VI SA/Wa 1061/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant Aneta Stefaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, iż uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego T. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pan T. S. zwany dalej także skarżącym, w dniu [...] września 2008 r. przystąpił do egzaminu konkursowego na aplikację radcowską przed Komisją Egzaminacyjną nr [...] do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministerstwie Sprawiedliwości na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. Uchwałą nr [...] tejże Komisji z dnia [...] września 2008 r. ustalone zostało, iż z testu wyboru otrzymał 189 punktów co w świetle art. 339 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 123 poz. 1059 ze zm.) oznaczało, że uzyskał negatywny wynik egzaminu. Na powyższą uchwałę Pan T. S. złożył odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, w którym wniósł o zmianę uchwały Komisji na pozytywną dla niego poprzez zaliczenie jako poprawnych odpowiedzi udzielonych przez skarżącego na pytania 98 i 206 oraz uznanie, że w przypadku pytania nr 225 żadna z proponowanych odpowiedzi nie jest prawidłowa i zasadnym było przyznanie skarżącemu jednego punktu niezależnie od wskazanej odpowiedzi. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., Nr [...] utrzymał zaskarżoną uchwałę w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść art. 339 ust. 1, art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych a następnie wskazał, że w wyniku analizy całości dokumentacji związanej z egzaminem ustalił, że egzamin, którego skarżący był uczestnikiem przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej i odwoływania jej członków oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i radcowskiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2164 ze zm.). Minister Sprawiedliwości po ponownym przeliczeniu punktacji ustalił, iż skarżący uzyskał z egzaminu 189 punktów, co oznacza, że nie osiągnął 190 punktów, które pozwoliłyby na uznanie, że zdał egzamin z wynikiem pozytywnym. Odnosząc się do szczegółowych zarzutów merytorycznych skarżącego Organ uznał je za bezzasadne. Pytanie 98 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli strona będąca osobą fizyczną osobiście wnosząc apelację w sprawie nie będącej sprawą gospodarczą, nie opłaciła jej należną opłatą stosunkową, mimo, że jest reprezentowana w sprawie przez radcę prawnego: A. sąd odrzuci apelację bez wzywania do uiszczenia opłaty, B. przewodniczący wzywa stronę do uiszczenia opłaty w wyznaczonym terminie pod rygorem odrzucenia apelacji przez sąd C. przewodniczący wzywa pełnomocnika strony do uiszczenia opłaty w wyznaczonym terminie pod rygorem odrzucenia apelacji przez sąd." Skarżący udzielił na to pytanie odpowiedzi "B" podczas gdy prawidłową odpowiedzią jest odpowiedź "C" Pan T. S. w odwołaniu podnosił, że udzielenie na to pytanie odpowiedzi "C" wymagało znajomości doktryny i orzecznictwa, zaś wykładnia gramatyczna art. 130 § 1 wskazuje na prawidłowość odpowiedzi "B". Minister Sprawiedliwości nie uznał argumentów skarżącego podając, że pytanie 98 sformułowane zostało w sposób jasny i precyzyjny, a odpowiedź na nie wynika z uregulowań zawartych w art. 130 § 1 k.p.c. w zw. z art. 370 k.p.c., art. 1302 § 3 i art. 133 § 3 k.p.c., nie wymaga sięgania poza wykładnię językową. Zdaniem organu istota pytania nr 98 sprowadzała się do problemu, kogo wzywa się do uiszczenia opłaty: stronę czy pełnomocnika. Na gruncie obowiązujących przepisów nie ulega wątpliwości, że w takim wypadku wzywa się do uiszczenia opłaty pełnomocnika. Nigdy natomiast pełnomocnikowi nie doręcza się wezwania dla strony, pełnomocnik działa bowiem za stronę, nie jest zaś pośrednikiem między sądem a stroną. Zasada ta znajduje pełne zastosowanie również wtedy, gdy strona, mimo ustanowienia pełnomocnictwa sama podjęła czynności procesowe. Pytanie nr 206 brzmiało: "Zgodnie z ustawą o podatkach i opłatach lokalnych, maksymalną stawkę opłaty