VI SA/Wa 110/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu Z. J. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF w terminie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi) skarżący Z. J. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że uzyskiwany przez niego dochód jest w całości wydatkowany na utrzymanie rodziny, w tym na opłaty związane z mieszkaniem w wysokości ok. 1.200 zł oraz na kształcenie dzieci (zajęcia pozalekcyjne) w kwocie 300 zł. Z informacji podanych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i dwojgiem dzieci w wieku 14 i 18 lat. Miesięczny dochód skarżącego z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej wynosi ok. 3.000 zł brutto miesięcznie. Małżonka skarżącego jest bezrobotna, a dzieci uczą się. Majątek skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym stanowi lokal mieszkalny o powierzchni 63 m kw oraz nieruchomość rolna o powierzchni 11,60 ha. Dokumenty nadesłane przez skarżącego przy piśmie z dnia [...] marca 2012 r. (w odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia [...] lutego 2012 r.) wskazują, iż skarżący w roku 2011 osiągnął z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej dochód w wysokości 62.312,18 zł – przy przychodzie ze sprzedaży na poziomie 1.735.515,77 zł oraz wydatkach (kosztach) w kwocie 2.184.703,80 zł (zestawienie roczne za rok 2011 wystawione przez biuro rachunkowe [...]). Natomiast małżonka skarżącego nie pracuje, zajmuje się prowadzeniem gospodarstwa domowego (oświadczenie żony skarżącego z dnia [...] marca 2012 r. [...]). Skarżący nie otrzymał na posiadane grunty funduszy Unii Europejskiej (oświadczenie skarżącego z dnia [...] marca 2012 r. [...]). W związku z posiadaną nieruchomością i jej przeznaczeniem (27.248,00 m kw zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej pod nazwą [...] oraz 8,3733 ha użytków rolnych) skarżącemu zostało wymierzone łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2011 od nieruchomości położonej w obrębie geodezyjnym [...] na kwotę 20.981,00 zł (kserokopia decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] stycznia 2011 r. [...]). Skarżący przedstawił również wyciąg z rachunku bankowego za okres od [...] grudnia 2011 r. do [...] lutego 2012 r., na którym saldo końcowe wynosi 36,69 zł [...]. Jednakże z zestawienia transakcji na tym rachunku wynika, że skarżący posiada jeszcze inny rachunek bankowy, z którego dokonywał przelewów rzędu kilku – kilkunastu tysięcy zł na ujawniony rachunek bankowy. Natomiast na potwierdzenie kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania skarżący przedstawił kserokopię dowodu wpłaty kwoty 731 zł na rzecz zakładowej spółdzielni mieszkaniowej tytułem opłaty za lokal za miesiąc luty 2012 r. [...] oraz kserokopię dowodu wpłaty kwoty 65,44 zł tytułem opłaty za telefon [...]. Zgodnie z przepisem art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (tak J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Podkreślić należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, skarżący na dużą skalę prowadzi działalność gospodarczą w zakresie wydobywania żwiru. Z samej sprzedaży towarów i usług w ramach tej działalności skarżący uzyskał w roku ubiegłym wysoki przychód - ponad 1,5 mln zł (łączny przychód ze sprzedaży w 2011 r. przekroczył 1,7 mln zł). O znacznych rozmiarach prowadzonej przez skarżącego działalności świadczy też fakt, iż pomimo wydatków w wysokości prawie 2,2 mln zł, skarżący wypracował w roku ubiegłym dochód - 62.312,18 zł, co daje średnio miesięcznie kwotę ponad 5.000 zł. Jednocześnie zauważyć wypada, że skarżący nie przedstawił – pomimo wezwania Sądu – wyciągów i wykazów z posiadanych przez niego rachunków bankowych (ograniczając się tylko do jednego rachunku), skoro na ujawnionym Sądowi rachunku bankowym księgowane są wpłaty kwot od kilku tysięcy zł do kilkunastu tysięcy zł, przekazywanych w formie przelewów z innego rachunku bankowego należącego do skarżącego. Powyższa okoliczność z jednej strony uniemożliwia dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, a z drugiej strony pozwala przypuszczać, iż skarżący nie należy do kręgu osób, które ze względu na ciężką sytuację majątkową i rodzinną nie są w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Przyznanie prawa pomocy, czyli tzw. "prawo ubogich" powinno być traktowane jako wyjątek od zasady odpłatności postępowania sądowego, uzasadniony ciężkimi warunkami materialnymi. Zaznaczyć należy także, że "konieczne utrzymanie" nie oznacza sytuacji materialnej subiektywnie ocenionej przez wnioskodawcę jako zadowalającej, lecz obiektywną możliwość zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, takich jak opłaty za mieszkanie, żywność lub lekarstwa niezbędne w procesie leczenia. Dopiero gdy nie jest możliwe uzyskanie dodatkowych środków finansowych, jak też gdy poczynienie oszczędności musiałoby odbyć się kosztem wspomnianych koniecznych potrzeb, Sąd (referendarz sądowy) zobligowany jest przyznać stronie prawo pomocy. W takim bowiem przypadku rozstrzygnięcie to jest niezbędne dla ochrony praw strony, a odmowa oznaczałaby w praktyce pozbawienie jej zagwarantowanego w Konstytucji prawa do Sądu. Odnosząc powyższe kryteria do przedstawionych na wstępie okoliczności faktycznych (w szczególności do rozmiarów prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, o których świadczy poziom przychodów, a także do skali obrotów na przełożonym przez skarżącego wyciągu z rachunku bankowego), należy stwierdzić, iż skarżący jest w stanie pokryć koszty sądowe, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 1.500 zł, stosownie do treści § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2139 ze zm.). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.