VI SA/Wa 106/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz Protokolant st. ref. Paulina Stylińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi "M." Sp.j. z siedzibą w O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie wykonywania przewozu drogowego bez wymaganej licencji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2013 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej "M." Sp. j. z siedzibą w O. kwotę 320 (trzysta dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Główny Inspektor Transportu Drogowego (nazywany dalej "GITD") decyzją z [...] listopada 2013 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 4 pkt 3, pkt 4 i pkt 22, art. 5 ust. 1, art. 87 ust. 1 pkt 1, art. 92a ust. 1, ust. 2 i ust. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1265 ze zm. dalej: "u.t.d."), art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 5 kwietnia 2013 roku o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz ustawy o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2013 r. poz. 567) oraz lp. 1.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez "M." M. N., F. W. sp. j. O. (dalej "Strona", Skarżący"), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] czerwca 2013 roku nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 8000 (osiem tysięcy) złotych. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: W wyniku zatrzymania do kontroli drogowej [...] czerwca 2013 r. w miejscowości A. na drodze krajowej nr [...] pojazdu marki [...] o nr rej. [...] wraz z przyczepą marki [...] o nr rej. [...] przez Inspekcję Transportu Drogowego, ustalono, że pojazdem kierował Pan K. S., który wykonywał przejazd w ramach krajowego transportu drogowego rzeczy z K. do O. Kierujący pojazdem okazał do kontroli m.in. dokument WZ oraz wypis z zaświadczenia nr [...] na przewozy na potrzeby własne. Ustalenia kontroli zostały zawarte w protokole nr [...]. Pismem z [...] czerwca 2013 [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu. W toku postępowania strona złożyła wyjaśnienia pismem z [...] czerwca 2013r., do którego dołączyła kserokopie umowy na zakup cementu zawartej między Stroną, a przedsiębiorstwem P. Sp. z o.o., dokumentu WZ oraz faktury VAT nr [...]. Organ pierwszej instancji uznał, iż przewóz nie spełniał wymogu przewozu na potrzeby własne, kierowca natomiast okazał do kontroli wypis z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne zamiast wypisu z licencji. W związku z powyższym postępowanie zakończyło się wydaniem przez organu I instancji decyzji administracyjnej nakładającej na Stronę karę pieniężną. W odwołaniu od decyzji Strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Strona powołała się na zapis § 1 pkt 2 przedłożonej umowy zawartej z P. Sp. z o.o., twierdząc, że na podstawie tej umowy odbierała cement własnym transportem. Spółka uważa, że potwierdzeniem, iż przewożony towar był własnością strony, jest przesłana faktura VAT. Zdaniem Strony przewóz z dnia kontroli spełniał wszystkie przesłanki przewozu na potrzeby własne. Strona wskazała, że umowa została zawarta [...] stycznia 2013 roku i dotyczy każdego odbioru cementu, co jej zdaniem oznacza, że z chwilą odbioru własność towaru przechodzi na Stronę. GITD, po przeanalizowaniu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie zgodził się z ustaleniami organu I instancji dotyczącymi charakteru przewozu z dnia kontroli. Potwierdził to, zdaniem organu II instancji, okazany do kontroli dokument potwierdzający wydanie towaru, przesłana faktura VAT nr [...] oraz treść umowy zawartej między stroną a przedsiębiorstwem P. Sp. z o.o. Z okazanego do kontroli dokumentu WZ wynika bezspornie, że przewożony towar został nabyty przez P. Sp. z o.o., a miejscem dostawy towaru miała być siedziba ww. spółki w O. Zgodnie z treścią § 1 ust. 1 przesłanej w toku postępowania kserokopii umowy na zakup cementu, zawartej [...] stycznia 2013 r., między Stroną, a przedsiębiorstwem P. Sp. z o.o., był zakup cementu na potrzeby Strony. Według § 1 ust. 2 ww. umowy "Odbiorca będzie odbierał przedmiot umowy własnym transportem bezpośrednio z cementowni (...) jednocześnie Dostawca – P. Sp. z o.o. upoważnia Odbiorcę - Spółkę M. do odbioru