targowej, będącej opłatą lokalną, określa: A. ustawa, B. uchwała rady gminy, C. wójt (burmistrz, prezydent) zarządzeniem." Skarżący udzielił odpowiedzi "B", podczas gdy jedyną prawidłową odpowiedzią według klucza była odpowiedź "A". T. S. wywodził, że termin "stawka maksymalna" nie został zdefiniowany ani w pytaniu, ani w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych. Jego zdaniem mogą istnieć dwie opłaty maksymalne: określona w ustawie oraz uchwale rady gminy. Poza tym w pytaniu zawarty jest błąd logiczny poprzez odniesienie do ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zdaniem Ministra pytanie to zostało jasno sformułowane i wynika z art. 19 pkt 1 lit. a) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (w brzmieniu obowiązującym w dniu egzaminu konkursowego), a także z art. 217 Konstytucji RP, który stanowi, że nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów i stawek podatkowych następuje w drodze ustawy. Odnośnie pytania 225 skarżący sformułował zarzut, iż żadna przewidziana w teście odpowiedź na to pytanie nie jest prawidłowa. Pytanie nr 225 brzmiało: "Zgodnie z ustawą – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego może być powołany ten, kto ukończył: A. 29 lat życia, B. 30 lat życia, C. 35 lat życia." Skarżący na to pytanie udzielił odpowiedzi "B". Odpowiedzią prawidłową na to pytanie jest odpowiedź "C". Pan T. S. dowodził, że treść pytania jest nieprecyzyjna, albowiem nie zawiera założenia, iż osoba powoływana na urząd sędziego spełnia pozostałe wymogi ustawowe. Wobec tego, żadna z odpowiedzi wraz z pytaniem nie tworzy zdania prawdziwego. Minister Sprawiedliwości wskazał, że przedmiotowe pytanie dotyczy tylko i wyłącznie jednego z kryteriów powołania na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego, a mianowicie kryterium wieku, zaś prawidłowa odpowiedź na to pytanie wynika z art. 6 § 1 pkt 5 Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2009 r., Nr [...] T. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej naruszenie: 1) art. 331 ust. 3, art. 339 ust. 1 i 3, art. 3310 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 20 września 2008 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1054 z późn. zm.), które miało wpływ na wynik sprawy poprzez niedokonanie zmiany uchwały nr [...] z dnia [...] września 2008 r. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską, podjętej przez Komisję egzaminacyjną nr [...] ds. aplikacji radcowskiej przy Ministerstwie Sprawiedliwości na obszarze Rady Okręgowej Radców Prawnych w W., 2) art. 7, 8, 10 § 1, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy m.in. poprzez nierozpatrywanie całości materiału dowodowego, nieodniesienie się do wszystkich argumentów skarżącego w uzasadnieniu decyzji oraz poprzez niezapewnienie stronie tj. skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu m.in. poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji. W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący w głównej mierze powtórzył argumenty, jego zdaniem, przemawiające za nieprawidłową konstrukcją pytań 98, 206 i 255. Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zdaniem organu nie dopuścił się również naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania administracyjnego, gdyż dokonał wszechstronnej oceny materiału w sprawie zaś wydaną decyzję należycie uzasadnił. Nie doszło do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., gdyż Minister Sprawiedliwości nie prowadził uzupełniającego postępowania zaś przy wydaniu decyzji oparł się na materiale konkursowym znanym skarżącemu. W tym stanie rzeczy, zdaniem organu, skarga T. S. nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Nie kieruje się natomiast względami słuszności, celowości, nie bierze też pod uwagę zasad współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe kryteria, Sąd uznał, że skarga T. S. jest zasadna, aczkolwiek nie z przyczyn w niej wskazanych. Egzamin konkursowy na aplikację radcowską w 2008 r. został