Kolegium Orzekające na wstępie wskazało na treść art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., podniosło, że przepis ten z mocy art. 256 ust. 1 p.w.p. ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu spornym, a także wyjaśniło istotę zagadnienia wstępnego, podkreślając, że jest to zagadnienie prawne o charakterze materialnym, które wyłoniło się w toku postępowania w sprawie indywidualnej i którego rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu. Organ podniósł także, że zależność, o której mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. polega na uwarunkowaniu rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, wcześniejszym rozstrzygnięciem zagadnienia prawnego przez inny organ lub sąd. Stwierdził ponadto, że związek zagadnienia wstępnego z merytorycznym rozstrzygnięciem w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem wyraża się relacją, w której brak rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd jawi się jako bezwzględna przeszkoda do wydania decyzji w postępowaniu prowadzonym przez właściwy organ. Podkreślił, że sprawa o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy "Chatier" o numerze [...] oraz sprawy dotyczące innych znaków towarowych zarejestrowanych na rzecz uprawnionego, które będą przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskutek złożonych skarg, toczą się równolegle w stosunku do siebie i nie zachodzi pomiędzy nimi jakakolwiek zależność polegająca na tym, by wynik postępowań sądowych warunkował rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w niniejszym postępowaniu spornym. Podnosił, że toczące się równolegle postępowania dotyczą całkowicie odrębnych spraw (innych znaków towarowych), z których każda leży w kompetencji odpowiednio - sądu administracyjnego i Urzędu Patentowego RP. Sprawa tocząca się przed Urzędem Patentowym RP ma inny zakres i dotyczy unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy "Chatier" o numerze [...]. Organ zauważył także, że w analogicznych sprawach zapadały identyczne rozstrzygnięcia odmawiające zawieszenia postępowania na wniosek uprawnionego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Urzędu Patentowego z [...] maja 2010 r. wywiódł M.A. zwany dalej skarżącym zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Wniósł o: 1. uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Urzędu Patentowego RP z [...] maja 2010 r. oraz poprzedzającego go postanowienia z [...] lutego 2010 r.; 2. przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Urząd Patentowy RP działający w trybie postępowania spornego; 3. zasądzenie kosztów postępowania procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że nie zgadza się z twierdzeniem organu, jakoby powoływane przez niego sprawy o nr Sp. [...], Sp. [...], Sp. [...] zawisłe najpierw przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, a następnie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym dotyczyły całkowicie odrębnych spraw. Jego zdaniem we wszystkich tych sprawach chodzi o znaki powiązane, stanowiące rodzinę znaków zawierających element Chatier, któremu Urząd Patentowy nadał charakter dominujący w unieważnionych znakach. Podkreślał, że decyzje Urzędu Patentowego dotyczące spraw o numerach Sp. [...], Sp. [...], Sp. [...] zapadły w czasie, kiedy wiodący element Chatier, nazwany przez Urząd Patentowy elementem dominującym, występuje samodzielnie w znaku Chatier o numerze [...], który w momencie wydawania tych decyzji jest znakiem chronionym i pozostaje nim do dziś. Podnosił, że WSA w Warszawie rozpoznając skargi od wymienionych decyzji także nie wziął pod uwagę faktu, że skarżący w chwili orzekania posiadał i posiada ważne wcześniejsze prawo ochronne na słowny znak towarowy Chatier [...] , w odniesieniu do klasy towarowej 03, z pierwszeństwem od 2 grudnia 2002. Następnie skarżący wskazał, że długoletnie używanie rzeczonej marki pozwoliło mu na wypracowanie własnej renomy i rozpoznawalności znaku na rynku i przez ten okres (dziesięciu lat) brak było reakcji firmy C. I. N. V. Podkreślił także, że bezsporne jest, iż słowny znak CHATIER [...] otrzymał ochronę [...] lutego 2005 r. z ważnością od 2 grudnia 2002 r., co oznacza w jego ocenie, w świetle zapisu art. 165 ust. 1 pkt. 1 p.w.p. niemożność wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie prawa ochronnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenia oraz podtrzymał w całości dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Urzędu Patentowego RP z [...] maja 2010 r. w sprawie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie unieważnienia znaku towarowego "Chatier" wydane na skutek wniosku skarżącego o zawieszenie tego postępowania w związku ze złożeniem przez niego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarg na decyzje Urzędu Patentowego w sprawach o nr Sp. [...], Sp. [...], Sp. [...], dotyczących unieważnienia znaków towarowych, powiązanych ze sobą ze względny na wspólny element "Chatier". Jak wiadomo Sądowi z urzędu – nieprawomocnymi wyrokami z 17 października 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 866/11, z 6 września 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 865/11 oraz z 6 lipca 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 867/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi skarżącego na decyzje Urzędu Patentowego w przedmiocie unieważnienia praw ochronnych odpowiednio na znaki towarowe Chatier Cool Men, Chatier Purl oraz Chatier Ross, od których skarżący wywiódł skargi kasacyjne do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W niniejszej sprawie spór pomiędzy skarżącym a organem sprowadza się do oceny charakteru postępowań sądowoadministracyjnych w powołanych wyżej sprawach. Według stanowiska skarżącego postępowania te stanowią zagadnienie prejudycjalne wobec postępowania toczącego się przed Urzędem Patentowym w przedmiocie unieważnienia znaku towarowego "Chatier" i wobec tego do czasu ich prawomocnego zakończenia, postępowanie w przedmiocie unieważnienia znaku "Chatier" winno zostać przez Urząd Patentowy zawieszone. Stanowiska tego, organ nie podziela, co odzwierciedla treść postanowienia z [...] maja 2010 r., jak i poprzedzającego je postanowienia z [...] lutego 2010 r. Podstawy obligatoryjnego zawieszenia postępowania zostały określone w art. 97 § 1 k.p.a. Punkt 4 tegoż artykułu nakłada na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązek zawieszenia tego postępowania, jeżeli rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Artykuł 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wiąże obligatoryjne zawieszenie postępowania z zaistnieniem określonych w nim wymogów. Zawarte w nim unormowanie nie może więc być przez art. 256 ust. 1 p.w.p "odpowiednio" (inaczej) stosowane na potrzeby postępowania spornego przed Urzędem Patentowym. Przepis art. 256 ust. 1, w myśl którego do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, nie wskazuje bowiem, iż przy interpretacji przepisów tegoż kodeksu, mających zastosowanie w postępowaniu spornym, należałoby stosować inne reguły wykładni niż wówczas, gdy kodeks ten stosowany jest wprost. Zagadnieniem wstępnym jest zagadnienie prawne o charakterze materialnym, które wyłoniło się w toku postępowania administracyjnego, do rozstrzygnięcia, którego właściwym jest inny organ lub sąd a rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest koniecznym warunkiem wydania decyzji przez organ administracyjny. Na konstrukcję zagadnienia wstępnego o jakim mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a składają się zatem cztery istotne elementy (które muszą wystąpić łącznie): 1) zagadnienie to wyłania się w toku postępowania administracyjnego; 2) jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu; 3)wymaga ono "uprzedniego" rozstrzygnięcia tzn. musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji oraz 4) istnieje zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Podkreślić przy tym należy, że ostatni z wymienionych elementów, w istocie najważniejszy, jest najbardziej sporny. Pojawiające się kontrowersje wynikają z faktu, że formułując wymóg istnienia zależności, kodeks nie określa jej charakteru. W ocenie Sądu, przepis art. 97 k.p.a wymaga zależności bezpośredniej, ponieważ przemawia za tym istota instytucji zawieszenia postępowania, instytucji tamującej bieg postępowania i opóźniającej rozstrzygnięcie sprawy (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 1999 r. IV SA 7444/97 niepubl.). Tym samym od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno "zależeć" rozpatrzenie sprawy administracyjnej w ogóle, nie zaś wydanie pozytywnej dla wnioskodawcy decyzji (uzasadnienie wyroku NSA z dnia 8 czerwca 1998 r.). O kwestii prejudycjalnej w postępowaniu administracyjnym wypowiadali się niejednokrotnie zarówno przedstawiciele doktryny jak i w swoich orzeczeniach - Naczelny Sąd Administracyjny. Przegląd poglądów na temat pojęcia oraz istoty prejudycjalności zaprezentował m.in. J. Rodziewicz (w:) Prejudycjalność w postępowaniu cywilnym, Gdańsk 2000 r., strony 7-18, gdzie podaje m.in., że pod pojęciem prejudycjalności rozumie się najczęściej przesądzające znaczenie, jakie posiada rozstrzygnięcie jednej sprawy dla rozstrzygnięcia drugiej sprawy lub technicznoprawną konieczność rozstrzygnięcia jednej sprawy po to, aby następnie można było rozstrzygnąć inną sprawę. Z kolei W. Jakimowicz w artykule pt. "O kwestii prejudycjalnej w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym" opublikowanym (w:) Samorząd Terytorialny 2003/10/29 wskazuje: "samo, zatem stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet niewątpliwie będzie miał wpływ, na losy sprawy administracyjnej, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ administracyjny i wydanie decyzji. Na interpretację zagadnienia wstępnego, jako przesłanki zawieszenia postępowania administracyjnego nie mają wpływu względy natury celowościowej i ekonomiki postępowania". Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z 17 lipca 2003 r. II SA 427/02 podkreślił, iż prejudycjalność zachodzi tylko wtedy, gdy rozstrzygnięcie, co do pewnej kwestii prawnej stanowi wiążącą przesłankę wydania decyzji w postępowaniu głównym. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Jak wspomniano, k.p.a. nie określa wyraźnie podstaw prawnych zależności. Judykatura przyjmuje, że przesądza o niej treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej i w nich nakazuje ich poszukiwać (patrz np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 22 października 1991 r., SA/Wr 936/91, ONSA 1991, nr 3-4, poz. 90 oraz 22 grudnia 1993 r. SA/Wr 1160/93, ONSA 1995 nr 1, poz. 21). Zagadnieniem wstępnym nie może być wyjaśnienie okoliczności faktycznych (vide. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II - komentarz do art. 97 k.p.a..). Obowiązek wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym i prawnym należy bowiem do organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie. Przenosząc te uwagi natury ogólnej na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że dla postępowania w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy "Chatier" nie są kwestiami prejudycjalnymi sprawy zawisłe przed sądami administracyjnymi (zarówno przed sądem I jak i II instancji) ze skarg na decyzje w przedmiocie unieważnienia praw ochronnych na znaki towarowe zawierające wyraz "Chatier". Stosownie do przepisu art. 164 p.w.p. prawo z rejestracji znaku towarowego może być unieważnione, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania tego prawa. W myśl art. 255 ust. 1 p.w.p., sprawy o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego rozpatruje Urząd Patentowy w trybie postępowania spornego. W niniejsze sprawie podstawę wniosku o unieważnienie spornego prawa stanowi m. in. art. 132 ust. 2 pkt 2 i 3 p.w.p. Zgodnie z art. 132 ust. 2 pkt 2 i 3 p.w.p. nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy: • identyczny lub podobny do znaku towarowego, na który udzielono prawa ochronnego lub zgłoszonego w celu uzyskania prawa ochronnego (o ile na znak taki zostanie udzielone prawo ochronne) z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem wcześniejszym; • identyczny lub podobny do renomowanego znaku towarowego zarejestrowanego lub zgłoszonego z wcześniejszym pierwszeństwem do rejestracji (o ile znak taki zostanie zarejestrowany) na rzecz innej osoby dla jakichkolwiek towarów, jeżeli mogłoby to przynieść zgłaszającemu nienależną korzyść lub być szkodliwe dla odróżniającego charakteru bądź renomy znaku wcześniejszego. Przepis ten stosuje się odpowiednio do znaku powszechnie znanego. Z powołanych przepisów wynika, że Urząd Patentowy dysponuje kompetencją do samodzielnego rozstrzygania kwestii podobieństwa przeciwstawionych sobie znaków towarowych w związku z postępowaniami dotyczącymi spełniania ustawowych warunków rejestracji znaku towarowego, co oznacza, że stanowisko skarżącego odnośnie prejudycjalnego charakteru spraw zawisłych przed sądem administracyjnym wobec sprawy, która toczy się przed Urzędem Patentowym ze względu na powiązanie znaków uznać należy za błędne. Jak już zostało wykazane na gruncie rozpoznawanej sprawy, organ posiada prawną i faktyczną możliwość rozpatrzenia sprawy unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy "Chatier" bez względu na wynik postępowań sądowoadministracyjnych. Zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. mogą być wyłącznie kwestie, których rozstrzygnięcie nie mieści się w kompetencjach organu prowadzącego postępowanie administracyjne w danej sprawie (por. wyrok NSA z 24 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 2378/10, LEX nr 1138155). Wykluczona jest zatem możliwość uznania spraw zawisłych przed sądem administracyjnym za prejudykat w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wobec postępowania w sprawie unieważnienia prawa ochronnego ze spornego znaku, które toczy się aktualnie przed organem. Odnosząc się do argumentacji skarżącego odnośnie niemożności wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie przysługującego mu prawa ochronnego na znak towarowy "Chatier" w świetle zapisu art. 165 ust. 1 pkt. 1 p.w.p. oraz faktu długoletniego używanie tej marki podkreślić należy, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że granice rozpoznania wojewódzkiego sądu administracyjnego określa sprawa administracyjna będąc przedmiotem zaskarżenia. Treść i zakres sprawy administracyjnej, czyli tożsamość sprawy, wyznaczają normy prawa materialnego, które determinują treść rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym akcie i precyzują czynności pozwalające zidentyfikować skonkretyzowany w nich stosunek prawny (por. wyrok NSA z 23 lutego 2012 r. sygn. akt II GSK 12/11, Lex nr 1125455). Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest postanowienie Urzędu Patentowego utrzymujące w mocy postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania w sprawie unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy wydane na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 256 § 1 p.w.p. Zatem w postępowaniu tym Sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia jego zgodności z przepisami prawa, a nie odnosi się do postępowania, którego zawieszenia organ odmówił. Wyklucza to możliwość odniesienia się przez Sąd do zarzutów skarżącego dotyczących zasadności wszczęcia postępowania w sprawie unieważnienia prawa, a także tych, które dotyczą postępowań sądowoadministracyjnych prowadzonych przez tut. Sąd i zakończonych powołanymi orzeczeniami. Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, Sąd stanął na stanowisku, że organ wydając zaskarżone postanowienie nie dopuścił się naruszeń prawa w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.