VI SA/Wa 1051/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Joanna Wegner (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Ministra Sportu i Turystyki z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie przyznania stypendium sportowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Sportu i Turystyki na rzecz skarżącego Z. K. kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2019 r. nr [...] Minister Sportu i Turystyki na podstawie art. 32 ust. 1, ust. 1g pkt 2, ust. 1i i ust. 5 ustawy z 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U. poz. 1263 ze zm.) odmówił przyznania [...], zawodnikowi kadry narodowej osób niewidomych w kręglach stypendium sportowego. Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w następujących okolicznościach sprawy. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 lipca 2018 r. w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2633/17 uchylona została decyzja Ministra Sportu i Turystyki z [...] października 2017 r. oraz poprzedzająca ją decyzja tego samego organu z [...] sierpnia 2017 r., o odmowie uwzględnienia żądania P. przyznania [...] stypendium sportowego. Sąd ocenił, że stanowiący podstawę tych rozstrzygnięć § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sportu i Turystyki z 15 października 2012 r. w sprawie stypendiów sportowych dla członków kadry narodowej (Dz. U. poz. 1130 ze zm.) – zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie stypendiów" wykraczał poza ustanowioną w art. 32 ust. 7 ustawy z 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U. z 2017 r., poz. 1463 ze zm.) i naruszał art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Ponadto, Sąd przyjął, że określenie we wspomnianym przepisie rozporządzenia wspólnych, jednakowych dla sportowców pełnosprawnych i niepełnosprawnych kryteriów przyznawania stypendium narusza gwarantowaną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasadę równości w prawie, a to z uwagi na nieusprawiedliwione, niejednakowe traktowanie sportowców niepełnosprawnych. Ustanowione w ten sposób przesłanki uzyskania stypendium nie dają sportowcom niepełnosprawnym równych szans w ubieganiu się o stypendium z tego powodu, że w ramach jednej konkurencji dzieleni są oni na klasy w zależności od stopnia niepełnosprawności i nie ma możliwości połączenia tych klas z uwagi na nieporównywalność wyników ze względu na różne rodzaje i stopnie niepełnosprawności sportowców. Wymuszona w ten sposób mniejsza liczba zawodników w każdej klasie ogranicza możliwość uzyskania stypendium, podobnie jak zresztą oczywista okoliczność znacznie mniejszej liczby sportowców pełnosprawnych, a co za tym idzie – reprezentują oni mniejszą, niż w przypadku sportowców pełnosprawnych – liczbę państw. Odmawiając przyznania skarżącemu stypendium, decyzją z [...] lutego 2019 r. Minister Sportu i Turystyki zauważył, że zakwestionowane przez Sąd przepisy rozporządzenia zostały uchylone, a zasady przyznawania stypendiów zostały uregulowane w przepisach ustawy o sporcie. Organ ocenił, że wniosek nadal nie jest zasadny, bowiem [...] nie spełnia określonych w art. 32 ust. 1g pkt 2 i art. 32 ust. 1i ustawy o sporcie kryteriów przyznania stypendium. Zajął on bowiem drugie miejsce w kombinacji indywidualnej w kręglarstwie klasycznym w Mistrzostwach Europy IBSA, które odbyły się w A. w Serbii w dniach [...] maja – [...] czerwca 2017 r. W konkurencji, w której startował brało udział osiemnastu zawodników z siedmiu państw. Natomiast przepis art. 32 ust. 1i ustawy o sporcie ustanawia minimalny warunek, by było reprezentowane minimum osiem państw. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożonej na powyższą decyzję przez [...] zarzucono naruszenie prawa materialnego i procesowego. Podniesiono zarzut art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie, skutkujące wydaniem decyzji sprzecznych z ustawą zasadniczą, tj. dyskryminujących osoby niepełnosprawne oraz art. 32 ust. 1i ustawy o sporcie poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji jego sprzeczności z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji, bowiem zrównuje on kryteria przyznania stypendium dla osób niepełnosprawnych oraz pełnosprawnych, gdy tym pierwszym trudniej jest spełnić warunek ilościowy z powodu znacznie mniejszej liczby osób niepełnosprawnych w społeczeństwie i wśród uprawiających sport, w szczególności przy zastosowaniu podziału na kategorie sportowe zależne od stopnia niepełnosprawności. Ponadto zarzucono uchybienie art. 7 i 8 k. p. a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego oraz poprzez naruszenie wymogu prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie skarżącego do władzy publicznej, skutkującą błędnym ustaleniem, iż w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do wydania pozytywnej dla skarżącego decyzji, mimo że przesłanki te w rzeczywistości zostały spełnione oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r., poz. 1302) – zwanej dalej "p. p. s. a." w związku z art. 6 k. p. a. poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 lipca 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 2633/18 w zakresie niekonstytucyjności treści normatywnej § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie stypendiów w sytuacji w której przedmiotowa norma prawna została powtórzona w art. 32 ust. 1i ustawy o sporcie, co w konsekwencji doprowadziło do ponownego wydania orzeczenia na podstawie przepisu o niekonstytucyjnej treści. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie od organu na swoją rzecz kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą wcześniej w zaskarżonej decyzji. Podkreślono, że aktualna treść decyzji podyktowana jest zmianą stanu prawnego, która uzasadniać może odstąpienie od przestrzegania obowiązków wynikających z art. 153 p. p. s. a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja dotknięta jest naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p. p. s. a. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że rozpoznając sprawę niniejszą Sąd, w myśl art. 153 p. p. s. a., związany jest oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 lipca 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 2633/17. Wbrew twierdzeniom organu, nie zachodzi przypadek, o którym mowa w art. 153 p. p. s. a. in fine, a więc nie doszło do zmiany przepisów prawa, a precyzyjniej rzecz ujmując – zmiana taka wprawdzie nastąpiła, ale miała charakter pozorny. Akceptując te ustalenia teoretyków, według których system prawny składa się z norm prawnych, zapisanych tylko w formie przepisów nie uda się obronić tezy, że w naszym porządku prawnym w analizowanej kwestii nastąpiła zmiana stanu prawnego (zob. np. H. Kelsen, Czysta teoria prawa, Warszawa 1934, s. 19 i n.). Doszło do prawda do podwyższenia rangi normy prawnej, jednak nadal pozostaje ona przecież niżej w hierarchii niż ta, którą wywodzimy z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Rację ma skarżący twierdząc, że ta sama, co w pierwotnie prowadzonym przez Ministra Sportu i Turystyki postępowaniu, norma prawna, choć niewątpliwie o innej aktualnie dla systemu wadze stała się podstawą zaskarżonej decyzji. Nie ulega wątpliwości, że przepis art. 32 ust. 1i ustawy o sporcie nosi identyczną treść, co § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie stypendiów. Zamieszczona w tym ostatnim przepisie treść normatywna została zakwestionowana w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 lipca 2018 r. i Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę jest tą oceną bezwzględnie związany. Ustanowienie normy o ponownie niezgodnym z normą hierarchicznie wyższą brzmieniu traktowane bywa w orzecznictwie i piśmiennictwie jako przypadek rażącego naruszenia prawa o znamionach tzw. oczywistej niekonstytucyjności, upoważniający – jako jeden z nielicznych – do pominięcia takiej normy przez Sąd w konkretnej sprawie (por. J. Trzciński, R. Hauser, O formach kontroli konstytucyjności prawa przez sądy, Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 2008/2, s. 13 i n.). W ocenie Sądu ujawniona kolizja norm zawartych w ustawie i Konstytucji przede wszystkim jednak skłaniać powinna do postawienia pytania prawnego. Jego zadanie w tym przypadku nie ma natomiast dostatecznych podstaw, bowiem przedmiotem pytania prawnego mogą być tylko takie normy, które znajdują zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, co podkreślano w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wielokrotnie (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 19 lutego 2003 r., sygn. akt P 11/02, OTK ZUA 2003/ 2, poz. 12 czy z 24 marca 2003 r., sygn. akt P 14/01, OTK ZUA 2003/3, poz. 22). Tymczasem to nie problem oceny konstytucyjności prawa przesądza o konieczności wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, lecz naruszenie prawa procesowego i związane z tym braki w poczynionych ustaleniach faktycznych, a zatem naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k. p. a. Uchybienia te z kolei czynią wątpliwym co do tego, które z przepisów prawa materialnego (ustawy o sporcie) powinny znaleźć