VI SA/Wa 1105/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant Referent Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2017 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej oddala skargę Minister Sprawiedliwości decyzją z [...] lutego 2017 r. nr [...], na podstawie art. 138 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm., nazywanej dalej: "K.p.a.") po rozpatrzeniu wniosku A. F. z [...] listopada 2016 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] października 2016 r. nr [...] odmawiającą zmiany decyzji Ministra Sprawiedliwości z [...] lipca 2007 r. [...] utrzymującej w mocy wcześniejszą decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] maja 2007 r. o odmowie wpisu A. F. na listę tłumaczy przysięgłych. Minister Sprawiedliwości wskazał w zaskarżonej decyzji, że pismem z [...] grudnia 2006 r., nadanym w urzędzie pocztowym [...] lutego 2007 r., A. F.(dalej: "Skarżąca") zwróciła się do Ministra Sprawiedliwości z wnioskiem o wpis na listę tłumaczy przysięgłych. Do wniosku Skarżąca załączyła zaświadczenie Prezesa Sądu Okręgowego w [...]. potwierdzające ustanowienie wnioskodawczyni tłumaczem przysięgłym języka angielskiego [...] stycznia 1988 r. Organ wskazał następnie, że zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 25 listopada 2004 r. o zawodzie tłumacza przysięgłego (Dz. U. 2016 r., poz. 1222) osoby, które uzyskały uprawnienia tłumacza przysięgłego przed dniem wejścia w życie ustawy albo zostały ustanowione tłumaczem przysięgłym na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy, lecz nie złożyły przyrzeczenia wobec prezesa sądu okręgowego - stają się tłumaczami przysięgłymi w rozumieniu ustawy pod warunkiem wpisu, na swój wniosek, złożony w terminie dwóch lat od dnia wejścia w życie ustawy, na listę tłumaczy przysięgłych. Organ wyjaśnił, że ustawa o zawodzie tłumacza przysięgłego weszła w życie 27 stycznia 2005 r., a zatem wnioski o wpis na listę tłumaczy przysięgłych należało składać do 27 stycznia 2007 r. Wniosek Skarżącej został złożony po upływie wyznaczonego ustawą terminu stąd Minister Sprawiedliwości decyzją z [...] maja 2007 r. nr [...] odmówił wpisania Skarżącej na listę tłumaczy przysięgłych. Pismem z [...] maja 2007 r. Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] maja 2007 r., w uzasadnieniu którego podała, że przy składaniu wniosku kierowała się informacjami zamieszczonymi na stronie internetowej Sądu Okręgowego w [...], z których wynikało, że zgodnie z nowym brzmieniem art. 33 ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego termin do złożenia wniosku do Ministra Sprawiedliwości o wpis na listę tłumaczy przysięgłych osób, które uzyskały uprawnienia tłumacza przysięgłego przed dniem wejścia w życie ustawy uległ wydłużeniu do [...] stycznia 2008 r. Minister Sprawiedliwości decyzją z [...] lipca 2007 r. utrzymał zakażoną decyzję w mocy podnosząc, że termin do złożenia wniosków o wpis został określony ustawą o zawodzie tłumacza przysięgłego i jest terminem materialnoprawnym. Zatem wszelkie czynności strony dotyczące wpisu na listę tłumaczy przysięgłych podjęte po jego upływie są bezskuteczne i nie zasługują na uwzględnienie. Organ wskazał dalej, że Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję, który postanowieniem z 1 października 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 1514/07 odrzucił skargę z uwagi na wniesienie wymaganej opłaty stałej w sposób niezgodny z art. 219 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."). Pismem z [...] października 2007 r. Skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 7 kwietnia 2008 r. odmówił przywrócenia przedmiotowego terminu. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 19 września 2008 r., sygn. akt II GZ 232/08 oddalił zażalenie na postanowienie z 7 kwietnia 2008 r. Pismem z [...] czerwca 2016 r. Skarżąca złożyła do Ministra Sprawiedliwości ponowny wniosek o wpis na listę tłumaczy przysięgłych lub o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, podając jako postawę prawną wniosku art. 154, art. 155 oraz art. 156 K.p.a., a także art. 145 § 4 K.p.a. Pismem z [...] sierpnia 2016 r. Skarżąca została wezwana do sprecyzowania przepisu, który miałby być podstawą złożonego wniosku. Skarżąca pismem z [...] września 2016 r. wyjaśniła, że wniosek o ponowny wpis na listę tłumaczy przysięgłych języka angielskiego opiera na art. 154 § 1 K.p.a. ponieważ na mocy decyzji ostatecznej nie nabyła prawa do wykonywania zawodu tłumacza. Minister Sprawiedliwości decyzją z [...] października 2016 r. odmówił zmiany decyzji z [...] lipca 2007 r. [...] utrzymującej w mocy wcześniejszą decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] maja 2007 r . o odmowie wpisu Skarżącej na listę tłumaczy przysięgłych. Pismem z [...] listopada 2016 r. Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Sprawiedliwości z [...] października 2016 r. W uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżąca odwołała się do stanowiska organu, który wyjaśnił, że odmowa zmiany decyzji nie jest możliwa, ponieważ art. 154 K.p.a. może mieć zastosowanie jedynie w stosunku do decyzji uznaniowych, a nie związanych, do których należy zaliczyć decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] maja 2007 r. o odmowie wpisu na listę tłumaczy przysięgłych. W ocenie Skarżącej nie istnieje jednoznaczny podział ani kryteria, które określają czy dana decyzja jest decyzją uznaniową czy decyzją związaną. Skarżąca wyjaśniła, że przyczyną niezłożenia wniosku o wpis na listę tłumaczy przysięgłych nie było zaniedbanie, lecz skutek błędu Sądu Okręgowego w [...], który zamieścił na swojej stronie internetowej nieprawidłowy termin do złożenia wyżej wymienionego wniosku. Zdaniem Skarżącej to do Ministra Sprawiedliwości należy ocena czy podjęta w sprawie decyzja o odmowie wpisu na listę tłumaczy przysięgłych jest decyzją uznaniową czy związaną. Za uznaniowością decyzji o odmowie wpisu na listę tłumaczy przysięgłych przemawia fakt, że organ rozstrzygający o tym, że Skarżąca z własnej winy nie dotrzymała zakreślonego w ustawie o zawodzie tłumacza przysięgłego terminu do wpisu na listę tłumaczy przysięgłych, nie dokonał oceny w ramach tzw. luzu decyzyjnego czyli uznaniowości czy niedotrzymanie terminu było faktycznie zawinione przez Skarżącą. Minister Sprawiedliwości po rozpatrzeniu wniosku nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia, stwierdzając, że decyzja o odmowie wpisu Skarżącej na listę tłumaczy przysięgłych nie była decyzją uznaniową tylko związaną ponieważ Minister Sprawiedliwości związany był przepisami ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego. Ustawodawca nie pozostawił w tym zakresie jakiegokolwiek marginesy swobody, uzależniając prawo do wpisu na listę tłumaczy przysięgłych od złożenia odpowiedniego wniosku w terminie dwóch lat od dnia wejścia w życie ustawy. Jeżeli wniosek był złożony w terminie, Minister Sprawiedliwości dokonywał wpisu na listę tłumaczy przysięgłych, natomiast gdy wnioskodawca spóźnił się ze złożeniem wniosku choćby o jeden dzień - wpis nie mógł zostać dokonany. Nadmienił, że Skarżąca może uzyskać wpis na listę tłumaczy przysięgłych, jeżeli spełni wszystkie przesłanki zawarte w art. 2 ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego, w tym złoży z wynikiem pozytywnym egzamin z umiejętności tłumaczenia przed Państwową Komisją Egzaminacyjną. W skardze z [...] marca 2017 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] lutego 2017 r., Skarżąca zarzuciła organowi, że ten nie wziął pod uwagę przyczyn niedotrzymania przez nią terminu do złożenia wniosku o wpis na listę tłumaczy przysięgłych, podczas, gdy to właśnie te przyczyny podlegały uznaniowości co rzutowało na rodzaj decyzji, która była decyzją uznaniową a nie związaną. Może być zatem przedmiotem dalszej oceny czy za jej zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Minister Sprawiedliwości nie podał kryteriów związania czy uznaniowości. Organ nie wyjaśnił, że ustawodawca nie pozostawił organowi marginesu swobody, uzależniając wpis od złożenia wniosku w terminie dwóch lat. Zdaniem Skarżącej taki margines występuje, gdy strona nie dochowała terminu nie ze swojej winy. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając sprawę Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie. Zgodnie z art. 154 § 1 K.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Brak nabycia prawa oznacza taką sytuację, w której strona nie uzyskała zaspokojenia swego żądania (będzie to więc każda sytuacja negatywna). W rozpatrywanej sprawie tę negatywną sytuację stanowi odmowa wpisu Skarżącej na listę tłumaczy przysięgłych. Zmiana decyzji w trybie art. 154 K.p.a. możliwa jest wyłącznie w odniesieniu do decyzji niewadliwych lub dotkniętych jedynie wadami niekwalifikowanymi. Przepis ten nie może być interpretowany rozszerzająco, a zmiana decyzji lub jej uchylenie może nastąpić tylko w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek określonych w tym przepisie. Podstawowym warunkiem uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 154 K.p.a. jest to, aby przepisy szczególne nie sprzeciwiały się takiemu rozstrzygnięciu. Zastosowanie art. 154 K.p.a. nie może bowiem naruszać innych przepisów, ani też nie może stanowić gratyfikacji za łamanie prawa. Dopiero po ustaleniu, że uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej nie sprzeciwiają się przepisy szczególne, można przystąpić do badania, czy przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, przy czym słuszny interes strony nie może stać w kolizji z interesem społecznym (wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2003 r., sygn. akt III SA/1105/01, wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2006 r., sygn. akt II OSK 770/05). Skoro w rozpoznawanej sprawie przedmiotem wniosku o uchylenie była decyzja o odmowie wpisania Skarżącej na listę tłumaczy przysięgłych, należało zbadać, czy przeciwko jego uwzględnieniu nie przemawiają przepisy ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego - w tym przypadku art. 33 ust. 1 tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przez Ministra Sprawiedliwości z 3 [...] lipca 2007 r. Wspomniany przepis stanowił, że osoby, które: 1) uzyskały uprawnienia tłumacza przysięgłego przed dniem wejścia w życie ustawy albo 2) zostały ustanowione tłumaczem przysięgłym na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy, lecz nie złożyły przyrzeczenia wobec prezesa sądu okręgowego - stają się tłumaczami przysięgłymi w rozumieniu ustawy pod warunkiem wpisu, na swój wniosek, złożony w terminie 2 lat od dnia wejścia w życie ustawy, na listę tłumaczy przysięgłych, o której mowa w art. 6 ust. 2. Osoby, o których mowa w pkt 2, przed uzyskaniem wpisu na listę tłumaczy przysięgłych są obowiązane złożyć wobec Ministra Sprawiedliwości ślubowanie, zgodnie z art. 7. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że art. 154 K.p.a. może mieć zastosowanie tylko do decyzji uznaniowych, w których organ ma możliwość swobody decyzyjnej w orzekaniu, w ramach której może uwzględnić interes społeczny lub słuszny interes strony. