VI SA/Wa 110/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. i wniosku W. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. i W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o nałożeniu kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia p o s t a n a w i a: odmówić skarżącym M. K. i W. K. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. We wnioskach o przyznanie prawa pomocy (złożonych na urzędowych formularzach PPF w dniu [...] marca 2013 r. – data stempla pocztowego) skarżący – małżonkowie M. K. i W. K. zażądali zwolnienia od kosztów sądowych. Oboje skarżący (prowadzący wspólne gospodarstwo domowe) powołali takie same argumenty w uzasadnieniach swoich wniosków. Mianowicie wskazali, iż skarżący prowadzi działalność gospodarczą, a skarżąca pozostaje na utrzymaniu małżonka, pomagając mu w prowadzeniu działalności. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżący osiąga miesięcznie dochód brutto w wysokości ok. 9.000 zł, zaś skarżąca uzyskuje miesięcznie kwotę 360 zł z tytułu wynajmu lokalu. Jako składniki majątku skarżący wymienili nieruchomość rolną o powierzchni 2,2 ha oraz siedlisko (w kredycie). Miesięczne koszty utrzymania oszacowali na kwotę ok. 3.700 zł (w tym opłaty i wyżywienie). Ponadto skarżących obciążają dwa kredyty, których miesięczne raty spłat wynoszą odpowiednio 2.918 zł i 142,84 CHF. Skarżący przeznaczają również 500 zł miesięcznie na pomoc córce. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). W ocenie referendarza sądowego, wnioski skarżących o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługują na uwzględnienie. Z dokumentów nadesłanych w odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego z dnia [...] kwietnia 2013 r. wynika, iż skarżący są właścicielami nieruchomości położonej w S. (tj. nieruchomości rolnej o powierzchni 0,1808 ha przeliczeniowego oraz budynków, w tym mieszkalnych), od której podatek na rok 2013 zamknął się w kwocie 242 zł (decyzja Wójta Gminy S. z dnia [...] stycznia 2013 r. w sprawie wymiaru podatku [...]). Ponadto skarżąca posiada położony w W. budynek pod działalność gospodarczą o powierzchni 18,50 m kw, od którego podatek na rok 2013 został ustalony na kwotę 438 zł (decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. [...]). Pomimo wezwania referendarza sądowego (vide lit. f zarządzenia referendarza sądowego z dnia [...] kwietnia 2013 r.) skarżący nie złożyli oświadczenia, czy otrzymali dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych z funduszy Unii Europejskiej. Natomiast w odpowiedzi na żądanie przedłożenia dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (vide lit. h zarządzenia referendarza sądowego z dnia [...] kwietnia 2013 r.) skarżący przedstawili jedynie rachunek za telewizję, Internet i telefon stacjonarny obejmujący kwotę 156,41 zł (faktura VAT z dnia [...] kwietnia 2013 r. [...]). Skarżący zostali również wezwani do nadesłania wyciągów z posiadanych przez nich rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Tymczasem do akt sprawy został nadesłany wyciąg z rachunku bankowego skarżącego za okres d [...] marca do [...] kwietnia 2013 r. [...], na którym saldo końcowe było ujemne oraz wyciąg z rachunku depozytowego obojga małżonków za okres od [...] marca do [...] kwietnia 2013 r. [...], na którym saldo końcowe zamknęło się w kwocie 870,50 zł. Analiza transakcji dokonywanych na pierwszym z ww. rachunków bankowych wskazuje, iż skarżący dokonuje częstych wpłat i wypłat kwot rzędu kilku, kilkunastu, a nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych, a nadto w dniu [...] marca 2013 r. dokonał przelewu kwoty 1.000 zł na inny – nieujawniony, a należący do niego rachunek bankowy. Skarżący zawarł dwie umowy kredytowe, których miesięczne raty spłat wynoszą ok. 2.800 zł i 142,84 CHF, tj. ok. 500 zł (zawiadomienie z dnia [...] lutego 2013 r. o wysokości raty [...], zawiadomienie z dnia [...] kwietnia 2013 r. o najbliższej spłacie kredytu/pożyczki [...]). W dniu [...] maja 2013 r. do akt niniejszej sprawy wpłynęło zeznanie podatkowe skarżącego za rok 2012 [...], z którego wynika, że z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej skarżący osiągnął w roku ubiegłym dochód w wysokości 24.777,52 zł przy przychodzie w kwocie 4.683.788,89 zł i kosztach uzyskania przychodów w wysokości 4.659.011,37 zł. Natomiast - pomimo wezwania referendarza sądowego - nie zostało przedłożone zeznanie podatkowe skarżącej za rok 2012 (jak również skarżąca nie wskazała, iż takie zeznanie nie zostało w ogóle złożone w urzędzie skarbowym) ani też nie przedstawiono żadnego dokumentu potwierdzającego wysokość dochodów uzyskanych przez skarżącego w roku bieżącym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (vide lit. a i b zarządzenia referendarza sądowego z dnia [...] kwietnia 2013 r.). Także skarżąca nie udokumentowała dochodów osiąganych z tytułu wynajmu lokalu (vide lit. c zarządzenia referendarza sądowego z dnia [...] kwietnia 2013 r.). W świetle powyższego stwierdzić należy, że skarżący nie wykazali w sposób pełny swojej sytuacji majątkowej, zaś Sąd (referendarz sądowy) nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony skarżącej nie są znane. Fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt l OZ 895/09). Jednocześnie zauważyć wypada, że dochody skarżących (łącznie ok. 9.360 zł w skali miesiąca) – przy uwzględnieniu ich miesięcznych wydatków (ok. 7.500 zł – według skarżących) pozwalają na pokrycie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi w kwocie 200 zł. W tym miejscu podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Niedopuszczalna jest zatem sytuacja, gdy strona regulując ciążące na niej zobowiązania żąda, by koszty sądowe pokrywał jej Skarb Państwa. Przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. ogranicza krąg osób, którym Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, jedynie do osób ubogich, w których przypadku poniesienie pełnych kosztów postępowania skutkowałoby koniecznością rezygnacji przez nie z wydatków zabezpieczających ich podstawowe potrzeby życiowe w stopniu, który zagrażałby ich utrzymaniu. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.