VI SA/Wa 1085/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Andrzej Wieczorek (spr.) Sędziowie : Sędzia Magdalena Bosakirska WSA Małgorzata Grzelak Protokolant: Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2006 r. sprawy ze skargi P. SA z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę Decyzją z dnia [...] marca 2006 r. działając na podstawie art. 245 i 248 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117, z późń. zm. - dalej jako p.w.p.) Urząd Patentowy RP po rozpoznaniu wniosku z dnia [...] lutego 2005 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] grudnia 2004 r. o odmowie udzielenia prawa ochronnego na oznaczenie P., zgłoszone dnia [...] września 1999 r. przez P. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. za numerem [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podstawą wydania decyzji o odmowie udzielenia prawa ochronnego na zgłoszone przez skarżącą oznaczenie P. - przeznaczone do oznaczania towarów [...] był art. 4 i art.7 ust. 2 ustawy o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5 poz. 17 z póź. zm.). Przyczyną odmowy organu na udzielenie prawa ochronnego na przedmiotowe oznaczenie było stwierdzenie braku zdolności odróżniającej znaku wynikającej z w/w przepisów. Skarżąca w złożonym do organu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zgodziła się ze stanowiskiem przedstawionym w decyzji z dnia [...] grudnia 2004r. i wniosła o uchylenie decyzji o odmowie udzielenia prawa ochronnego na przedmiotowe oznaczenie. Skarżąca nie podzieliła zawartego w decyzji stanowiska organu, twierdząc, że dane oznaczenie poprzez wieloletnie stosowanie nabyło "wystarczającą zdolność odróżniającą i nadaje się do rejestracji jako znak towarowy" oraz stwierdziła, że znak "P. stał się znakiem towarowym o ogromnej wtórnej zdolności odróżniającej". Rozpoznając ponownie sprawę Urząd Patentowy RP stwierdził, iż w charakterze znaku towarowego nie mogą być zarejestrowane oznaczenia o charakterze ogólnoinformacyjnym, dostępne dla wszystkich uczestników obrotu gospodarczego. Udzielenia prawa ochronnego na takie oznaczenie uniemożliwiłoby jego używanie przez podmioty gospodarcze prowadzące działalność w tej samej branży, a co za tym idzie zakłóciłoby prawidłowe funkcjonowanie rynku. Organ ponadto stwierdził, że niedopuszczalna jest rejestracja znaku, który nie posiada dostatecznej zdolności odróżniającej i stanowi tylko nazwę rodzajową towaru lub informuje jedynie o właściwościach, składzie, przeznaczeniu oznaczonych nim towarów. Określenie P. jest oznaczeniem ogólnoinformacyjnym, niosącym za sobą informację o właściwościach towarów do oznaczania których jest przeznaczone. Znak pozbawiony jest jakichkolwiek cech (np. grafiki), które mogłyby utkwić w świadomości przeciętnego odbiorcy. Organ podkreślił, że ocenę dostatecznych znamion odróżniających dokonuje się zawsze przy uwzględnieniu towarów i usług, do oznaczania których przeznaczone jest dane oznaczenie. Odnosząc się do kwestii nabycia przez zgłoszone oznaczenie wtórnej zdolności odróżniającej organ zaznaczył, że w świetle przedstawionych w sprawie materiałów mających świadczyć o nabyciu przez znak wtórnej zdolności odróżniającej przedmiotowe oznaczenie słowne P. występuje zawsze w sąsiedztwie znaku słowno-graficznego, który jest zarejestrowany pod numerem [...]. W związku z powyższym Urząd Patentowy RP stwierdził, iż jego ocenie podlega znak w takiej postaci w jakiej został zgłoszony celem udzielenia prawa ochronnego, a więc jako znak słowny P., a nie jak na załączonych materiałach, gdzie przedstawiany jest obok znaku słowno-graficznego, bowiem zgłaszający miał wykazać wtórną zdolność odróżniającą dla słownego znaku zgłoszonego za numerem [...] P., a nie dla znaku słowno-graficznego [...]. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że znak nie spełnił prawidłowo funkcji, jakie powinien spełniać znak towarowy i zawładnięcie tego rodzaju oznaczeniem przez wyłącznie jeden podmiot, prowadziłoby nieuchronnie do istotnych utrudnień w obrocie gospodarczym. W skardze do Sądu skarżąca zarzuciła organowi naruszenie: • art. 4 i art. 7 ust.2 ustawy o znakach towarowych z 31 stycznia 1985 (Dz.U. Nr 5 poz.17 z późn. zm.) w związku z art.315 ust.3 ustawy z 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. Nr z 2003 r. Nr 119, poz. 1117zezm.) • art.245 ust.1 ustawy - Prawo własności przemysłowej oraz art. 7, 75 § 1, 77 § 1 , 80 i 107 § 3. kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art.252 ustawy - Prawo własności przemysłowej i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Urząd Patentowy RP. Zdaniem skarżącej Urząd Patentowy naruszył powołane powyżej przepisy, ponieważ nie dość wnikliwie rozpatrzył wszystkie fakty i przedstawione dowody do czego był zobowiązany. Strona skarżąca w pierwszym rzędzie zakwestionowała ustalenia Urzędu Patentowego co do braku zdolności odróżniającej znaku P. Argumentacja Urzędu Patentowego, że znak P. jest określeniem ogólnoinformacyjnym niosącym ze sobą informacje o właściwościach towarów, do oznaczenia których jest przeznaczony, a świadczyć ma o tym znaczenie poszczególnych słów, z których składa się znak, nie znajduje zdaniem skarżącej potwierdzenia w faktach. [...]. Skarżąca podkreśliła nadto, iż przy ocenie zdolności odróżniającej znaku, Urząd Patentowy nie uwzględnił dorobku całej firmy, która od ponad 50 lat stanowi rękojmię rzetelnej, fachowej i w terminie oddanej pracy w kraju i za granicą ani wypracowanego swoistego know-how, cenionego w świecie. Dorobek ten został zaprezentowany we wniosku i w załącznikach do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] lutego 2005. Kolejnym zarzutem strony skarżącej było nie uwzględnienie jej pozycji w środowisku zawodowym jako członka światowych organizacji konserwatorskich: M. w P. oraz międzynarodowego C. w R., ani odznaczeń i nagród jakie skarżący uzyskał za swoją działalność. Zarzut Urzędu Patentowego, że skarżąca utrudnia innym podmiotom posługiwanie się znakiem P. skarżąca uznała za nietrafny jako, iż w umowie prywatyzacyjnej, spółkom z o.o. wyłonionym z P. "P." nadano prawo używania znaku słownego i logo firmy. Skarżąca pragnie zabronić używania znaku P. tylko innym firmom, które nie zostały prawnie (aktem notarialnym) powiązane z PP. Zdaniem skarżącej używanie przez inne firmy znaku P. byłoby świadomym wprowadzaniem w błąd odbiorców i bezkarnym wykorzystywaniem dorobku i dobrego imienia firmy P. zdobytego ciężką pracą wielu pokoleń wysokiej klasy fachowców. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego RP z dnia [...] marca 2006 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja tego organu z dnia [...] grudnia 2004 r. – nie naruszają prawa. Zdaniem Sądu odmawiając udzielenia prawa ochronnego na zgłoszony przez skarżącą słowny znak towarowy P., Urząd Patentowy RP nie dopuścił się zarówno naruszenia przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych, w tym w szczególności art. 7 u.z.t. w zw. z art. 315 ust. 3 p.w.p., jak również nie uchybił przepisom postępowania, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 75 §1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., oraz art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy. Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej w art. 315 ust. 3 stanowi, iż ustawowe warunki wymagane do uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia znaku towarowego w Urzędzie Patentowym. Przepis ten wyraża więc zasadę, w myśl której zdolność ochronną znaków towarowych zarejestrowanych lub zgłoszonych do rejestracji przed dniem 22 sierpnia 2001 r. ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów. W związku z tym organ zasadnie przyjął, iż przepisami, stanowiącymi podstawę do oceny zdolności rejestracyjnej znaku towarowego, będącego przedmiotem niniejszego postępowania, są przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych, skoro zgłoszenie spornego znaku nastąpiło w dniu [...] września 1999r. Zgodnie z przepisem art. 4 ust. 1 u.z.t. znakiem towarowym może być znak nadający się do odróżniania towarów lub usług określonego przedsiębiorstwa od towarów lub usług tego samego rodzaju innych przedsiębiorstw. Powyższy przepis jest wyrazem funkcji znaku towarowego jako właściwego gospodarce instrumentu komunikacji między przedsiębiorcą a konsumentem towarów lub usług. Znak towarowy, pozostając w fizycznym lub jedynie pojęciowym związku z konkretnym egzemplarzem towaru, przekazuje bowiem nabywcom informację, że wszystkie towary tak oznaczone pochodzą z jednego i tego samego źródła podporządkowanego przedsiębiorcy, który jest uprawniony do używania znaku towarowego. Z przepisu art. 4 ust. 1 ustawy o znakach towarowych wynika także, że wskazaną funkcję wyróżniania towarów i usług na podstawie ich pochodzenia może realizować tylko taki znak, który ma zdolność odróżniającą w odniesieniu do konkretnych towarów lub usług. Wyróżniający charakter znaku polega na wyposażeniu znaku w takie cechy, które w świadomości uczestników obrotu gospodarczego w sposób niebudzący wątpliwości wskazują, że towar w ten sposób oznaczony pochodzi od określonego, tego samego przedsiębiorstwa (tak np. /w:/ wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2002 r., sygn. akt II SA 3847/01, Monitor Prawniczy z 2002, nr 10, poz. 436). Z kolei, przepis art. 7 ust. 1 u.z.t. przewiduje, że powyższą zdolnością odróżniania (dostatecznymi znamionami odróżniającymi) znak towarowy powinien legitymować się w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego. Należy przyjąć, że zdolnością odróżniania w rozumieniu cytowanych przepisów ustawy jest zdolność danego oznaczenia do przekazywania informacji o pochodzeniu towaru z określonego przedsiębiorstwa. Przepis art. 7 ust. 2 ustawy o znakach towarowych przewiduje, że nie ma dostatecznych znamion odróżniających znak, który stanowi tylko nazwę rodzajową towarów lub informuje jedynie o właściwości, jakości, liczbie, ilości, masie, cenie, przeznaczeniu, sposobie, czasie lub miejscu wytworzenia, składzie, funkcji, przydatności towaru, bądź inne podobne oznaczenie nie dające wystarczających podstaw odróżniających pochodzenie towaru. Wymienione oznaczenia mogą jednak być zarejestrowane jako znaki towarowe, jeżeli nie będą stanowić jedynie nazwy rodzajowej towaru lub informacji o jego właściwościach. W wyroku z dnia 10 grudnia 1996 r., III RN 50/96 (OSNAPiUS 1997 nr 15, poz. 263), Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że przepis art. 7 ust. 2 nie przesądza, czy wszystkie lub tylko niektóre z wymienionych w tym przepisie oznaczeń mogą nabyć zdolność odróżniania wskutek używania w obrocie gospodarczym. Przy ocenie, czy oznaczenie posiada zdolność odróżniania należy jednak uwzględniać interes uczestników obrotu gospodarczego, który wyraża się w swobodnym dostępie do wszystkich oznaczeń informujących o nazwie lub cechach towarów lub usług. Taki interes można potwierdzić tak długo, jak długo dany znak jest odbierany jako nazwa produktu lub informacja o właściwościach towaru lub usługi. W przypadku wielu takich oznaczeń, nawet długotrwałe używanie w charakterze znaku towarowego w celu wskazania na pochodzenie towaru z przedsiębiorstwa, nie może doprowadzić do zmiany pierwotnej informacji odnoszącej się do produktu jako takiego w nośnik informacji właściwej znakowi towarowemu. Dlatego też takie oznaczenia nie mogą być rejestrowane jako znaki towarowe. Interes uczestników obrotu gospodarczego nakazuje wyłączenie od rejestracji takich oznaczeń, ponieważ ich rejestracja prowadziłaby do monopolizacji używania tych oznaczeń przez poszczególnych przedsiębiorców, co w rezultacie stanowiłoby bardzo poważne i nieuzasadnione ograniczenie działalności innych przedsiębiorców (tak również m.in. /w:/ wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2002 r., III RN 218/01, OSNP z 2004 nr 2, poz. 23). Pogląd ten jest aktualny również w rozpoznawanej sprawie. Przedstawione wyżej stanowisko wyraźnie wskazuje, iż podstawową przesłanką udzielenia praw ochronnych jest zdolność odróżniająca danego oznaczenia. W doktrynie rozróżnia się tzw. abstrakcyjną zdolność odróżniania i konkretną zdolność odróżniania. Znak towarowy charakteryzuje się abstrakcyjną zdolnością odróżniania, gdy oznaczenie oceniane abstrakcyjnie (w oderwaniu od konkretnych towarów lub usług) nadaje się do odróżniania towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów innego przedsiębiorstwa. Znak towarowy ma konkretną zdolność odróżniania, gdy nadaje się do odróżniania towarów lub usług zawartych w zgłoszeniu do Urzędu Patentowego RP od towarów lub usług innego przedsiębiorstwa. Niewątpliwie znak towarowy musi służyć do identyfikacji produktu, w związku z którym wnosi się o rejestrację jako pochodzącego z konkretnego przedsiębiorstwa, a więc znak ma służyć odróżnianiu tego produktu od produktów pochodzących z innych przedsiębiorstw. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie należy uznać, iż Urząd Patentowy RP zasadnie przyjął, iż zgłoszone przez stronę skarżącą oznaczenie P., nr [...], nie posiada konkretnej zdolności odróżniającej, albowiem jest to oznaczenie słowne pozbawione jakichkolwiek elementów fantazyjnych, posiadające jedynie charakter informacyjny, [...] i nie spełnia funkcji odróżniającej w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego. Według Sądu taki znak słowny nie spełnia prawidłowo funkcji odróżniającej, ponieważ nie ma żadnych cech (znamion), które utkwiłyby w pamięci odbiorcy i pozwoliły zindywidualizować dany towar na rynku wśród towarów tego samego rodzaju, ale pochodzących z różnych przedsiębiorstw. Z artykułu 7 ust.2 ustawy o znakach towarowych z 31 stycznia 1985r. ( Dz. U. Nr 5 poz. 17 z późn. zm) wynika, że niedopuszczalna jest rejestracja znaku, który nie posiada dostatecznej zdolności odróżniającej, gdyż stanowi tylko nazwę rodzajową towaru lub informuje jedynie o właściwościach, składzie, przeznaczeniu itp., oznaczonych nim towarów. Określenie P. jest oznaczeniem opisowym, niosącym za sobą informację o właściwościach towarów/usług do oznaczania których jest przeznaczone. Oznaczenie pozbawione jest jakichkolwiek cech (np. grafiki), które mogłyby utkwić w świadomości przeciętnego odbiorcy. Przedmiotowe oznaczenie, nie posiada zatem żadnych cech ( znamion), które utkwiłyby w pamięci odbiorcy i pozwoliłyby zindywidualizować dany towar czy usługę jako pochodzący od konkretnego uprawnionego – P. S.A. wśród towarów (usług) tego samego rodzaju pochodzących od innych podmiotów. [...] Oznaczenie "P." jest oznaczeniem niosącym ze sobą informacje o właściwościach towarów do oznaczania których jest przeznaczona [...]. W tym względzie Urząd zasadnie przyjął, że przy ocenie, czy znak towarowy posiada zdolność odróżniającą należy uwzględnić także interes uczestników obrotu gospodarczego, który wyraża się w swobodnym dostępie do wszystkich oznaczeń informujących o nazwie lub cechach towarów lub usług. Interes ten nakazuje wyłączenie od rejestracji oznaczeń opisowych, ponieważ prowadziłaby ona do monopolizacji używania tych oznaczeń przez poszczególnych przedsiębiorców, co w rezultacie stanowiłoby bardzo poważne i nieuzasadnione ograniczenie działalności innych przedsiębiorców. [...] Skarżąca nie udowodniła, że przedmiotowy znak nabył wtórną zdolność odróżniającą, albowiem na żadnym z załączonych materiałów nie został przedstawiony