przeprowadzony zgodnie z ustawą o radcach prawnych i rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej i odwoływania jej członków oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i radcowskiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2164 ze zm.). Zgodnie z art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych egzamin ten polegał na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna była prawidłowa. Natomiast w myśl art. 339 ust. 3 tejże ustawy pozytywny wynik z egzaminu konkursowego uzyskiwał ten kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów. Przepis art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych wskazywał zakresy prawa, z których sprawdzeniu podlegała wiedza kandydata na aplikanta na egzaminie konkursowym. Postępowanie konkursowe na aplikację radcowską zostało ukształtowane jako postępowanie administracyjne, w którym organem I instancji była Komisja Egzaminacyjna, zaś od jej uchwały odnośnie wyniku egzaminu zgodnie z art. 3310 ust. 3 ustawy o radcach prawnych przysługiwało odwołanie do Ministra Sprawiedliwości jako organu II instancji, a następnie od tejże decyzji skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Ustosunkowując się do podniesionych w skardze zarzutów Sąd stwierdził, że nie są one zasadne. Należy zgodzić się z Ministrem Sprawiedliwości, że kwestionowane przez skarżącego pytania 98, 206 i 225 oparte były na przepisach prawa wchodzących w zakres egzaminu i zostały sformułowane jednoznacznie, zaś skarżący udzielił na nie błędnej odpowiedzi. Organ w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości natury procesowej przedstawił swoje argumenty, wykazując konkretne przepisy, z których wynikała odpowiedź z klucza. Ze stanowiskiem Ministra Sprawiedliwości w zakresie powyższych pytań Sąd w całości się zgadza. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut skarżącego dotyczący naruszenia art. 10 k.p.a. Trafnie bowiem organ wskazał, iż po złożeniu odwołania przez T. S. nie zaszły w sprawie nowe okoliczności, jak również nie było przeprowadzane uzupełniające postępowanie dowodowe, z którego wynikami T. S. powinien zostać zapoznany, organ zaś orzekał w oparciu o materiał, znany skarżącemu. Działając w ramach art. 134 p.p.s.a. Sąd powziął wątpliwość co do prawidłowości sformułowania pytania 100. Brzmiało ono: "Zgodnie z kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli strona wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji, nie dołączając jednocześnie do wniosku samej apelacji A. sąd odrzuci wniosek o przywrócenie terminu, B. sąd oddali wniosek o przywrócenie terminu, C. przewodniczący wzywa stronę do uzupełnienia tego braku w terminie tygodniowym pod rygorem zwrotu wniosku." Skarżący udzielił na to pytanie odpowiedzi "A", natomiast prawidłową odpowiedzią wynikającą z klucza była odpowiedź "C" oparta na art. 169 § 3 k.p.c. w związku z art. 130 § 1 k.p.c. Sąd stoi na stanowisku, że na egzaminie konkursowym na aplikację radcowską sprawdzeniu winna podlegać wiedza kandydatów z zakresu znajomości prawa. Pytania winny być tak skonstruowane, aby odpowiedź na nie wynikała z konkretnego przepisu prawnego, a nie z orzecznictwa. Tymczasem w art. 169 § 3 k.p.c. mówi się o tym, że "równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności procesowej". O tym, że niedopełnienie przez składającego wniosek obowiązku przewidzianego w art. 169 § 3 k.p.c. stanowi brak formalny wniosku (art. 130 § 1 k.p.c.) nie wynika wprost z art. 169 § 3 k.p.c., tylko z orzecznictwa (m.in. postanowienie SN z 18 października 1954 r., I CZ 238/54, OSN 1954, Nr 2 poz. 44). Kierując się brzmieniem samego przepisu art. 169 § 3 k.p.c. należałoby udzielić tak, jak skarżący odpowiedzi "A". W tym stanie rzeczy, skoro skarżący otrzymał 189 punktów a w przypadku pytania 100 istnieją podstawy do zakwestionowania prawidłowości jego sformułowania Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., art. 152 i 200 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.