VI SA/Wa 1038/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Wieczorek(spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi R. C. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy radców prawnych oddala skargę Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] utrzymującą w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] października 2009 r., nr [...] o skreśleniu R. C. (dalej także skarżącego) z listy radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. Do powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] stycznia 2010 r. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych (dalej Prezydium) rozpatrzyło odwołanie radcy prawnego R. C. od uchwały nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] (dalej Rady) z dnia [...] października 2009 r., którą skreślono skarżącego z listy radców prawnych. Rada jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia wskazała art. 29 pkt 6 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.) – dalej urp., zaś jako podstawę faktyczną uprawomocnienie się orzeczenia Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] lipca 2007 r., wymierzającego R. C. karę dyscyplinarną pozbawienia prawa do wykonywania zawodu. Prezydium utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę Rady, podzielając jej ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Wskazało, że treść przepisu art. 29 pkt 6 urp. wiązała organ I instancji co do kierunku rozpoznania sprawy, obligując do skreślenia ww. radcy prawnego z listy radców prawnych z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego o pozbawieniu prawa do wykonywania zawodu, a uchwała w tej sprawie powinna być podjęta w terminie 30 dni od powzięcia wiadomości o okolicznościach uzasadniających skreślenie. Jak podano, użycie przez ustawodawcę wyrazu "skreśla się" oznacza, że organ jest związany sposobem rozstrzygnięcia i skreślenie radcy prawnego z właściwej listy ma charakter obligatoryjny. Zdaniem Prezydium, w tej sprawie Rada była uprawniona i zarazem zobowiązana do badania wyłącznie przesłanki istnienia prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego w podanym wyżej zakresie, której wystąpienie w sprawie R. C. nie pozostawia wątpliwości. W dniu [...] lutego 2010 r. skarżący wniósł do Ministra Sprawiedliwości odwołanie od ww. uchwały Prezydium, domagając się jej uchylenia. Wskazał między innymi, że jego odpowiedzialność dyscyplinarna przedawniła się i dodał, że popełnił występek przy okazji wykonywania funkcji syndyka w 2003 r., wówczas jego sprawa karna przedawniła się, również zakaz wykonywania zawodu syndyka, więc dlaczego sprawa dyscyplinarna nie może się przedawnić. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] marca 2010 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 104 § 1 i art. 107 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej Kpa. w związku z art. 29 pkt 6 i art. 291 oraz art. 28 ust. 6 ustawy o radcach prawnych, utrzymał w mocy uchwałę Prezydium z dnia [...] stycznia 2010 r. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, zarówno Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...], jak również Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] poczyniły prawidłowe ustalenia faktyczne i dokonały właściwej oceny prawnej. Zgodnie z art. 29 pkt 6 urp., skreślenie z listy radców prawnych następuje w przypadku orzeczenia dyscyplinarnego lub wyroku sądowego o pozbawieniu prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego. Na podstawie art. 291 urp. uchwałę w przedmiocie skreślenia z listy radców prawnych podejmuje rada okręgowej izby radców prawnych w terminie 30 dni od powzięcia wiadomości o wydaniu wskazanego orzeczenia dyscyplinarnego lub wyroku sądowego. Minister Sprawiedliwości, przytaczając przebieg prowadzonego wobec skarżącego postępowania dyscyplinarnego, podkreślił, że orzeczenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego w [...] z dnia [...] lipca 2008 r., na mocy którego skarżący został dyscyplinarnie pozbawiony prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego jest prawomocne i podlega wykonaniu. Jak wskazał, Rada o fakcie tym zawiadomiona została pismem z dnia 25 września 2009 r., a zatem wystąpiła przesłanka określona w art. 29 pkt 6 urp. skutkująca skreśleniem skarżącego z listy radców prawnych Izby [...]. W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Ministra Sprawiedliwości. Zaskarżonej decyzji zarzucił, że została wydana z naruszeniem konstytucyjnej zasady ochrony praw nabytych oraz prawa materialnego, poprzez nieuwzględnienie przedawnienia wszczęcia postępowania dyscyplinarnego i orzekania w sprawie. W piśmie z dnia 9 sierpnia 2011 r., stanowiącym doprecyzowanie zarzutów skargi, skarżący wskazał między innymi, iż organy dyscyplinarne samorządu nie wszczęły sprawy w wymaganym terminie, a po jego upływie utraciły uprawnienia do orzekania. Dodał, że Minister Sprawiedliwości oparł się na nieważnym orzeczeniu sądu dyscyplinarnego z tego względu, iż wymierzona przez ten sąd kara rażąco naruszała prawo i została zastosowana za czyn nie mający związku z zawodem radcy prawnego. Skarżący podkreślił, że posiadał nienaganną opinię i nie miał żadnych spraw karnych ani dyscyplinarnych. Uznał, że związanie ministra orzeczeniami "sądów korporacyjnych" w zakresie pozbawiania obywatela praw słusznie nabytych, jest jawnym naruszeniem Konstytucji. W odpowiedzi na skargę organ wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną uchwałę lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 – dalej p.p.s.a.). Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie i winna zostać oddalona. Uchwałą z dnia [...] października 2009 r. Rada skreśliła skarżącego z listy radców prawnych z uwagi na wymierzenie mu kary dyscyplinarnej w postaci pozbawienia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego. Od powyższej uchwały skarżący złożył odwołanie do Prezydium KRRP w [...], w którym wniósł o jej uchylenie. Uchwałą z dnia [...] stycznia 2010 r. Prezydium utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę, uznając ją za zgodną z prawem. Z kolei Minister Sprawiedliwości w decyzji z dnia [...] marca 2010 r., rozpatrując odwołanie skarżącego od ww. uchwały Prezydium stwierdził, że nie zasługuje ono na uwzględnienie i utrzymał w mocy uchwały organów samorządu radcowskiego. Na wstępie podkreślić należy, że ustalenia faktyczne stanowiące podstawę oceny sytuacji prawnej skarżącego zostały poczynione po wszechstronnej i wnikliwej ocenie całości materiału dowodowego. Skarżący nie podniósł przy tym konieczności dopuszczenia dowodów innych, niż te, które zostały zgromadzone w toku postępowania ani nie wskazał jakichkolwiek okoliczności faktycznych, których ustalenie byłoby jego zdaniem konieczne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Jednocześnie wskazać należy, że przesłanki rozstrzygnięcia zostały również należycie wyjaśnione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pisemne uzasadnienie tej decyzji zawiera, zgodnie z art. 107 § 3 Kpa., wskazanie faktów uznanych za udowodnione, jak również przytoczenie przepisów prawa wraz z ich wyjaśnieniem, stanowiących podstawę jej wydania. Podnieść należy, że szereg zarzutów objętych skargą nie dotyczy postępowania administracyjnego dotyczącego zaskarżonej uchwały o skreśleniu skarżącego z listy radców prawnych. Zatem zarzuty wskazujące na nieważność postępowania przed sądami dyscyplinarnymi, brak akceptacji wydanych prawomocnych orzeczeń oraz dowody wskazane na te okoliczności są oczywiście bezzasadne, jako że pozostają poza kognicją sądów administracyjnych. Merytoryczną istotą sporu jest rozstrzygnięcie, czy skreślenie R. C. z listy radców prawnych [...] Izby Radców Prawnych narusza obowiązujące prawo. Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez skarżącego godzi się zauważyć, że zasada ochrony praw nabytych wynikająca z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nie ma charakteru absolutnego. Treścią wspomnianej zasady jest zakaz stanowienia przepisów arbitralnie odbierających lub ograniczających prawa przysługujące podmiotom występującym w obrocie prawnym, nie wyłącza ona natomiast, wbrew stanowisku skarżącego, możliwości utraty tych praw. Przepis art. 29 urp. reguluje podstawy materialne stanowiące przesłanki do skreślenia z listy radców prawnych. Są to: wniosek radcy prawnego, choćby częściowe ograniczenia zdolności do czynności prawnych, utrata z mocy wyroku sądowego praw publicznych, nieuiszczanie składek członkowskich za okres dłuższy niż jeden rok, śmierć radcy prawnego oraz orzeczenie dyscyplinarne lub wyrok sądowy o pozbawieniu prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego. Następstwem zaistnienia choćby jednej z tego rodzaju przesłanek jest skreślenie z listy radców prawnych. Nastąpić to może zgodnie z pkt 6 wskazanego przepisu w wypadku orzeczenia dyscyplinarnego lub wyroku sądowego o pozbawieniu prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego. W konsekwencji stwierdzić należy, że skreślenie z listy radców prawnych osoby, wobec której prawomocnie orzeczono karę dyscyplinarną pozbawienia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego, nie narusza zasady ochrony praw nabytych, a jest jedynie działaniem podejmowanym obligatoryjnie, w myśl art. 291 urp., przez organ samorządu radcowskiego, z chwilą powzięcia informacji o prawomocności takiego orzeczenia. Należy podkreślić, iż skarżący został skazany orzeczeniem Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego w [...] z dnia [...] lipca 2008 r., na karę dyscyplinarną pozbawienia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego. Orzeczenie to jest prawomocne i podlega wykonaniu w trybie określonym w art. 291 urp., a więc w drodze uchwały rady okręgowej izby radców prawnych o skreśleniu z listy radców prawnych. Z uwagi na treść zarzutów podniesionych przez skarżącego, a wykraczających poza meritum rozpatrywanej sprawy, podkreślić należy, że postępowanie o skreślenie z listy radców prawnych jest postępowaniem odrębnym od postępowania dyscyplinarnego i z tego względu w jego toku nie może dochodzić do kwestionowania rozstrzygnięć zapadłych w wyniku przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego. Do tego natomiast zmierza skarżący podnosząc zarzuty związane z tokiem postępowania dyscyplinarnego i zasadnością wymierzenia kary dyscyplinarnej. Wszelkie okoliczności podnoszone w tym zakresie przez skarżącego nie mogą jednak zostać uwzględnione w postępowaniu o skreślenie z listy radców prawnych, które było konsekwencją postępowania dyscyplinarnego. Okoliczność ta powoduje, że w postępowaniu o skreślenie z listy radców prawnych, po zaistnieniu zdarzenia, o którym mowa w art. 29 pkt 6 urp., nie dochodzi już do kwestionowania rozstrzygnięcia zapadłego w prawomocnym postępowaniu dyscyplinarnym. Wszystkie zarzuty dotyczące błędnej oceny naruszenia przez skarżącego zasad etyki zawodowej mogły być wyłącznie podnoszone w postępowaniu dyscyplinarnym (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1299/09). Zauważyć również należy, że podjęcie przez Radę uchwały w dniu [...] października 2009 r. w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy radców prawnych, po upływie trzydziestodniowego terminu od powzięcia wiadomości o prawomocnym orzeczeniu kary dyscyplinarnej, nie miało, zdaniem Sądu, wpływu na treść rozstrzygnięcia, tym bardziej, że termin określony w art. 291 urp. ma wyłączenie charakter instrukcyjny. W ocenie Sądu, w świetle ustalonego stanu faktycznego i prawnego, Minister Sprawiedliwości prawidłowo stwierdził zasadność podjętej przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] uchwały z [...] października 2009 r. o skreśleniu skarżącego z listy radców prawnych wobec tego, że z mocy orzeczenia dyscyplinarnego został on pozbawiony prawa wykonywania zawodu. Innymi słowy, pozbawienie skarżącego prawa wykonywania zawodu, wypełniło dyspozycję art. 29 pkt 6 ustawy o radcach prawnych i stanowiło podstawę do obligatoryjnego skreślenia jego osoby z listy radców prawnych. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że wydając zaskarżoną decyzję organ nie dopuścił się zarzucanych naruszeń przepisów prawa materialnego, jak też przepisów procedury administracyjnej. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.