VI SA/Wa 1102/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska po rozpoznaniu w dniu 23 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. Sp. z o.o. z siedzibą w K.o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia w części zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych postanawia: odmówić przyznania P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca spółka – P. Sp. z o. o. z siedzibą w K. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Podała, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 1.000.000 złotych, wartość środków trwałych to 300.155,92 złotych, wysokość zysku na koniec 2012 roku zamknęła się w kwocie 713.731,90 złotych, stan jej konta zaś wynosi 180.334,29 złotych. W uzasadnieniu wniosku powołała się na łączne obciążenie z tytułu opłat sądowych w kilkuset sprawach z jej skarg w sądach administracyjnych w całym kraju. Z nadesłanych do akt sprawy dokumentów wynika, że w roku 2013 spółka osiągnęła zysk netto w kwocie 160.630,91 złotych – przy przychodach ze sprzedaży w wysokości 38.744.878,95 złotych i kosztach działalności operacyjnej w kwocie 38.469.958,49 złotych (rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia 2013 roku do 31 grudnia 2013 roku w aktach sądowych sprawy). Natomiast w okresie od 1 stycznia 2014 roku do 30 kwietnia 2014 roku skarżąca odnotowała stratę w wysokości 224.830,39 złotych – przy przychodach ze sprzedaży w wysokości 10.155.990,78 złotych i kosztach działalności operacyjnej w kwocie 10.384.378,14 złotych (rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia 2014 roku do 30 kwietnia 2014 r. w aktach sądowych sprawy). Z kolei historia transakcji na rachunku bankowym skarżącej za okres od 1 kwietnia 2014 r. do 30 czerwca 2014 r. wykazuje szereg operacji (obejmujących zarówno wpłaty, jak i wypłaty) rzędu kilkudziesięciu i kilkuset tysięcy złotych. Saldo początkowe na przedmiotowym rachunku (tj. na dzień 1 kwietnia 2014 roku) wynosiło 192.102,90 złotych, a saldo końcowe (tj. na dzień 30 czerwca 2014 roku) zamknęło się w kwocie 110.249,80 złotych. Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej spółce prawa pomocy we wnioskowym zakresie. W złożonym sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego skarżąca zarzuciła, że opiera się ono na błędnych ustaleniach faktycznych, nieuwzględniających specyfiki prowadzonej działalności gospodarczej wymagającej posiadania zasobów obrotowych, które tylko pozornie wydają się znaczne. Wskazała, że musi mieć możliwość bieżącego regulowania zobowiązań wobec wynajmujących mu lokale na punkty gier, wypłacać wygrane graczom, opłacać serwis i obsługę urządzeń, a także uiszczać podatek od gier niezależnie od wyniku finansowego. Za niezasadne skarżąca uznała twierdzenia o znacznej bilansowej wartości aktywów, w tym środków trwałych, albowiem w obecnej sytuacji prawnej automaty o niskich wygranych mają tylko taką wartość rynkową jak materiały wtórne, które można z nich uzyskać po demontażu. Ponadto ich zbycie oznaczałoby brak możliwości dalszego prowadzenia działalności, co jest nieracjonalne. W konkluzji skarżąca podniosła, że przedmiotowe postępowanie sądowe nie stanowi typowego elementu jej działalności, a jedynie próbę ochrony przed niedającą się przewidzieć przez uchwalenie ustawy o grach hazardowych agresywną politykę państwa wobec przedsiębiorców branży hazardowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) dalej jako "p.p.s.a." od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 powołanej ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. Stosownie do art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu Państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym panuje pogląd, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt I FZ 244/11). W postanowieniu z dnia z 28 września 2011 r. o sygn. akt I FZ 267/11 Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Natomiast w postanowieniu z dnia 22 marca 2011 r. sygn. akt II GZ 112/11 Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł, że strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty możliwości płatniczych. Ponadto w postanowieniu z dnia 19 stycznia 2010 r. sygn. akt I GZ 1/10 – Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe. W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych przez stronę okoliczności należy stwierdzić że spółka nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Z całokształtu oświadczeń i dokumentów zgromadzonych w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że spółka prowadzi działalność gospodarczą i brak informacji, aby utraciła płynność finansową. Wykazana przez skarżącą strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za okres od 1 stycznia 2014 roku do 30 kwietnia 2014 roku nie musi oznaczać utraty płynności finansowej, bowiem jak już to wyżej podkreślone, strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Innymi słowy powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. Odnotować również należy, że w roku ubiegłym przychody spółki wyniosły prawie 39 milionów złotych, a w roku bieżącym – według stanu na dzień 30 kwietnia 2014 roku – przekroczyły 10 milionów złotych. Z wartości tych niewątpliwie wynika, że skala prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej jest znaczna. A twierdzenie to wspiera również fakt, że spółka obraca znacznymi środkami pieniężnymi. Na jej rachunek bankowy wpływają wpłaty od kontrahentów na poziomie 50 – 80 tysięcy złotych. Ponadto spółka systematycznie reguluje swoje należności względem innych podmiotów gospodarczych. Saldo końcowe na jej rachunku (wg stanu na dzień 30 czerwca 2014 roku) przekraczało 110 złotych. Sąd pozostaje na stanowisku, że zarówno struktura przychodów i kosztów przedstawiona przez skarżącą jak złożone przez nią oświadczenia wskazują, że dała i daje ona pierwszeństwo innym kosztom prowadzonej działalności. Wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o charakterze cywilnoprawnym (np. z tytułu najmu), nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. W konsekwencji nie uzasadniają one zwolnienia z kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 15 lipca 2014 r. sygn. akt II GZ 300/13, LEX nr 1485574). Podkreślić przy tym należy, że koszty prowadzenia postępowań sądowych związanych z przedmiotem prowadzonej działalności należą do normalnych kosztów prowadzania działalności gospodarczej, a faktu tego nie zmienia jak próbuje dowieść skarżąca specyfika niniejszego postępowania stanowiąca próbę ochrony przed działaniami państwa wymierzonymi w branżę hazardową z powodów stricte politycznych. Jak to już zostało bowiem wyżej wskazane jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe. Bez wpływu przy tym na ocenę możliwości płatniczych skarżącej spółki pozostaje podnoszony fakt, że wartość rynkowa posiadanych przez nią automatów do gier o niskich wygranych ze względu na sytuację prawną jest znacznie niższa od ich wartości księgowej. Zasadnicze znaczenie dla oceny zaistnienia przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy ma bowiem w niniejszej sprawie skala prowadzonej przez skarżącą spółkę działalności, wysokość osiągniętego przychodu sięgającego w pierwszych czterech miesiącach bieżącego roku ponad 10 milionów złotych, wartość operacji finansowych na rachunku bankowym skarżącej, a także przyznany przez skarżącą fakt, że reguluje ona na bieżąco koszty prowadzonej działalności gospodarczej. W tej sytuacji brak jest podstaw do uznania, że konieczność poniesienia w niniejszej sprawie kosztów sądowych przekracza zakres możliwości finansowych skarżącej spółki. Ponadto skarżąca spółka nie wykazała by jej płynność finansowa była zagrożona w następstwie poniesienia kosztów sądowych, nawet jeśli zważy się fakt, iż prowadzi wiele postępowań sądowych. W oparciu o wszystkie przedstawione powyżej argumenty stwierdzić należy, że skarżąca spółka nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie. W związku z powyższym, w myśl art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 259 § 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.