cementu w jego imieniu z powyższych cementowni". W oparciu o powyższe organ stwierdził, że Strona występowała w obrocie cementem jako upoważniony przez P. Sp. z o.o., odbiorca towaru. W ocenie organu odwoławczego z treści przedłożonej umowy nie wynika, iż przeniesienie własności cementu na Stronę następuje z chwilą odbioru towaru. Organ odwoławczy ocenił, iż organ I instancji właściwie zinterpretował treść faktury VAT nr [...], zgodnie z którą P. Sp. z o.o. zbyła na rzecz Strony ładunek cementu [...] czerwca 2013 roku. Znamiennym jest, iż na powyższej fakturze znalazły się informacje zarówno o dacie wystawienia faktury, jak i o dacie sprzedaży towaru. W toku postępowania w II instancji organ wezwał przedsiębiorstwo G. S.A. do złożenia wyjaśnień w sprawie poprzez przesłanie informacji, na czyją rzecz G. S.A. zbyła ładunek cementu odebrany [...] czerwca 2013 r., pojazdem marki [...] o nr rej. [...] wraz z przyczepą marki [...] o nr rej. [...] na podstawie dokumentu WZ. W odpowiedzi ww. spółka pismem z [...] października 2013 r. wskazała, że przewożony w dniu kontroli ładunek cementu został zbyty na rzecz P. Sp. z o.o., na dowód czego G. S.A. przesłała kserokopie dokumentu WZ, upoważnienia i faktury VAT. Organ odwoławczy pismem z dnia [...] października 2013 r. nr [...] zawiadomił stronę o zgromadzeniu nowych dowodów mających znaczenie dla sprawy. Do dnia wydania decyzji II instancji Strona nie złożyła dodatkowych wyjaśnień w sprawie. GITD wskazał, że zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zwrotu podatków niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług, fakturę wystawia się nie później, niż siódmego dnia od dnia wydania towaru lub wykonania usługi. Daty wystawienia faktury nie należy zatem utożsamiać z datą przejścia na nabywcę prawa własności do towaru. O ile jednak data wystawienia faktury VAT jest jej niezbędnym elementem, to podanie daty sprzedaży towaru jest fakultatywne. Analiza faktury VAT nr [...] dotyczącej sprzedaży Stronie przewożonego w dniu kontroli towaru przez P. Sp. z o.o. wykazała, że data wystawienia faktury ([...] czerwca 2013 r.) pokrywa się z datą sprzedaży towaru i jest wskazana odrębnie. Wobec powyższego organ odwoławczy uznał, że przewożony przez Stronę w chwili kontroli towar nie stanowił [...] czerwca 2013 r. własności Strony, a zatem przesłanka wykonywania przewozu na potrzeby własne określona w art. 4 pkt 4 lit. c) ustawy o transporcie drogowym nie została spełniona, gdyż przewożony cement nie był przez Stronę sprzedany, kupiony, wynajęty, wydzierżawiony, wyprodukowany, wydobyty, przetworzony lub naprawiony. W związku z powyższym GITD stwierdził, iż Strona [...] czerwca 2013 r. wykonywała transport drogowy rzeczy bez wymaganej licencji i nałożenie na Stronę kary pieniężnej było zasadne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z [...] grudnia 2013 r., na decyzję II instancji, Skarżący wniósł o jej uchylenie, zasądzenie na jego rzecz od organu kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz sprzeczność ustaleń stanowiących podstawę wydania decyzji ze stanem faktycznym i nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy. Skarżący wskazał, że przedmiotowy transport cementu z [...] czerwca 2013r. nie był świadczony na zlecenie ani na rzecz spółki P. w K., lecz był wykonywany na potrzeby własne Skarżącego, w rozumieniu przepisu art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym. Skarżący dokonywał zakupu cementu w firmie P. Sp. z o.o., która miała przyznany określony limit cementu u producenta G. S.A. Zakup odbywał się na podstawie umowy z [...] stycznia 2013 r. na potrzeby prowadzonych przez Skarżącego węzłów betoniarskich w miejscowości B., C. i M. W myśl postanowienia § 1 ust.2 umowy Skarżący miał odbierać cement własnym transportem bezpośrednio z cementowni w O. Skarżący podkreślił, że spółka P., będąc nabywcą przedmiotowego cementu od G. S.A., z chwilą wydania towaru z cementowni mogła w sposób dowolny rozporządzać swoim majątkiem, w tym przeznaczyć go do dalszej sprzedaży, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Z chwilą odbioru cementu w O. to na Skarżącego jako kupującego przeszły korzyści i ciężary związane z rzeczą