wyłącznie jako znak słowny "P.". W skardze, skarżąca stwierdziła, iż to, że używa znaku słownego i jednocześnie słowno-graficznego P [...] - nie wyklucza się wzajemnie, bowiem oba do niej należą. Jednakże trzeba podkreślić, iż przyznanie prawa ochronnego mogłoby nastąpić, jeżeli znak zaistniałby w obrocie jako wskazujący na określonego producenta. Ciężar udowodnienia wtórnej zdolności odróżniającej ciąży na skarżącej, a w niniejszej sprawie nie przedstawiła ona wystarczających dowodów na potwierdzenie tego faktu. Bezsprzecznym dowodem potwierdzającym powyższą okoliczność jest badanie opinii publicznej, czy dany znak kojarzy się z towarami, do oznaczania których jest przeznaczony. Przedstawione przez skarżącą twierdzenia, że "znak P. stał się znakiem towarowym jednoznacznie kojarzonym przez bezpośrednich odbiorców towarów i usług tzn. przede wszystkim jednostki państwowe krajowe i zagraniczne oraz samorządowe" bez poparcia tego w postaci przeprowadzonego badania opinii publicznej nie mogą być wiążące dla organu. Zważyć należy, iż w większości załączonych przez skarżącą materiałów widnieje znak słowno-graficzny PKZ [...], a obok widnieje nazwa firmy – P. P. (P. S.A- po przekształceniu przedsiębiorstwa). Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, iż nie wynika, że skarżąca używała znaku słownego "P.", ponieważ dokumenty dotyczą przedsiębiorstwa pod nazwą P. S.A. Należy zaznaczyć, że między znakiem towarowym a nazwą przedsiębiorstwa (firmą) występują istotne różnice. Znak towarowy służy do odróżniania określonych towarów (usług), pochodzących z określonego przedsiębiorstwa, a nazwa (firma) indywidualizuje przedsiębiorstwo w obrocie prawnym. Przedsiębiorstwo może mieć tylko jedną nazwę, podczas gdy znaków towarowych może mieć dowolną liczbę. Znaki towarowe są przede wszystkim nakładane na towary, nazwa przedsiębiorstwa natomiast jest używana na listach, stemplach, czy też szyldzie, ma ona zatem związek z całą działalnością przedsiębiorstwa we wszystkich jej przejawach, a nie tylko z wprowadzaniem towarów do obrotu. Znak towarowy musi mieć cechy odróżniające, pozwalające na zindywidualizowanie źródła pochodzenia towarów (usług). Nie może zatem składać się z elementów ściśle opisowych. Przy doborze nazwy przedsiębiorstwa natomiast brak jest tego rodzaju wymagań i w większości zawierają one słowa opisowe (informacyjne). Przyjąć zatem należy, iż materiały załączone przez Skarżącą nie świadczą o nabyciu wtórnej zdolności odróżniającej przez przedmiotowy znak słowny "P.". Jednocześnie - zdaniem Sądu - należy podkreślić, iż Urząd Patentowy RP wydając obie zaskarżone decyzje administracyjne w sprawie odmowy udzielenia prawa ochronnego, co do zasady, uwzględnił wszelkie rygory procedury administracyjnej, określające jego obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, a następnie końcowego rozstrzygnięcia sprawy. Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że Urząd Patentowy RP jest obowiązany m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art.8 k.p.a.). Zdaniem Sądu organ uwzględniając powyższą zasadę zobowiązany jest dokładnie wyjaśnić okoliczności sprawy, konkretnie ustosunkować się do żądań i twierdzeń strony oraz uwzględnić w decyzji zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes strony. Organ administracji jest ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art.75, art.77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Z tej przyczyny należy stwierdzić, iż w obu zaskarżonych decyzjach brak jest jakichkolwiek istotnych uchybień formalnych, które Urząd poczyniłby w toku postępowania administracyjnego, a które uniemożliwiłyby Sądowi dokonania prawidłowej oceny zarzutów skargi i wypowiedzenia się co do zasadności podjętego rozstrzygnięcia pod względem materialno-prawnym. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.