VI SA/Wa 1097/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2005 r. sprawy ze skargi "F." spółka z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2004r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za brak opłaty drogowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2003r.. 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. Dnia [...] września 2003r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] poddał kontroli drogowej pojazd nr rej. [...] marki [...] z przyczepą będący własnością firmy "F." spółka z o.o. zwanej dalej skarżącą. W protokole stwierdzono wykonywanie transportu drogowego bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, bowiem posiadana przez kierowcę karta siedmiodniowa była zakupiona w dniu [...] sierpnia 2003r. a wypełniona dnia [...] września 2003r. W ocenie kontrolerów taka karta nie stanowi dowodu wniesienia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Protokół został podpisany przez kierowcę bez zastrzeżeń. Decyzją z dnia [...] listopada 2003r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...], powołując się na art.92 ust.1 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym /Dz.U. nr 125 z 2001r. poz. 1371 z późn. zmianami/ i lp.1.4.1. załącznika do ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 149 z 2003r., poz1452/ nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 3000 zł za brak opłaty drogowej. Od tej decyzji odwołała się skarżąca. Podnosiła, że opłata była uiszczona, a doszło jedynie do uchybienia formalnego, polegającego na zbyt późnym wykorzystaniu karty opłaty drogowej. Wnosiła o uchylenie decyzji o ukaraniu. Wskazywała, że Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłaty za przejazd po drogach krajowych /Dz.U. nr 150 z 2001r. poz. 1684/ nie stanowi wcale w § 5 ust.6, że karta 7 dniowa wypełniona prawidłowo ale po upływie 14 dni od daty jej zakupu nie może być dowodem uiszczenia opłaty drogowej. Decyzją nr z dnia [...] maja 2004r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego powołując się na art.138 § 1 p.2 KPA i art.42 ust.1, art. 87 ust.1 i art.92 ust.1 cytowanej wyżej ustawy o transporcie drogowym i l.p. 1.4.1 załącznika do tej ustawy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że podstawę rozstrzygnięcia stanowił brak ważnego dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, bowiem karta opłaty, którą posłużył się kierowca została użyta po upływie 14 dni od daty jej zakupu i wobec tego w dniu kontroli była nieważna, gdyż upłynął już 14 dniowy termin od dnia jej wydania, w którym powinna być wypełniona. Wyjaśnił również, że zgodnie z § 5 cytowanego rozporządzenia karta 7 dniowa po upływie 14 dni od daty jej zakupy traci ważność i nie może stanowić ważnego dowodu uiszczenia opłaty drogowej. Na tę decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie decyzji i zarzucając naruszenie § 4 i § 5 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 14 grudnia 2001r. Podnosiła, że opłatę uiściła i kartę wypełniła prawidłowo, nie zachowała tylko terminu przewidzianego § 5 ust. 2 Rozporządzenia. W ocenie skarżącej ust. 6 § 5 Rozporządzenia nie dotyczy sytuacji nie zachowania terminu wykorzystania karty. Główny Inspektor Transportu Drogowego, w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że karta wypełniona była po upływie terminu 14 dni od jej zakupu, a więc niezgodnie z wymogami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. a zatem transport był wykonywany bez opłaty drogowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami. Kontrolując w ten sposób zaskarżone decyzje Sąd stwierdził naruszenie prawa, skarga jest więc uzasadniona. W licznych orzeczeniach WSA wskazywał już na niejasność rozporządzenia z dnia 18 października 2002r. /Dz.U. nr 188 z 2002r. poz. 1577/ zmieniającego cytowane wyżej rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 14 grudnia 2001r. i wprowadzającego terminy użycia kart dobowych i siedmiodniowych odpowiednio w ciągu 7 i 14 dni od ich daty zakupu. Cytowaną wyżej ustawą z dnia 23 lipca 2003r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym.... złagodzone zostały znacznie przepisy o karach za naruszanie różnych obowiązków nałożonych na przedsiębiorców transportowych m.in. w l.p. 1.4.4. załącznika do ustawy o transporcie drogowym wprowadzono nowy rodzaj uchybienia polegający na "wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty drogowej". Dopuszczona zatem została możliwość dowodzenia uiszczenia opłaty drogowej również przy pomocy nieprawidłowo wypełnionej karty opłat. Kara za to