VI SA/Wa 1065/10
WyrokWSA w Warszawie2010-09-13
Skład orzekający: Grażyna Śliwińska, Ewa Frąckiewicz, Urszula Wilk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej istnieje w okresie, gdy przedsiębiorca formalnie wyrejestrował się z ubezpieczeń w ZUS, ale nie zgłosił zawieszenia działalności w organie ewidencyjnym, mimo że faktycznie nie prowadził działalności gospodarczej z powodu braku koniunktury?Ratio decidendi
Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej istnieje, dopóki działalność ta jest zarejestrowana w ewidencji, a przedsiębiorca nie zgłosił jej zawieszenia w odpowiednim organie ewidencyjnym. Samo faktyczne niewykonywanie działalności z powodu braku koniunktury lub klientów nie stanowi podstawy do ustania tego obowiązku, jeśli nie zostało formalnie zgłoszone zawieszenie działalności. Ciężar udowodnienia rzeczywistej przerwy w działalności spoczywa na przedsiębiorcy.Stan faktyczny
Skarżąca A.K. została objęta obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 1 października 2008 r. do 30 kwietnia 2009 r. decyzjami organów NFZ. Skarżąca twierdziła, że w tym okresie faktycznie nie prowadziła działalności, ponieważ była ona sezonowa, a ona sama nie wiedziała o zmianie przepisów wymagających formalnego zgłoszenia zawieszenia działalności w organie ewidencyjnym. Organy uznały, że mimo braku faktycznego prowadzenia działalności, obowiązek ubezpieczenia istniał, ponieważ skarżąca nie zgłosiła formalnie zawieszenia działalności w ewidencji gospodarczej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2010 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę
Decyzją z [...] marca 2010 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach" oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez A. K. (dalej jako skarżąca) od decyzji wydanej przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2009 r., stwierdzającej istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącej w okresie od 1 października 2008 r. do 30 kwietnia 2009 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Do wydania powyższego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie sprawy.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w [...] pismem z 14 stycznia 2010 r. wystąpił do [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącej z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej na podstawie art. 109 ustawy o świadczeniach.
Pismem z dnia 22 grudnia 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] poinformował skarżącą o braku możliwości uznania przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej, jeśli nie była zgłoszona w organie ewidencyjnym, który dokonał wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.
Pismem z dnia 30 stycznia 2010 r. skierowanym do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia skarżąca wyjaśniła, że prowadzi sezonową działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży lodów i zawsze w obowiązujących terminach zgłaszała zawieszenie i wznowienie działalności do ZUS. Skarżąca nie wiedziała o zmianie przepisów i nie wyrejestrowała działalności, ponieważ uznała, że nie wpłynie to na wysokość opłacanej składki zdrowotnej, a z ZUS nie uzyskała żadnej informacji, że dokumenty nie zostały przyjęte z powodu zmiany przepisów.
Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ [...] lutego 2010 r., powołując się na art. 109 ust. 1-3 ustawy o świadczeniach, wydał decyzję ustalającą istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącej z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od dnia 1 października 2008 r. do dnia 30 kwietnia 2009 r.
Organ wskazał, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że skarżąca prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej Burmistrza Miasta i Gminy [...] pod numerem [...], począwszy od 1984 r. Nadesłany wniosek o wydanie decyzji w przedmiocie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym dotyczył jedynie okresu wskazanego w rozstrzygnięciu, w którym to skarżąca dokonała wyrejestrowania z ubezpieczeń w ZUS, składając druki ZUS ZWPA oraz ZUS ZWUA. Skarżąca nie zgłosiła zawieszenia działalności w organie ewidencyjnym. Obowiązujący od 20 września 2008 r. art. 14a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej usankcjonował możliwość formalnego zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy przez przedsiębiorcę niezatrudniającego pracowników. Jednocześnie dodany i obowiązujący również od 20 września 2008 r. art. 7ba ustawy Prawo działalności gospodarczej stanowi, że wpisowi do ewidencji działalności gospodarczej podlega informacja o zawieszeniu i oraz o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej. Skarżąca nie dopełniła obowiązku dokonania stosownych zgłoszeń w trybie przewidzianym przez ustawodawcę.
