VI SA/Wa 1083/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska po rozpoznaniu w dniu 28 września 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P.T. na pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie uznania wniosku o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego za przedwczesny postanawia: odrzucić skargę. W dniu 3 stycznia 2007 r. wpłynął do Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. wniosek pani P. T. o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego. Przewodnicząca Komisji Egzaminacyjnej pismem z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...], poinformowała panią P. T., powołując się na art. 362 ustawy o radcach prawnych, że jej wniosek jest przedwczesny. W piśmie wskazano, iż do dnia jego sporządzenia nie ukazało się ogłoszenie Ministra Sprawiedliwości o egzaminie radcowskim. W dniu 5 lutego 2007 r. pani P. T. złożyła do Ministra Sprawiedliwości odwołanie od powyższego pisma wskazując, iż wniosek o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego złożyła na podstawie art. 362 ust. 2 ustawy o radcach prawnych w wersji obowiązującej w dniu składania wniosku, a przywołany przez Przewodniczącą Komisji przepis stanowi wyznacznik dla Ministra Sprawiedliwości i nie ma związku ze składaniem wniosków o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego. W udzielonej w dniu 20 marca 2007 r. odpowiedzi Zastępca Dyrektora Departamentu Nadzoru nad Aplikacjami Prawniczymi w Ministerstwie Sprawiedliwości podniósł, iż w dniu 9 listopada 2006 r. zapadł wyrok Trybunału Konstytucyjnego pozbawiający możliwości przystąpienia do egzaminu radcowskiego osób wymienionych w art. 25 ust. 2 pkt 2 - 4 ustawy o radcach prawnych. Dodatkowo w piśmie Ministerstwa Sprawiedliwości podniesiono, iż wyrok Trybunału Konstytucyjnego dokonał zniesienia z obowiązującego porządku prawnego art. 361 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, który legitymizował komisje egzaminacyjne powołane przez Ministra Sprawiedliwości jako wyłącznie właściwe do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego. W konsekwencji stwierdzono, iż w świetle obowiązujących przepisów regulujących problematykę przeprowadzenia egzaminu radcowskiego i warunków, jakim powinni odpowiadać kandydaci, pani P. T. nie spełnia pozytywnych kryteriów wymienionych w art. 25 ust. 2 i art. 36 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, które uprawniałyby ją do przystąpienia do egzaminu radcowskiego. Od powyższego pisma pani P. T. złożyła do Ministra Sprawiedliwości odwołanie, wskazując, iż w jej ocenie stanowi ono w istocie decyzję administracyjną, w którym zarzuciła powołanie argumentów nie podnoszonych poprzednio przez Przewodniczącą Komisji Egzaminacyjnej. Polemizując z twierdzeniami ujętymi w piśmie Ministerstwa Sprawiedliwości podkreśliła między innymi, iż gdyby intencją Trybunału Konstytucyjnego było uniemożliwienie składania wniosków przez osoby wymienione w ww. piśmie, orzekłby on o natychmiastowej utracie mocy art. 25 ust. 2 ustawy o radcach prawnych a nie odsuwałby jej w czasie. W udzielonej dnia [...] kwietnia 2007 r. odpowiedzi Zastępca Dyrektora Departamentu Nadzoru nad Aplikacjami Prawniczymi zaznaczył, iż zarówno poprzednie pismo Ministerstwa Sprawiedliwości, jak i pismo Okręgowej Rady Radców Prawnych nie posiadają formy decyzji administracyjnej, wyjaśniając, że zawarto w nich jedynie omówienie problematyki stosowania ustawy o radcach prawnych. Ponadto w piśmie podtrzymano uprzednio przedstawioną opinię o niemożności odbycia przez panią P. T. egzaminu radcowskiego w 2007 r. Na powyższe pismo pani P. T. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o stwierdzenie nieważności pisma Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2007 r. i poprzedzających je pism oraz uznanie w wyroku przysługującego jej uprawnienia do przystąpienia do egzaminu radcowskiego. Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego lub ewentualnie z ostrożności procesowej o jej oddalenie. Organ podkreślił, że pismo informacyjne o braku ogłoszenia o egzaminie radcowskim oraz o wynikłej z powyższego sytuacji faktycznej i prawnej nie stanowi decyzji administracyjnej odmawiającej dopuszczenia kandydata do egzaminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Podkreślenia wymaga, iż wśród organów administracji publicznej należy wyodrębnić organy administracji w znaczeniu ustrojowym, dla których wykonywanie funkcji administracji jest wyłącznym zadaniem oraz organy nienależące do systemu ustrojowego organów administracji publicznej, w stosunku do których zadania z zakresu administracji publicznej mogą być zlecone na mocy przepisów ustawowych, gdy ich działalność jest zgodna z celami i zadaniami państwa. Do podjęcia jednakże konkretnych władczych działań niezbędny jest przepis kompetencyjny określający, w jakiej formie i przy zaistnieniu jakich przesłanek faktycznych organ może prowadzić swoją działalność, które to przepisy zawarte są w ustawach zaliczanych do prawa materialnego (tak T. Woś "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze Lewis Nexis Sp. z o. o., Warszawa, 2005 r., str. 35-40). Na gruncie niniejszej sprawy zauważyć należy, iż kompetencje przewodniczącego komisji egzaminacyjnej przeprowadzającej egzamin radcowski w 2006 r. w zakresie kwestii uzupełniania braków formalnych zgłoszeń wniosków o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego, pozostawienia ich bez rozpoznania bądź też zwrotu, ujęte zostały w art. 362 ust. 5 w zw. z art. 333 ust. 4 - 8 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych w brzmieniu obowiązującym do końca 2006 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2002r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.). Podkreślenia wymaga, iż art. 362 ust. 5 ustawy o radcach prawnych przewiduje, iż wniosek o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego może być złożony najpóźniej w terminie 45 dni przed dniem rozpoczęcia egzaminu radcowskiego, przy czym w myśl art. 362 ust. 1 ustawy o radcach prawnych Minister Sprawiedliwości w terminie do dnia 28 lutego każdego roku zamieszcza w dzienniku o zasięgu ogólnopolskim i Biuletynie ogłoszenie o egzaminie radcowskim, w którym podaje w szczególności termin złożenia wniosku o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego oraz termin przeprowadzenia przez każdą z komisji części pisemnej i ustnej egzaminu radcowskiego. Jeżeli zgłoszenie nie spełnia wymagań formalnych przewodniczący komisji wzywa kandydata listem poleconym do usunięcia braków w trybie przepisu art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego pod rygorem pozostawienia zgłoszenia bez rozpoznania. Ponadto przewodniczący komisji w wypadku nieuiszczenia przez kandydata opłaty za udział w egzaminie konkursowym, pomimo uprzedniego wezwania, wydaje postanowienie o zwrocie zgłoszenia, na które to postanowienie przysługuje zażalenie do Ministra Sprawiedliwości. Jeżeli natomiast zgłoszenie zostało złożone po terminie, o którym mowa w art. 362 ust. 5 ustawy o radcach prawnych, przewodniczący komisji wydaje decyzję odmawiającą dopuszczenia kandydata do udziału w egzaminie konkursowym od której przysługuje odwołanie do Ministra Sprawiedliwości. Wyłącznie więc w powyższym zakresie, przewidzianym w ustawie o radcach prawnych, przysługiwały w 2006 r. przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej przeprowadzającej egzamin radcowski kompetencje organu administracji publicznej. Żadne inne rozstrzygnięcia, jako nie mające oparcia w przepisach prawa materialnego, w tym pismo Przewodniczącej Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] informujące panią P. T., że jej wniosek jest przedwczesny, nie mogą zostać zatem uznane za działanie w ramach administracji publicznej. W konsekwencji pismo powyższe, jak również pisma wystosowane do pani P. T. przez Dyrektora Departamentu Nadzoru nad Aplikacjami Prawniczymi wskutek odwołania od pisma przewodniczącego komisji egzaminacyjnej nie podlegają kognicji sądu administracyjnego. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny, mając na uwadze, iż zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega odrzuceniu, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, postanowił jak wyżej.