uchybienie wynosi 500 zł, zaś kara za brak uiszczenia opłaty drogowej - 3000zł. Nowe przepisy weszły w życie 28 września 2003r. i z mocy art. 8 ustawy z 23 lipca 2003r. znajdują zastosowanie do spraw nie zakończonych, a więc i do sprawy niniejszej, w której decyzja II instancji wydana została [...] maja 2004r. Wraz z nową ustawą nie zostało zmienione rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2002r. stanowiące w § 5 p.6, że karta niewypełniona, lub wypełniona w inny sposób niż określony rozporządzeniem a także zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. W tym stanie rzeczy jest oczywiste, że istnieje sprzeczność między przepisami rozporządzenia, które jako dowód wniesienia opłaty traktują tylko kartę wypełnioną prawidłowo /§ 5 ust.6 rozporządzenia z 14 grudnia 2001r./ a przepisami ustawy /załącznik do ustawy o transporcie drogowym p.1.4.4./, które obecnie przewidują karalność dwóch odrębnych naruszeń prawa: nieuiszczenia opłaty i nieprawidłowego wypełnienia karty. Z tego wysnuć można jeden tylko wniosek, iż obecnie ustawodawca przewiduje sytuację, gdy uznaje się, że opłata jest uiszczona na podstawie dokumentu jakim jest karta nieprawidłowo wypełniona. Należy więc rozważyć jak stosować sprzeczne ze sobą przepisy zmienionej ustawy i rozporządzenia, które w żadnej części nie zostało formalnie uchylone. Nie ulega wątpliwości, że pierwszeństwo mają przepisy ustawy, po pierwsze z racji rangi aktu prawnego a po drugie dlatego, iż są późniejsze. Jeśli jednak uznać, że pierwszeństwo mają przepisy załącznika do ustawy o transporcie drogowym, ustanawiające nowe uchybienie polegające na nieprawidłowym wypełnieniu karty, to należy jednocześnie uznać, że § 5 ust. 6 rozporządzenia określający skutki nieprawidłowego wypełnienia karty /karta nieprawidłowo wypełniona nie jest dowodem uiszczenia opłaty/ – traci moc. Oznacza to, że mogą być przypadki, kiedy karta jest wypełniona nieprawidłowo, a jednak uznaje się, że opłata za przejazd została uiszczona i wymierza karę tylko za nieprawidłowe wypełnienie karty /500 zł/. Ustawodawca nie daje definicji nieprawidłowego wypełnienia kraty ani nie wskazuje jakie sytuacje są nieprawidłowym wypełnieniem karty, a jakie są jej niewypełnieniem tj. nieuiszczeniem opłaty. W ocenie Sądu należy kierować się wskazówką, że celem przepisów jest pobranie opłaty drogowej za każdy przejazd. Jeżeli więc karta jest wypełniona nieprawidłowo, ale "skasowana" dla uiszczenia opłaty za konkretny przejazd tzn. wypełniona w sposób uniemożliwiający jej powtórne użycie /dla innego pojazdu, w innym dniu itd./ uchybienie należy traktować łagodniej i karać wg uregulowań p.1.4.4. załącznika do ustawy. Elementem prawidłowości wypełnienia karty jest także wypełnienie jej w odpowiednim czasie od daty zakupu tj. wypełnienie w ciągu 7 dni od zakupu karty dobowej i w ciągu 14 dni od zakupu karty tygodniowej. W razie użycia karty po wskazanych terminach, opłata zostaje uiszczona poprzez zakup karty i "skasowana" poprzez wypełnienie, wypełnienie to nie jest jednak prawidłowe, gdyż wykonane w nieodpowiednim czasie od daty zakupu. Trudno uznać w takich przypadkach, że opłata nie została uiszczona, w szczególności wobec wskazanej wyżej utraty mocy przez § 5 ust.6 rozporządzenia z 14 grudnia 2001r. W sprawie niniejszej nie ulega wątpliwości, że skarżąca uiściła opłatę drogową wykupując kartę opłat i wypełniając ją. Nie ulega też wątpliwości, że kartę wypełniła nieprawidłowo, bowiem wypełnienie miało miejsce po upływie 14 dni od daty zakupu. Rację ma jednak skarżąca podnosząc, że opłatę uiściła. Wypełnienie karty przez skarżącą choć wadliwe sprawia, że cel przepisu został osiągnięty tzn. opłata za konkretny przejazd została uiszczona. Skarżąca, choć wypełniła kartę nieprawidłowo, jednak opłatę uiściła, czego organ w toku postępowania nie dostrzegł i zastosował przepisy dotyczące kary za nieuiszczenie opłaty drogowej /l.p. 1.4.1. załącznika do ustawy/ zamiast przepisów l.p. 1.4.4. załącznika do ustawy, dotyczących kary za nieprawidłowe wypełnienie karty opłaty drogowej. Ze wskazanych wyżej względów stosownie do art. 145 § 1 p.1 lit.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1270/, dalej zwanej p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. Wobec braku wniosku co do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, strona na podstawie art.210 § 1 p.p.s.a. utraciła prawo do żądania ich zwrotu, a zatem Sąd nie orzekł w tej kwestii. O wstrzymaniu wykonania uchylonej decyzji do czasu uprawomocnienia wyroku Sąd orzekł na zasadzie art. 152 p.p.s.a.