oraz niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy (art. 548 § 1 K.c.) i z tą chwilą nastąpił zakup towaru, a nie z chwilą wystawienia faktury zakupu jak twierdzi organ. Skarżący wskazał, że przewoził kupiony półprodukt w postaci Cementu w celu jego przetworzenia na beton towarowy produkowany we własnych węzłach betoniarskich, co należy zakwalifikować jako niezarobkowy przewóz drogowy nie wymagający licencji. W toku kontroli nie wykazano by Skarżący za przewóz towaru uzyskał jakiekolwiek wynagrodzenie od spółki P. Organ, zdaniem Skarżącego, nie wyjaśnił istotnej okoliczności w sprawie, a mianowicie faktu, że cement [...] czerwca 2013 r. nie został przewieziony do K. siedziby spółki P., lecz do miejscowości B. gm. T., gdzie znajduje się węzeł betoniarski Skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcia kwestii, czy przewóz dokonywany przez Skarżącego w dniu kontroli stanowił przewóz na potrzeby własne w rozumieniu normy wynikającej z art. 4 pkt 4 u.t.d., czy też przewóz ten stanowił transport drogowy, zdefiniowany w art. 4 pkt 3 u.t.d., którego wykonywanie wymagało uzyskania odpowiedniej licencji. Istota sporu sprowadza się do ustalenia istnienia jednej z przesłanek warunkujących uznanie danego przewozu za niezarobkowy przewóz drogowy, czyli przewóz na potrzeby własne, a mianowicie ustalenia, czy przewożony towar w dniu kontroli stanowił własność Skarżącego. W ocenie Sądu, okoliczności tej organy Inspekcji Transportu Drogowego nie wyjaśniły w sposób wyczerpujący, odpowiadający wymogom art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a., przyjmując na podstawie dokumentacji zgromadzonej w postępowaniu administracyjnym, iż przewożony towar nie stanowił w dniu dokonywanego przewozu własności Skarżącego. Stan prawny sprawy przedstawia się następująco. Zgodnie z art. 4 pkt 4 u.t.d. niezarobkowy przewóz drogowy czyli przewóz na potrzeby własne to: "każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego – rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych". Jak wynika natomiast z art. 4 pkt 3 u.t.d., transportem drogowym jest: "krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy; określenie to obejmuje również: a) każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4, b) działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy". W świetle art. 5 ust. 1 u.t.d. w brzmieniu obowiązującym do 15 sierpnia 2013 r., "Podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego, (...)". Tymczasem na podstawie lp. 1.1 załącznika nr 3 w zw. z art. 92a ust. 1 oraz ust. 6 u.t.d., za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji, wymierzana jest kara pieniężna w wysokości 8.000 zł. Organy Inspekcji Transportu Drogowego przyjęły w niniejszej sprawie, że Skarżący dokonujący przewozu cementu pojazdem zatrzymanym do kontroli, dokonywał czynności transportu drogowego cementu należącego do firmy P. Sp. z o.o. Wynika to z dokumentu WZ wystawionego [...] czerwca 2013 r. przez zakład w K. G. S.A dla firmy P. Sp. z o.o., w której wskazano miejsce dostawy K., O., P. Sp. z o.o., natomiast jako odbiorcę towaru – Skarżącego. Potwierdzeniem ustaleń organów ma być również faktura VAT nr [...], wystawiona [...] czerwca 2013 r., potwierdzająca sprzedaż przedmiotowego cementu przez firmę P. Sp. z o.o., na rzecz Skarżącego ale dopiero z dniem [...] czerwca 2013 r. Organy nie dały wiary wyjaśnieniom Skarżącego powołującego się na "umowę na zakup cementu", zawartą [...] stycznia 2013 r. pomiędzy Skarżącym, a firmą P. Sp. z o.o. twierdzącego, że z chwilą odbioru cementu od G. S.A., Skarżący stawał się właścicielem cementu w oparciu o przedmiotową umowę. Organy Inspekcji Transportu Drogowego uznały, iż wyjaśnień Skarżącego nie potwierdzają zapisy przedmiotowej umowy. Sąd zauważa, że przedmiotem "umowy na zakup cementu", jest zakup cementu na potrzeby Skarżącego do produkcji betonu od firmy P. Sp. z o.o. Zgodnie z zapisami tej umowy, Skarżący miał odbierać cement własnym transportem bezpośrednio od jego producenta (G. S.A.), natomiast firma P. Sp. z o.o. upoważniała Skarżącego do odbioru w jej imieniu przedmiotu umowy. Umowa stanowiła, że cena cementu będzie ustalana bezpośrednio przy każdej dostawie, zapotrzebowanie Skarżący będzie zgłaszać w formie zamówienia (e-mail, fax lub tel.), jak również każdorazowo przy każdym odbiorze cementu, dostarczać do siedziby firmy P. Sp. z o.o., dokument WZ otrzymany z cementowni, dla potwierdzenia odbioru otrzymanej partii. Rozliczenie miało następować na podstawie wystawionych przez firmę P. Sp. z o.o. faktur dwa razy w miesiącu. Z powyższej umowy oraz wyjaśnień Skarżącego wynika, że spółka G. S.A. dokonywała sprzedaży cementu firmie P. Sp. z o.o., firma ta natomiast sprzedawała ten cement Skarżącemu, który osobiście miał odbierać cement od producenta w imieniu firmy P. Sp. z o.o. W ocenie Sądu, zapisy przedmiotowej umowy nie zaprzeczają twierdzeniom Skarżącego, nie rozstrzygają jednak w sposób jednoznaczny, kluczowej w niniejszej sprawie kwestii, jaką jest moment przejścia prawa własności przedmiotowego cementu na rzecz Skarżącego. Powyższą kwestię zatem powinny wyjaśnić w sposób nie budzący wątpliwości organy Inspekcji Transportu Drogowego. Organy te nie dały wiary wyjaśnieniom Skarżącego, jednakże dowody, na których oparły swoje rozstrzygnięcie nie zaprzeczają w sposób jednoznaczny tym wyjaśnieniom. Dokument WZ potwierdza, że cement został nabyty przez firmę P. Sp. z o.o. od jego producenta , ale nie rozstrzyga kwestii momentu nabycia tego cementu od firmy P. Sp. z o.o. przez Skarżącego. Istotnym dowodem, przemawiającym za stanowiskiem organów, jest faktura dokumentująca sprzedaż przedmiotowego cementu Skarżącemu, wystawiona przez firmę P. Sp. z o.o., oznaczająca jako datę sprzedaży [...] czerwca 2013 r. Podkreślenia jednak wymaga, iż w kontekście wyjaśnień Skarżącego i zapisu umowy stanowiącego, że rozliczenie między jej stronami miało następować na podstawie wystawionych przez firmę P. Sp. z o.o. faktur dwa razy w miesiącu, nie jest jednoznaczne, że zamiarem stron było, aby w niniejszej sprawie przejście prawa własności przewożonego cementu miało nastąpić [...] czerwca 2013 r., a nie [...] czerwca 2013 r. Sąd stwierdza, iż w przedmiotowej sprawie organy Inspekcji Transportu Drogowego, powinny ustalić wolę obu stron, stanowiącej dowód w sprawie, "umowy na zakup cementu", występując do firmy P. Sp. z o.o., o wyjaśnienia w kwestii zamówienia Skarżącego na cement w niniejszej sprawie, zgodnie z zapisem § 2 ust. 1 przedmiotowej umowy oraz w kwestii zgodnego zamiaru stron umowy co do momentu przejścia prawa własności przedmiotu tej umowy. Dopiero tak ustalony stan faktyczny pozwoliłby organom Inspekcji Transportu Drogowego dokonać prawidłowej subsumpcji do właściwej normy prawa materialnego i rozstrzygnąć czy w niniejszej sprawie miał miejsce przewóz cementu na własne potrzeby Skarżącego, czy też usługa transportu drogowego wymagająca odpowiedniej licencji drogowej. Brak powyższych ustaleń faktycznych, stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w sposób mający istotny wpływ na jego wynik, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1, a także art. 107 § 3 K.p.a. - poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy. Tym samym też, organy dopuściły się naruszenia przepisu art. 8 K.p.a. i wyrażonej w nim zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Z powyższej zasady wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji. Realizując zasadę prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 i uzupełnioną w art. 77 § 1 K.p.a., organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Organ, będąc zobligowany do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego winien dopuścić, jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia istoty danej sprawy, z zastrzeżeniem, że nie jest to sprzeczne z obowiązującym prawem. Zaniechanie przez organ administracji państwowej podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość decyzji (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 1981 r., sygn. akt SA 234/81). Rozpoznając ponownie sprawę, organ uwzględni uwagi Sądu co do wadliwości prowadzonego postępowania w zakresie zgromadzonego materiału dowodowego uniemożliwiającej przyjęcie za udowodnione twierdzenia organów w niniejszej sprawie. Uwzględniając powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w zw. z art. 209 tej ustawy.