VI SA/Wa 109/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Protokolant Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2009 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącej A. S. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2007 r. Nr [...] Minister Sprawiedliwości sprzeciwił się wpisowi A. S. na listę adwokatów Izby Adwokackiej w W., dokonanego uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] września 2007 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 69 ust. 2 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 2 i art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r.- Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.) oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006r., sygn. K 6/06 (Dz. U. Nr 75, poz. 529). W ocenie Ministra Sprawiedliwości, pomimo spełnienia pozostałych przesłanek wymaganych od kandydata na adwokata, praktyka zawodowa skarżącej nie może być uznana za dającą rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. W skardze na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania A. S. zarzuciła decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 65 ust. 1 oraz art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze, poprzez nieprawidłowe ustalenie wszystkich okoliczności świadczących o posiadanych przez nią kwalifikacjach, niezbędnych do wykonywania zawodu adwokata, a związanych z przebiegiem dotychczasowej pracy zawodowej. Ponadto, zarzuciła błędną wykładnię pojęcia "dawania rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości zarówno materialnych jak i procesowych aspektów stosunku administracyjnoprawnego, skonkretyzowanego w zaskarżonej decyzji. Dla wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2007 r. Nr [...] narusza ustawę Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002r., Nr 123, poz. 1058 ze zm., dalej powoływanej jako "Poa"). Zgodnie z art. 69 ust.2 Poa "Wpis na listę adwokatów lub aplikantów adwokackich uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie sprzeciwi się wpisowi w terminie 30 dni od otrzymania uchwały wraz z aktami osobowymi wpisanego". W uchwale siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2008 r. sygn. akt II GPS 4/08 wyrażono pogląd, który skład rozpoznający sprawę niniejszą podziela, że powyższa regulacja przesądza dwie podstawowe kwestie: po pierwsze, wyrażenie sprzeciwu wymaga formy decyzji administracyjnej, po drugie uregulowanie skutku prawnego braku sprzeciwu w ustalonym terminie. Milczenie prawne Ministra rodzi skutek z mocy prawa – wpis uważa się za dokonany. Decyzja o wyrażeniu sprzeciwu musi by uzewnętrzniona przez jej doręczenie stronie, bo tylko w takim przypadku wchodzi do obrotu prawnego. Termin 30 dni do wyrażenia przez Ministra Sprawiedliwości sprzeciwu na podstawie art. 69 ust.2 Poa jest terminem do doręczenia sprzeciwu okręgowej radzie adwokackiej lub zainteresowanemu. W rozpatrywanej sprawie uchwałę wraz z aktami osobowymi skarżącej Minister Sprawiedliwości otrzymał w dniu [...] października 2007 r. o czym świadczy treść prezentaty na piśmie przewodnim Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] września 2007 r. znak [...] znajdującym się w nadesłanych do Sądu aktach administracyjnych. W aktach tych są również zwrotne potwierdzenia odbioru decyzji z dnia [...] października 2007 r. Nr [...] z których wynika, że skarżącej doręczono odpis wzmiankowanej decyzji w dniu [...] listopada 2007 r. natomiast Okręgowej Radzie Adwokackiej w W. w dniu [...] października 2007 r. W tym stanie rzeczy, w świetle powołanej wyżej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedmiotowy sprzeciw został dokonany w terminie o jakim mowa w art. 69 ust. 2 Poa. Konsekwencją powyższego ustalenia jest konieczność odniesienia się do kwestii merytorycznych, jakie legły u podstaw wniesionego sprzeciwu. Minister Sprawiedliwości w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, iż Okręgowa Rada Adwokacka w W. podejmując decyzję o wpisie skarżącej na listę adwokatów nie dokonała analizy zatrudnienia kandydatki pod kątem praktyki w świadczeniu pomocy prawnej. W tym zakresie organ odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. sygn. akt K 6/06 oraz orzecznictwa sądów administracyjnych w tożsamych rodzajowo sprawach stwierdzając, że przedmiotem oceny kandydata w zakresie wpisu powinien być między innymi praktyczny kontakt osoby z wykonywaniem