zastosowanie w sprawie. Niezależnie od respektowanego z mocy art. 153 p. p. s. a. w sprawie niniejszej stanowiska w zakresie konstytucyjności zamieszczonej w art. 32i ustawy o sporcie, jej zastosowanie w niniejszej sprawie budzi wątpliwości. W zaskarżonej decyzji stwierdzono, że w znaczących dla ubiegania się o stypendium zawodach brało mniej niż osiem państw, czy raczej zawodników reprezentujących taką liczbę państw. Tymczasem analiza akt sprawy nie pozwala na taką kategoryczną ocenę. Należy bowiem zauważyć, że skarżący brał udział w konkurencji sportowej "nine pin bowling for blind and visually impaired" ("kręgle klasyczne niewidomych"), która składać się mogła z więcej niż jednej kategorii, np. wiekowej, ze względu na płeć, bądź – co jest powszechnie praktykowane w zawodach niepełnosprawnych – zależnej od stopnia niepełnosprawności. Okoliczności te sugeruje nie tylko wiedza notoryjna o uprawianiu sportu, ale materiał dowodowy zgromadzony w tej sprawie, a konkretnie oznaczenie "Men B1" widniejące na znajdującej się w aktach sprawy tabeli wyników. Skoro skarżący startował w kategorii "Men B1", niewykluczone że były także inne, być może "B2", bądź "B3", składające się na konkurencję "kręgle klasyczne osób niewidomych". Tego w postępowaniu nie sprawdzono, a zatem nie jest pewne czy istotnie zawodnicy siedmiu narodowości uczestniczyli w wymienionych zawodach. Konkurencja sportowa, o której stanowi art. 32 ust. 1i ustawy o sporcie, to inaczej przecież dyscyplina, nie zaś wąsko ujęta kategoria, w której startują sklasyfikowani według dodatkowych kryteriów zawodnicy. Wobec tego należało skupić się na ustaleniu ile państw było reprezentowanych w tejże dyscyplinie. Służyć temu mogło zapoznanie się z regulaminem zawodów, bądź pozyskanie informacji od organizatora. Czynności te organ będzie zobowiązany podjąć ponownie rozpoznając sprawę zanim przejdą do analizy zasadności wniosku na podstawie przepisów prawa materialnego. Brak ustaleń tego, ile w rzeczywistości państw było reprezentowanych podczas całych zawodów w A. oznacza po pierwsze, że oddalenie wniosku skarżącego na podstawie art. 32 ust. 1i ustawy o sporcie było przedwczesne, a po drugie – czyni niemożliwym stwierdzenie, że zastosowanie ustanowionych w art. 32 ust. 1i ustawy o sporcie przesłanek przyznania stypendium prowadziło do uszczuplenia praw jednostki. Tylko bowiem wówczas wchodzi w grę ryzyko naruszenia porządku konstytucyjnego w tej sprawie i dalsze związane z tym, a wskazane na wstępie, konsekwencje. Gdyby jednak okazało się, że istotnie w zawodach reprezentowanych było mniej niż osiem państw, czego wymaga art. 32 ust. 1i ustawy o sporcie, obowiązkiem organu było rozważenie możliwości zastosowania art. 32 ust. 1j tej ustawy. Przepis ten odwołuje się do sytuacji, w której wprawdzie w zawodach występowała mniejsza liczba sportowców, jednak regulamin tych zawodów taką sytuację dopuszcza. Co prawda nie stanowi on wyraźnie o "państwach", jednak nie można mieć co do tego wątpliwości, iż w istocie chodzi o sportowców reprezentujących te państwa. To przecież nie państwo jako forma organizacji społeczeństwa faktycznie bierze udział we współzawodnictwie, lecz jego reprezentanci i o tych właśnie przepis ten stanowi. Tylko taka wykładnia pozwala na uniknięcie niezgodnego z konstytucyjną zasadą równości rezultatu literalnej wykładni art. 32 ust. 1i ustawy o sporcie. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ przede wszystkim wyjaśni, jaka liczba państw była reprezentowana podczas całych zawodów w A., we wszystkich kategoriach dyscypliny "nine pin bowling for blind and visually impaired", uzyskując w tym celu stosowne informacje od organizatora oraz zapoznając się z regulaminem tychże zawodów. Jeżeli z materiałów tych będzie wynikało, że wchodziłoby w grę wydanie decyzji odmownej, rozważy uprzednio możliwość zastosowania art. 32 ust. 1j ustawy o sporcie, a więc ponownie przeanalizuje regulamin wspomnianych zawodów pod kątem ewentualnej dopuszczalności reprezentacji mniejszej liczby państw niż osiem, wymagane w art. 32 ust. 1i ustawy o sporcie. Reasumując, z uwagi na scharakteryzowane powyżej naruszenia przede wszystkim prawa procesowego, ale i związane z tym nierozważenie zastosowania art. 32 ust. 1j ustawy o sporcie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w punkcie pierwszym wyroku. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800), na które złożyły się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem (480 złotych) oraz opłata od udzielonego mu pełnomocnictwa (17 złotych).