VI SA/Wa 1101/05

WyrokWSA w Warszawie2005-11-30

Skład orzekający: Sędzia WSA

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo zastosowały instytucję domniemania faktycznego do ustalenia wykonywania przewozu kabotażowego przez zagranicznego przewoźnika, opierając się na dowodach takich jak dowód WZ, faktura VAT i brak listu przewozowego CMR, bez należytego ustosunkowania się do dowodów i wyjaśnień strony wskazujących na brak takiego charakteru przewozu?
Ratio decidendi
Organy administracji publicznej nie mogą opierać się wyłącznie na domniemaniu faktycznym w celu ustalenia wykonywania przewozu kabotażowego przez zagranicznego przewoźnika, jeśli nie uwzględnią wszystkich dowodów i wyjaśnień strony. Dowody takie jak dowód WZ, faktura VAT i brak listu przewozowego CMR same w sobie nie stanowią wystarczającej podstawy do wyciągnięcia wniosku o przewozie kabotażowym, zwłaszcza gdy strona przedstawia dowody wskazujące na inny charakter przewozu, np. eksportowy.
Stan faktyczny
Funkcjonariusz Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego ustalił wykonywanie przez skarżącą, mołdawskiego przewoźnika, przewozu kabotażowego bez wymaganego zezwolenia, opierając się na dowodzie WZ i fakturze VAT. Organ I instancji nałożył karę pieniężną, a Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz k.p.a., twierdząc, że przewóz nie miał charakteru kabotażowego, lecz był związany z eksportem towaru do Mołdawii.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. Stwierdzono, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. Zasądzono od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2005r. sprawy ze skargi E., P. - Mołdawia na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] listopada 2004r. 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz E., P. - Mołdawia kwotę 2 850 (dwa tysiące osiemset pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Protokołem z kontroli pojazdu samochodowego [...] o numerze rej. [...] (zarejestrowanym w Mołdawii) funkcjonariusz Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w R. ustalił wykonywanie przez E., P. – Mołdawia, zwaną "skarżącą", przewozu kabotażowego bez wymaganego zezwolenia, czym został naruszony przepis art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.). Stosownie do tego przepisu wykonywanie przez zagranicznego przewoźnika przewozu kabotażowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wymaga uzyskania zezwolenia, które wydaje minister właściwy do spraw transportu, o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej. W myśl art. 4 pkt 12 powołanej ustawy przez przewóz kabotażowy rozumie się przewóz wykonywany pojazdem samochodowym zarejestrowanym za granicą lub przez przedsiębiorcę zagranicznego między miejscami położonymi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie kontrolującego dowodem na okoliczność wykonywania przez skarżącego przewozu kabotażowego był okazany przez kierowcę pojazdu dokument WZ, w świetle którego wystawcą tego dokumentu, a zarazem sprzedawcą przewożonej brony talerzowej, było "A." sp. z o.o. w B., zaś odbiorcą – "S." w J. Towar nie był poddany wywozowej procedurze celnej; nie było na nim założonych plomb celnych. Organ przesłuchał także w charakterze świadka W. S., który wyjaśnił, iż na zlecenie skarżącej firma "S." zakupiła wspomnianą bronę w spółce "A." w B. Przewóz, w trakcie którego dokonano kontroli, był wykonywany na odcinku od miejsca załadunku w B. do Urzędu Celnego w J., a to dla załatwienia procedury związanej z wywiezieniem towaru za granicę do Mołdawii. Decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] utrzymano w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w R. z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...], nakładającą na skarżącą karę pieniężną w kwocie 15.000 zł z tytułu wykonywania przewozu kabotażowego bez wymaganego zezwolenia. Według Głównego Inspektora Transportu Drogowego dowodem na okoliczność wykonywania przez skarżącą przewozu kabotażowego, oprócz wspomnianego dowodu WZ, jest również faktura VAT obrazująca transakcję sprzedaży brony talerzowej między spółką "A." a firmą "S.". Również niedysponowanie przez kierowcę pojazdu listem przewozowym CMR wskazuje na wykonywanie przewozu kabotażowego. W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca zarzuca