danego zawodu prawniczego przez co rozumie się faktyczne wykonywanie czynności zawodowych. Przywołując dane z akt osobowych kandydatki dotyczące praktyki w zawodzie prawniczym organ stwierdził, że w jego ocenie po dacie zdania przez A. S. egzaminu sędziowskiego, co mało miejsce w kwietniu 2007 r. skarżąca nie ma odpowiedniej praktyki w zawodzie. W konsekwencji organ uznał, że praktyka zawodowa skarżącej nie może być uznana za dającą rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. W ocenie Sądu, stanowiska organu nie sposób podzielić. Odwołując się bowiem do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. sygn. akt K 6/06 Minister nie uwzględnił, że rolą Trybunału Konstytucyjnego w tej sprawie było dokonanie oceny konstytucyjności przepisów, które nie dotyczyły rękojmi należytego wykonywania zawodu. Trybunał nie oceniał zgodności z Konstytucją art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze zawierającego wymóg nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu, lecz rozstrzygał o zgodności z Konstytucją znowelizowanego art. 66 ust.1 pkt 2 Poa, w którym to przepisie ustawodawca stworzył nową sytuacje prawną w zakresie ubiegania się o wpis na listę adwokatów bez odbycia aplikacji i egzaminu adwokackiego. Rozważania TK na temat rękojmi należytego wykonywania zawodu poczynione zostały jedynie w kontekście uzasadnienia potrzeby dokonania zmian w stanie prawnym, który dopuszczał do zawodu adwokata osoby, które odbyły inne aplikacje, a następnie zdając egzamin bez "odpowiedniej" a nawet jakiejkolwiek praktyki mogły ubiegać się o wpis na listę adwokatów. Jednoznaczne uregulowanie tych kwestii Trybunał Konstytucyjny pozostawił jednak ustawodawcy. Poza tym, gdyby uznać, że kwestie związane z odpowiednią praktyką i stażem pracy mogły być badane w ramach wymogu rękojmi należytego wykonywania zawodu, to zbędne byłoby orzekanie przez TK o konstytucyjności przepisów wskazanych w tym wyroku, skoro kwestie kwalifikacji zawodowych, praktyki i stażu pracy mieściłyby się w ramach szeroko rozumianej przesłanki rękojmi należytego wykonywania zawodu. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko sądów administracyjnych (WSA i NSA) w których prezentowano pogląd, iż rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu daje osoba posiadająca wiedzę zweryfikowaną w trybie przewidzianym prawem, której postępowanie odpowiada przyjętym w społeczeństwie normom etycznym, moralnym i której dotychczasowe zachowanie w sferze zawodowej i prywatnej składa się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Ocena spełnienia warunku rękojmi dotyczy, zdaniem Sądu, prognozowania przyszłych zachowań skarżącej, o których nie sposób wnioskować inaczej niż z prezentowanej przez kandydatkę na adwokata postawy etycznej i moralnej, a także z dotychczasowego sposobu jej postępowania, zwłaszcza oceny wykonywania dotychczasowego zawodu prawniczego. Zdaniem Sądu, klauzula dawania "swym dotychczasowym zachowaniem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata" odnosi się wprawdzie do wszystkich (ale wyłącznie) zachowań wnioskującego o wpis - w tym również w sferze związanej z dotychczas wykonywaną pracą zawodową - istotnych w prognozie prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Nie może być przy tym mylona z odrębnie i szczegółowo uregulowaną przez ustawodawcę w innym miejscu kwestią miernika praktycznych kwalifikacji profesjonalnych uznanego za wystarczający przy ubieganiu się o wpis. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, poprzestając jedynie na przytoczeniu okresów aktywności zawodowej strony, organ podniósł jako zarzut w stosunku do ubiegającej się o wpis nie tyle brak praktyki, co zbyt krótki okres jej trwania. W tej sytuacji nie można uznać, że sprzeciwiając się wpisowi skarżącej na listę adwokatów Minister Sprawiedliwości przeanalizował dogłębnie przebieg dotychczasowej kariery prawniczej skarżącej w aspekcie rękojmi w rozumieniu art. 65 Prawa o adwokaturze. W tym stanie rzeczy uzasadniony jest zarzut naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. O niewykonywaniu uchylonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. natomiast o kosztach postępowania obejmujących wpis sądowy, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej będącego adwokatem oraz opłatę skarbową za udzielone pełnomocnictwo orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.