VI SA/Wa 11/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym; Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Protokolant Krzysztof Tomaszewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2005 r. sprawy ze skargi W. G. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia uchwały w sprawie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich uchyla zaskarżoną uchwałę i utrzymaną nią w mocy uchwałę nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. W dniu [...] czerwca 2000 r. Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych w [...] (dalej jako Rada OIRP) uchwałą nr [...] , działając w oparciu o art. 33 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity Dz. U. Nr 19, poz. 145 ze zmianami - dalej jako ustawa o radcach prawnych) po przeprowadzeniu postępowania konkursowego postanowiła odmówić W. G. wpisu na listę aplikantów radcowskich. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że w ramach ustalonego limitu przyjęć (3 miejsca) uzyskana przez skarżącego ilość punktów w konkursie (110 punktów) i sklasyfikowanie na 5 miejscu uzasadnia odmowę wpisu. W dniu [...] marca 2004 r. W. G. złożył do Rady OIRP w [...] skargę o wznowienie postępowania i uchylenie ostatecznej decyzji o odmowie wpisania na listę aplikantów radcowskich oraz wniósł o podjęcie uchwały o wpisaniu go na listę aplikantów radcowskich. W uzasadnieniu wniosku powołał się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt P 21/02, które weszło w życie w dniu 4 marca 2004 r. i uchyliło niekonstytucyjne przepisy, jakimi były uchwały korporacji radcowskich o zasadach przeprowadzania konkursów na aplikację. Uchwałą Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. Rada OIRP w [...] postanowiła wznowić postępowanie w sprawie wpisania W. G. na listę aplikantów radcowskich, zaś kolejną uchwałą Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. odmówiła uchylenia Uchwały Nr [...] Rady OIRP z dnia [...] czerwca 2000 r. W uzasadnieniu uchwały powołano się na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z którym "...pozbawienie mocy obowiązującej przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją nie powoduje automatycznie prawnej bezskuteczności aktów i czynności podjętych przed dniem ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W szczególności przeprowadzone przed ogłoszeniem wyroku Trybunału konkursy na aplikacje : adwokacką i radcowską zachowują swoją skuteczność." Dlatego też Rada stwierdziła, że skoro skarżący w wyniku przeprowadzonego konkursu, któremu się poddał nie uzyskał dostatecznej ilości punktów wymaganych do przyjęcia, zatem należało utrzymać w mocy uchwałę o odmowie wpisu. Od powyższej uchwały o odmowie uchylenia uchwały W. G. wniósł odwołanie w prawem przewidzianym terminie. W odwołaniu tym zarzucał pominięcie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt P 21/02 ( Dz. U. Nr 34, poz. 303), w którym Trybunał stwierdził, że art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych jest niezgodny z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP przez to, iż dopuszcza - co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej radców prawnych - możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia. Uchwałą Nr [...] z dnia [...] października 2004 r., wydaną na podstawie art.33 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 1 ustawy o radcach prawnych Krajowa Rada Radców Prawnych utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę Rady OIRP w [...] Ustosunkowując się do zarzutów odwołania Rada stwierdziła, że w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego, na który powołuje się skarżący Trybunał stanął na stanowisku, iż "przepisy dotychczasowe, także w zakresie orzeczenia o ich niezgodności z Konstytucją - do czasu zakwestionowania ich przez Trybunał - korzystały z domniemania konstytucyjności z wszelkimi jego następstwami co do podjętych w oparciu o nie uchwał i decyzji organów samorządu zawodowego". Jednocześnie wskazano, że Rada OIRP w [...] przeprowadziła konkurs zgodnie z § 22-25 Regulaminu postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i Rad Okręgowych Izb Radców Prawnych w należących do ich właściwości indywidualnych sprawach radców prawnych i aplikantów radcowskich, wydanego na podstawie art. 60 pkt. 8 ustawy o radcach prawnych. W skardze do Sądu strona wnosi o uchylenie zaskarżonej uchwały podtrzymując swoje argumenty zawarte w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Radców Prawnych wniosła o jej oddalenie ponosząc, iż kwestionowana uchwała była podjęta w oparciu o art. 33 ustawy o radcach prawnych, a zatem w oparciu o inny przepis, niż objęty wyrokiem Trybunału. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i procesowym. Ponadto, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. Nr 53, poz.1270 - dalej jako p.p.s.a ). Badając zaskarżone uchwały pod tym kątem Sąd uznał, że skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych wpis na listę aplikantów radcowskich może nastąpić jedynie po przeprowadzeniu odpowiedniego konkursu. Rada OIRP w [...] przeprowadziła konkurs stosownie do postanowień regulaminu wydanego na podstawie art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych, co potwierdza uzasadnienie uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2004 r. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 r. w sprawie P 21/02 orzekł, że art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP przez to, że dopuszczał co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej radców prawnych możliwość ograniczenia tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczania. Jak wynika z uzasadnień uchwały z dnia [...] czerwca 2000 r. skarżący nie spełnił wymogów przeprowadzonego konkursu gdyż uzyskał 110 punktów i zajął 5 miejsce czyli poza przyjętym limitem 3 miejsc. W tej sytuacji należy uznać, iż ustalone w regulaminie zasady przeprowadzania konkursu na aplikację radcowską uchwalonego na podstawie niekonstytucyjnego przepisu miały istotny wpływ na treść kwestionowanych uchwał. Przedmiotem bezpośredniej oceny Trybunału Konstytucyjnego w omawianej sprawie były wskazane w pytaniach prawnych ustawowe przepisy upoważniające, nie zaś treść wydanych na ich podstawie aktów wewnętrznych (regulaminów) samorządu radcowskiego. Nie oznacza to jednak, iż te akty wewnętrzne wydane w oparciu o przepisy uznane przez Trybunał za niezgodne z Konstytucją nie mogą podlegać ocenie co do swojej zgodności z prawem w ramach postępowania sądowoadministracyjnego (vide pkt 18 uzasadnienia wyroku TK). W uzasadnieniu tym Trybunał stwierdził : "określenie istotnych elementów konkursu na aplikację w aktach o charakterze wewnętrznym ogranicza (a wręcz uniemożliwia) skuteczną kontrolę legalności decyzji w tych sprawach. W sytuacji, gdy osoby ubiegające się o przyjęcie na aplikację radcowską nie są jeszcze członkami korporacji zawodowej, podstawę prawną decyzji w ich sprawach mogą stanowić jedynie akty powszechnie obowiązujące wymienione w art. 87 Konstytucji RP, a nie akty o charakterze wewnętrznym, jakimi są uchwały korporacji zawodowych. Okoliczność, że zostały wydane na podstawie art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych nie zmienia ich natury prawnej, a w szczególności nie nadaje im przymiotu powszechnego obowiązywania". Dodatkowo podkreślić trzeba, że zapatrywania Trybunału umieszczone w pkt. 18 uzasadnienia wyroku z dnia 18 lutego 2004 r. odnoszące się do skuteczności przeprowadzonych konkursów na aplikację radcowską, dotyczą jedynie osób przyjętych na te aplikacje lecz nie mogą stanowić przeszkody dla osób, które nie zostały zakwalifikowane na aplikację w wyniku konkursu przeprowadzonego w oparciu o regulamin uchwalony na podstawie niekonsytucyjnych przepisów. Wszystko to powoduje konieczność wyeliminowania zaskarżonych uchwał z obrotu prawnego jako naruszających prawo materialne. Z tych przyczyn w oparciu o art. 145 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.