naruszenie przepisów art. 4 pkt 12, art. 29 ust. 1, art. 92 ust. 1 oraz załącznika lp. 1.3.1 cytowanej ustawy o transporcie drogowym. Ponadto w pominięciu przez organ dowodów wskazanych przez skarżącą na okoliczność, że przewóz nie miał charakteru kabotażowego, skarżąca zarzuca naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Jak wywodziła przewożony ładunek nie był przeznaczony dla polskiego odbiorcy. Przewóz był wykonywany bezpośrednio do Mołdawii, na koszt skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza wskazane w skardze przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej ppsa). Wobec braku w aktach sprawy bezpośredniego dowodu na okoliczność wykonywania przez skarżącą przewozu kabotażowego organ skorzystał tutaj z instytucji domniemania faktycznego. Stosownie do art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Domniemanie faktyczne nie jest środkiem dowodowym w ścisłym tego słowa znaczeniu. Natomiast jest to metoda dowodzenia o faktach na podstawie innych ustalonych faktów, z wykorzystaniem zasad logicznego myślenia oraz doświadczenia życiowego. Można dodać, iż na ten właśnie aspekt wskazuje również przepis art. 231 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem sąd może uznać za ustalone fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jeżeli wniosek taki można wyprowadzić z innych ustalonych faktów (domniemanie faktyczne). Domniemanie faktyczne stosuje się wówczas, gdy istotny dla sprawy fakt (tutaj przewóz kabotażowy) nie może być udowodniony wprost, z powołaniem się na konkretny środek dowodowy, lecz w ramach całokształtu sprawy na podstawie innego ustalonego faktu. Zważywszy na brak w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego szczegółowej regulacji odnoszącej się do domniemania faktycznego, ma tutaj odpowiednie zastosowanie przepis art. 231 k.p.c., w świetle którego, jak to już wyżej wskazano, sąd może uznać za ustalone fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jeżeli wniosek taki można wyprowadzić z innych ustalonych faktów. Dowody, na podstawie których organy ustaliły fakt wykonywania przez skarżącą przewozu kabotażowego, a w szczególności dowód WZ, faktura VAT oraz brak listu przewozowego CMR, nie stanowią same przez się dostatecznej podstawy dla wyciągnięcia wniosku w przedmiocie świadczenia przez skarżącą przewozu kabotażowego. Istotnym przy tym mankamentem postępowania obu organów jest tutaj, na co słusznie wskazano w skardze, nieustosunkowanie się do dowodów i wyjaśnień skarżącej, związanych również i z wyżej wymienionymi dowodami, a wskazującymi na brak istnienia przewozu kabotażowego. I tak dowód WZ, a także faktura VAT, są dokumentami obrazującymi fakt zawarcia umowy sprzedaży, nie zaś umowy przewozu. Wprawdzie na podstawie tych dowodów organ również mógłby wywieść fakt istnienia przewozu kabotażowego, korzystając z instytucji domniemania faktycznego, ale musiałby wówczas przynajmniej udowodnić gospodarczą potrzebę wykonywania przez przedsiębiorcę zagranicznego przewozu między co najmniej dwoma miejscami położonymi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przykładowo, taka celowość nie budziłaby większych wątpliwości, gdyby miejscem przeznaczenia przewożonego towaru była określona miejscowość w Polsce i tam towar został dostarczony odbiorcy i wyładowany ze środka przewozowego. Taka zaś sytuacja nie miała miejsca. Wskazują na to nie tylko wyjaśnienia skarżącej, do których organy się nie ustosunkowały, ale również załączona przez skarżącą umowa o współpracy zawarta z firmą "S.". W świetle § 3 umowy zorganizowanie transportu z terytorium Polski do Mołdawii jest obowiązkiem skarżącej. W umowie tej nic się nie mówi o tym, aby przewóz miał być wykonywany między miejscami położonymi na terenie Polski. W każdym razie, takim miejscem nie jest krajowy Urząd Celny, gdzie kierował się skontrolowany pojazd. Dokonywane są tam bowiem jedynie czynności o charakterze publicznoprawnym, które są niezbędne dla zgodnego z prawem opuszczenia przez ładunek terytorium Polski. Skoro zatem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają wskazane w skardze przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, decyzje te podlegają uchyleniu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa). O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło