VI SA/Wa 1103/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie uprawnienia do bezpłatnego zaopatrzenia w leki oddala skargę Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, działając w oparciu o art. 102 ust. 5 pkt 24, art. 46 ust. 1 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.) – dalej ustawa o świadczeniach oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej Kpa., po rozpatrzeniu odwołania S. P. od decyzji Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2010 r., w sprawie bezpłatnego zaopatrzenia w leki, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, po rozpatrzeniu wniosku S. P. o wydanie decyzji uprawniającej do bezpłatnego zaopatrzenia w leki, decyzją z dnia [...] marca 2010 r. ustalił brak uprawnień do bezpłatnego zaopatrzenia w leki. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia rozpatrując odwołanie S. P. od powyższej decyzji wskazał, że z wydanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] zaświadczenia z dnia [...] października 2008 r., nr [...] wynika, że jest ona wdową uprawnioną do renty rodzinnej po osobie, o której mowa w art. 59 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87 ze zm.) – dalej ustawa o zaopatrzeniu. Organ podniósł, że zgodnie z art. 46 ustawy o świadczeniach, wdowom i wdowcom po poległych żołnierzach i zmarłych inwalidach wojennych, uprawnionym do renty rodzinnej przysługuje bezpłatne zaopatrzenie w leki oznaczone symbolami "Rp" lub "Rpz", dopuszczone do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym w rozumieniu ustawy o świadczeniach, użyte w tej ustawie pojęcie "inwalida wojenny" należy wyłącznie odnieść do osoby, o której mowa w art. 6-8 ustawy o zaopatrzeniu, na co wskazuje definicja inwalidy wojennego i wojskowego zawarta w art. 5 pkt 5 tej ustawy o świadczeniach. Zdaniem organu odwoławczego art. 59 ustawy o zaopatrzeniu ma charakter przepisu przejściowego, zgodnie z którym renty inwalidzkie przewidziane w ustawie dla inwalidów wojennych przysługują również osobom zaliczonym do jednej z grup inwalidów wskutek inwalidztwa powstałego w związku z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojennych w okolicznościach innych niż określone w art. 6 tej ustawy, jeżeli osoby te były uznane za inwalidów wojennych w myśl przepisów obowiązujących przed jej wejściem w życie. W ocenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia cytowany przepis nie kwalifikuje osób wymienionych w art. 59 do kategorii inwalidów wojennych, lecz przyznaje im uprawnienie do rent inwalidzkich przewidzianych dla inwalidów wojennych. Dodatkowo organ wskazał, że przepisy art. 6 – 8 ustawy o zaopatrzeniu zawęziły pojęcie inwalidy wojennego w stosunku do przepisów obowiązujących wcześniej. Stąd, zdaniem organu, uprawnienia do renty inwalidzkiej, które wynika z art. 59 ustawy o zaopatrzeniu, nie można utożsamiać ze statusem inwalidy wojennego, szczególnie w kontekście definicji inwalidy wojennego przyjętej na użytek ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Organ, przytaczając treść art. 45 ustawy o świadczeniach podkreślił, że skoro osoba, o której mowa w art. 59 ustawy o zaopatrzeniu nie jest inwalidą wojennym, w rozumieniu przepisów art. 6 – 8 lub art. 30 tej ustawy, to wdowa po takiej osobie, biorąc pod uwagę definicję inwalidy wojennego określoną w ustawie o świadczeniach, nie jest uprawniona do bezpłatnego zaopatrzenia w leki, o którym mowa w art. 46 ust. 1 ustawy o świadczeniach. S. P. – dalej skarżąca, złożyła skargę na powyższą decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, w której nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, jakoby nie można było utożsamiać uprawnienia do renty inwalidzkiej, wynikającego z art. 59 ustawy o zaopatrzeniu, ze statusem inwalidy wojennego, w kontekście definicji inwalidy wojennego przyjętej na użytek ustawy o świadczeniach. Skarżąca zarzuciła również wydanym decyzjom nieprecyzyjność uzasadnień i wskazała, że powoływane przez organ przepisy prawa są niespójne, skoro w latach 2004 – 2009 na podstawie posiadanych dokumentów mogła realizować prawo do bezpłatnego zaopatrzenia w leki, a obecnie uprawnienie takie już jej nie przysługuje. W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o jej oddalenie przytaczając dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne oraz podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględniając powyższe kryteria Sąd uznał, iż skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, inwalidom wojennym oraz osobom represjonowanym, ich małżonkom pozostającym na ich wyłącznym utrzymaniu oraz wdowom i wdowcom po poległych żołnierzach i zmarłych inwalidach wojennych oraz osobach represjonowanych, uprawnionym do renty rodzinnej, przysługuje bezpłatne zaopatrzenie w leki oznaczone symbolami "Rp" lub "Rpz", dopuszczone do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto stosownie do art. 45 ust. 1 ustawy o świadczeniach osobom, które są między innymi inwalidami wojskowymi lub które doznały uszczerbku na zdrowiu w okolicznościach określonych w art. 7 i 8 ustawy o zaopatrzeniu, nie zostały zaliczone do żadnej z grup inwalidów oraz wymienionym w art. 42 i 59 ustawy o zaopatrzeniu, przysługuje bezpłatne zaopatrzenie w leki objęte wykazami leków podstawowych i uzupełniających. W wyniku przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego ustalono, że skarżąca jest wdową uprawnioną do renty rodzinnej po osobie, o której mowa w art. 59 ustawy o zaopatrzeniu. Fakt ten potwierdza jednoznacznie zaświadczenie wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia [...] października 2008 r. nr [...]. Należy w tym miejscu podnieść, że osobie takiej nie przysługuje bezpłatne zaopatrzenie w leki. Podkreślić bowiem należy, że ustawodawca w cytowanym wyżej art. 45 ust. 1 w pkt 3 ustawy o świadczeniach wskazuje między innymi na osoby wymienione w art. 59 ustawy o zaopatrzeniu, zgodnie z którym renty inwalidzkie przewidziane w ustawie dla inwalidów wojennych przysługują również osobom zaliczonym do jednej z grup inwalidów wskutek inwalidztwa powstałego w związku z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojennych w okolicznościach innych niż określone w art. 6, jeżeli osoby te były uznane za inwalidów wojennych w myśl przepisów obowiązujących przed wejściem w życie ustawy. Nie ulega wątpliwości, że przepis ten ma charakter przejściowy, co wynika zarówno z jego treści, jak i systematyki ustawy o zaopatrzeniu. Podkreślić należy, że prawo do bezpłatnego zaopatrzenia w leki mają m. in. inwalidzi wojenni oraz osoby, które wprawdzie nie są inwalidami wojennymi w myśl przepisów ustawy o zaopatrzeniu, ale które były uznane za inwalidów wojennych w myśl przepisów obowiązujących przed wejściem w życie tej ustawy. Przepis ten miał na celu niewątpliwie objęcie uprawnieniem do zaopatrzenia w bezpłatne leki także te osoby, których inwalidztwo powstało w innych okolicznościach niż określone w art. 6 przedmiotowej ustawy oraz, które w obecnym stanie prawnym nie mogłyby nabyć uprawnienia inwalidy wojennego, ale prawa te nabyły w poprzednio obowiązującym stanie prawnym. W żadnym jednak przypadku nie można uznać, że uprawnienie do bezpłatnego zaopatrzenia w leki rozciąga się również na wdowy po takich osobach, które ustawodawca potraktował w sposób szczególny zrównując z osobami, które zostały uznane za inwalidów wojennych w myśl obecnie obowiązujących przepisów. Należy w tym miejscu podkreślić, że co prawda literalne brzmienie art. 45 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach wskazuje na osoby wymienione w całym art. 59 ustawy o zaopatrzeniu, a nie jedynie jego ustępie pierwszym, jednakże nie należy pomijać sensu i celu cytowanych przepisów, a w szczególności właściwego zakresu objętego ich ustawową regulacją. Nie można w szczególności pomijać faktu, że ww. przepis art. 59 nie dotyczy bezpłatnego zaopatrzenia w leki, lecz zaopatrzenia rentowego i innych form pomocy wynikających z ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin. Pozostałe ustępy tego artykułu dotyczą zatem odpowiednio: sytuacji, gdy osoba uprawniona jest z tytułu inwalidztwa do świadczeń o charakterze rentowym z instytucji zagranicznej i zmniejszenia z tego tytułu renty (art. 59 ust. 2), odpowiedniego zastosowania przepisu przejściowego do rent rodzinnych (art. 59 ust. 3) i dokładnego ustalenia zakresu uprawnień wynikających z poszczególnych przepisów o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, które przysługują osobom o których mowa w ust. 1 i 2 oraz osobom, o których mowa w ust. 3 (art. 59 ust. 4). Organ prawidłowo podkreślił, że w rozumieniu ustawy o świadczeniach, użyte w tej ustawie pojęcie "inwalida wojenny" należy wyłącznie odnieść do osoby, o której mowa w art. 6-8 ustawy o zaopatrzeniu. Zgodnie z art. 5 pkt 5 ustawy o świadczeniach, który jest właściwym aktem regulującym kwestię zaopatrzenia w bezpłatne leki, użyte w ustawie określenia inwalida wojenny lub wojskowy oznaczają osobę, o której mowa w art. 6-8 lub w art. 30 ustawy o zaopatrzeniu. Przepisy art. 6-8 oraz art. 30 precyzują, która osoba może zostać uznana za inwalidę wojskowego lub wojennego. Tak więc przepis art. 46 ustawy o świadczeniach, dotyczy wyłącznie tych inwalidów wojennych, o których mowa w cytowanych wyżej art. 6-8 oraz art. 30 ustawy o zaopatrzeniu, a także wdowom i wdowcom po tych osobach. Tymczasem zmarły mąż skarżącej nie był zakwalifikowany do kategorii osób, o których mowa w powołanych przepisach. Odesłanie w art. 45 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach także do osób, o których mowa w art. 59 ustawy o zaopatrzeniu oznacza jedynie, że ustawodawca objął uprawnieniem w bezpłatne zaopatrzenie w leki również osoby, które wprawdzie nie mają statusu inwalidy wojennego w świetle obecnie obowiązującego stanu prawnego, lecz niejako w drodze wyjątku zostały do tej grupy zaliczone ze względu na nabyte wcześniej prawa. Trudno jednak uznać – wbrew twierdzeniom skarżącej – że dotyczy to także wdów i członków rodzin takich osób. Skoro organ dysponował zaświadczeniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...], wskazującym jednoznacznie, że skarżąca jest wdową uprawnioną do renty rodzinnej po osobie, o której mowa w art. 59 ustawy o zaopatrzeniu, a nie wdową po inwalidzie wojennym, to organy Narodowego Funduszu Zdrowia nie mogły w oparciu o przepisy art. 45 i 46 ustawy o świadczeniach przyznać jej uprawnienia do bezpłatnego zaopatrzenia w leki. Jak podkreślono wyżej posiadanie statusu inwalidy wojennego zmarłego męża skarżącej na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy o zaopatrzeniu nie jest kwestionowane. Wręcz przeciwnie, przesądza o tym, że skarżąca może być uprawniona do różnych form zaopatrzenia na podstawie tej ustawy, jednakże wyłączona jest z kręgu osób uprawnionych do zaopatrzenia w bezpłatne leki na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W ocenie Sądu, Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w sposób prawidłowy podjął wszelkie kroki niezbędne w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo i wyczerpująco rozpatrzyły i oceniły cały materiał dowodowy zgodnie z treścią art. 77 § 1 i art. 80 Kpa., nie uchybiły zasadom postępowania administracyjnego, natomiast uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 Kpa. W tym stanie rzecz Sąd, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.