Organ podniósł, że zgodnie z orzecznictwem datowanym przed 20 września 2008 r., określenie przez przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej, która podlega wpisowi do ewidencji, powoduje istnienie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność ta została podjęta i była prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji. Domniemanie faktyczne ma jedynie znaczenie dowodowe, które może zostać obalone w toku postępowania wyjaśniającego. Okres prowadzenia działalności gospodarczej wynikający z wpisu do ewidencji może być korygowany ze względu na dowody przedstawione przez osobę, która z udowodnienia tego faktu wywodzi skutki prawne. W przedmiotowej sprawie na skutek zaistniałego domniemania faktycznego, jakim jest określenie w organie ewidencyjnym daty rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej, ciężar jego obalenia spoczywa na skarżącej poprzez przedstawienie dowodów przeciwnych domniemaniu. Skarżąca nadesłała wyjaśnienia wraz z kopiami dokumentacji podatkowej za lata 2008-2009, które potwierdzają sezonowy charakter prowadzonej działalności. Tym niemniej, z uwagi na powoływane zmiany w przepisach związane z wprowadzeniem instytucji formalnego zawieszenia działalności gospodarczej (wskazany powyżej art. 14a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz art. 7b ustawy Prawo działalności gospodarczej) i brakiem formalnego zgłoszenia zawieszenia działalności gospodarczej od dnia 1 października 2008 r. do dnia 30 kwietnia 2009 r. uznano, że działalność gospodarcza była we wskazanym okresie prowadzona, a w konsekwencji istnieje obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu.
Od decyzji z dnia [...] lutego 2010 r. skarżąca wniosła odwołanie, ponownie wskazując, iż nie wiedziała o obowiązku formalnego zawieszenia prowadzonej działalności gospodarczej we właściwym organie ewidencyjnym. Ponadto wskazała, iż w okresie od 1 października 2008 r. do dnia 30 kwietnia 2009 r. działalność gospodarcza nie była przez nią prowadzona.
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z [...] marca 2010 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ. Podtrzymał stanowisko i argumentację zawarte w decyzji organu l instancji.
Organ ponownie wskazał, że jak wynika z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia 22 grudnia 2009 r., znak: [...] Pani A. K. zgłosiła się do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej od 1 maja 2008 r. Natomiast dnia 1 październiku 2008 r. Pani A.K. wyrejestrowała się w ZUS poprzez złożenie dokumentów ZWPA i ZWUA z uwagi na czasowa przerwę w prowadzeniu działalności. O zawieszeniu działalności nie powiadomiła właściwego Urzędu Miasta. Jednocześnie Pani A. K. ww. pismem została poinformowana o nieuznaniu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej. Wobec niezgłoszenia zawieszenia działalności gospodarczej w organie ewidencyjnym na okres faktycznego jej niewykonywania należy uznać, iż Pani A. K. w okresie od 1 października 2008 do 30 kwietnia 2009 r. podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wskazała, że nadesłane przez nią wyjaśnienia wraz z kopiami dokumentacji podatkowej za lata 2008-2009 potwierdziły sezonowy charakter prowadzonej działalności. Uznanie więc przez organ, że w okresie od 1 października 2008 r. do 30 kwietnia 2009 r. działalność gospodarcza była prowadzona i w konsekwencji istniał obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu jest dla niej niesprawiedliwe.
W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszy Zdrowia wnosząc o jej oddalenie podtrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi.
Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.
Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja i decyzja utrzymana nią w mocy nie naruszają prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie.
W przedmiotowej sprawie podkreślenia wymaga, iż stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja i decyzja utrzymana nią w mocy nie naruszają prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie.
Przedmiotem rozpoznania przez Sąd jest skarga na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2010 r., utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2010 r., którą stwierdzono istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącej z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od dnia 1 października 2008 r. do dnia 30 kwietnia 2010 r.
W działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie, Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i zastosowania przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.
Podstawą materialnoprawną wydania powyższych decyzji były przepisy ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2008, Nr 164, poz. 1027 tekst jednolity), dalej cyt. jako ustawa o świadczeniach.
Powszechny obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego na przestrzeni ostatnich lat - obejmujący również okres, którego dotyczy rozpoznawana sprawa, wynikał z różnych aktów normatywnych, mianowicie:
1. do 19 września 2008 r. z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ww. ustawy o świadczeniach (Dz. U. 2004 r., Nr 210 poz. 2135), w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi;
2. z dniem 20 września 2008 r. zaczął obowiązywać ww. przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu zmienionym art. 12 ustawy z 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2008 r., Nr 141, poz. 888), dalej ustawa o zmianie, w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. 2008, Nr 164, poz. 1027 tekst jednolity).
Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w ww. przepisach powstaje i wygasa - w myśl art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach - zarówno w brzmieniu sprzed, jak i po nowelizacji, w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych.
Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2007, Nr 11, poz. 74), dalej jako ustawa o systemie ubezpieczeń - obowiązującym do 19 września 2008 r., obowiązek ubezpieczenia dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, powstawał od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Po nowelizacji - dokonanej art. 7 ustawy o zmianie, tj. od 20 września 2008 r. przepis art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń stanowi, że obowiązek ubezpieczenia dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, powstaje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. 2009, Nr 205 poz. 1585 tekst jednolity).
Podobnie jak ww. ustawy: o świadczeniach oraz o systemie ubezpieczeń społecznych, także ustawa o swobodzie działalności gospodarczej została znowelizowana ustawą o zmianie. Art. 1 ustawy o zmianie wprowadził do ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej sprzed nowelizacji (Dz. U. 2007, Nr 155, poz. 1095 tekst jednolity), dalej jako ustawa o swobodzie, art. 14a ust. 1, w myśl którego przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy. Ust. 3 cytowanego przepisu stanowi, że w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać bieżących przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Nadto ust. 5 wskazuje, że zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej oraz wznowienie wykonywania działalności gospodarczej następuje na wniosek przedsiębiorcy i okres zawieszenia rozpoczyna się od dnia wskazanego we wniosku o wpis informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej, nie wcześniej niż w dniu złożenia wniosku i trwa do dnia złożenia wniosku o wpis informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej.
Z powyższych regulacji wynika więc, że dopiero z dniem 20 września 2008 r. ustawodawca wprowadził dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą możliwość wyłączenia się spod obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w związku z prawem zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na podstawie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.
Na kanwie niniejszej sprawy należy także wskazać czym jest działalność gospodarcza. W myśl art. 2 ustawy o swobodzie działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zarobkowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.
Mając wszystkie powyższe regulacje ustawowe na uwadze Sąd zauważa, że czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego jest tożsamy z czasem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Okresy podlegania obowiązkowi ubezpieczenia wyznaczone zostały, co do zasady, przez formalne, a nie faktyczne wykonywanie działalności, która stanowi tytuł ubezpieczenia.
Na przedsiębiorcy oprócz obowiązku zgłoszenia chęci podjęcia prowadzenia działalności gospodarczej w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (dalej jako ewidencja), ciąży również obowiązek zgłaszania w niej wszelkich zmian - nie tylko prawnych, ale i faktycznych. Skoro tak, to okresowe zaprzestanie prowadzenia działalności z różnych przyczyn powinno być do ewidencji zawsze zgłoszone i wpisane. Objęcie obowiązkiem ubezpieczenia osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą uzależnione jest bowiem - na co już wskazano, od jej prowadzenia na podstawie wpisu do ewidencji.
Istotą działalności gospodarczej jest jej prowadzenie w sposób ciągły i zorganizowany, na własny rachunek i ryzyko. Jej prowadzenie występuje zarówno w okresach faktycznego wykonywania usług, jak też w czasie podejmowania innych czynności związanych z tą działalnością. Specyfika prowadzenia działalności gospodarczej sprawia, że przedsiębiorca sam dysponuje swoim czasem i może go przeznaczyć na jej bezpośrednie wykonywanie albo na sprawy prywatne, rodzinne, leczenie lub wypoczynek. Zatem o prowadzeniu działalności gospodarczej stanowią wszelkie działania podejmowane przez przedsiębiorcę w celu zaistnienia czynności dających przychód - w tym także okres oczekiwania na klienta, zamówienia czy zlecenia.
Przesłanka wykonywania działalności gospodarczej w sposób ciągły nie może być zatem rozumiana jako konieczność jej wykonywania bez przerwy (przez cały rok, miesiąc, tydzień lub dzień), lecz jako zamiar powtarzalności określonych czynności w odróżnieniu od ich przypadkowości, jednorazowości, sporadyczności lub okazjonalności. Przyjmuje się więc, że działalność gospodarcza z założenia ma być działalnością wykonywaną w sposób zorganizowany i nastawioną na nieokreślony z góry okres czasu, a ponadto związana jest z nią konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego. Zatem przedsiębiorca powinien liczyć się z takim ryzykiem obejmującym okresy faktycznego przestoju w wykonywaniu działalności, np. z powodu braku koniunktury.
Jak wskazano powyżej zarejestrowana działalność gospodarcza wiąże się z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Jedynie wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności gospodarczej z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu powoduje zawsze - na stałe lub okresowo -ustanie obowiązku ubezpieczenia. Ocena, czy działalność gospodarcza rzeczywiście jest wykonywana (a więc także czy zaistniała przerwa w jej prowadzeniu) należy do sfery ustaleń faktycznych, a istnienie wpisu do ewidencji nie przesądza o faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej, jednakże wpis ten prowadzi do domniemania prawnego, według którego osoba wpisana do ewidencji, która nie zgłosiła zawiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, jest traktowana jako prowadząca taką działalność. W konsekwencji domniemywa się, że skoro nie nastąpiło wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji, to działalność ta była faktycznie prowadzona i w związku z tym istniał obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 11 stycznia 2005 r., I UK 105/04, OSNP 2005 nr 13, poz. 198, z 25 listopada 2005 r., I UK 80/05, OSNP 2006 nr 19-20, poz. 309 oraz z 30 listopada 2005 r., I UK 95/05, OSNP 2006 nr 19-20, poz. 311).
Domniemanie to może być obalone w drodze przeprowadzenia przeciwdowodu, który obciąża stronę twierdzącą o faktach przeciwnych twierdzeniom wynikającym z domniemania. Ciężar dowodu wystąpienia przesłanek uzasadniających ustanie obowiązku ubezpieczenia (rzeczywistego zaistnienia przerwy w prowadzeniu działalności) obciąża tę stronę, która z faktu tego wywodzi skutki prawne w zakresie ustania obowiązku ubezpieczenia. Nadto zaistnienie przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej musi być rzeczywiste, co oznacza, że ubezpieczonego obciąża obowiązek wykazania wystąpienia okoliczności niezwiązanych z warunkami wykonywania działalności gospodarczej. W rezultacie okoliczności takie, jak brak koniunktury i związany z nim przestój, brak zamówień (klientów) i ich poszukiwanie nie stanowią przesłanki uzasadniającej uznanie istnienia przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej. Oznacza to, że przerwa w prowadzeniu działalności gospodarczej powodująca ustanie obowiązku ubezpieczenia musi być usprawiedliwiona i udokumentowana (wykazana), a nie uzależniona wyłącznie od woli ubezpieczonego, sprowadzającej się do zamiaru czasowego wyłączenia ciążącego na nim obowiązku ubezpieczenia.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że dla oceny ustalenia okresu podlegania przez skarżącą obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego ma znaczenie fakt zarejestrowania przez nią działalności gospodarczej. Jak wynika z akt sprawy - co jest okolicznością niesporną, skarżąca od 1984 r. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży lodów. Obecnie obowiązująca ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, wiąże obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego z ubezpieczeniem społecznym. Temu drugiemu, osoby prowadzące działalność gospodarczą podlegają od dnia jej rozpoczęcia do dnia jej zaprzestania. W tym samym okresie osoby te objęte są także obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Zatem bezsporne jest, że od dnia wpisania do ewidencji ww. działalności gospodarczej skarżąca zaczęła podlegać obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu jej prowadzenia.
Sporną kwestią w sprawie jest, czy w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji skarżąca podlegała ww. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, bowiem jak twierdzi w okresie tym faktycznie nie prowadziła działalności. Jak już wskazano wyżej czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego jest tożsamy z czasem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, przy czym od 20 września 2008 r. wyłączeniu od tego obowiązku podlegają osoby, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Do tej daty - 20 września 2008 r., ustawa o swobodzie działalności gospodarczej nie przewidywała możliwości zawieszania prowadzenia działalności, wobec tego również ustawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, nie miały takich zapisów gdyż regulacje te są spójne - kompatybilne.
Zdaniem Sądu organy obu instancji prawidłowo uznały w rozpoznawanym przypadku, że obowiązek wykazania istnienia przerw w prowadzeniu działalności gospodarczej obciążał skarżącą, która okoliczności tej nie udowodniła. Takim dowodem nie są, wykazywane przez skarżącą przerwy w wykonywaniu działalności gospodarczej związane z brakiem koniunktury, które jednak nie znalazły odzwierciedlenia w ewidencji działalności gospodarczej. Jak wskazano wyżej brak koniunktury czy klientów jest to ryzyko z jakim musi liczyć się przedsiębiorca - skarżąca podejmując się prowadzenia działalności gospodarczej. Przerwy zaistniałe z tych powodów nie mogą stanowić podstawy wyłączenia obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu.
Zdaniem Sądu złożenie przez skarżącą do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dokumentów ZUS ZWPA oraz ZUS ZWUA, w których wnosiła o jej wyrejestrowanie jako płatnika składek oraz wyrejestrowanie z ubezpieczenia zdrowotnego nie można uznać za skuteczne zawieszenie, o którym aktualnie mowa w art. 14a ustawy o swobodzie.
Zgodnie z ustawą o swobodzie ażeby zawiesić prowadzenie działalności gospodarczej należy wystąpić z wnioskiem o jej zwieszenie do właściwego organu ewidencyjnego - tego samego, który dokonał wpisu działalności gospodarczej do ewidencji, jak wynika z akt sprawy skarżący w żadnym czasie po 20 września 2008 r. nie zgłaszała zawieszenia prowadzenia swojej działalności gospodarczej w trybie przewidzianym w art. 14a ustawy o swobodzie. Wobec tego Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie organy administracji nie dopuściły się naruszenia prawa materialnego, bowiem po wejściu w życie art. 13 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w aktualnym brzmieniu skarżąca nie zgłaszała zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej.
Należy jednocześnie uznać, iż organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej oraz prawidłowo oparły się na materiale zebranym w toku postępowania, dokonując jego wszechstronnej oceny. W ocenie Sądu pracownik ZUS, który przyjął wniesione przez skarżącą formularze ZUS ZWPA oraz ZUS ZWUA, nie był zobligowany do udzielania skarżącej informacji dotyczących trybu złożenia wniosku do zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło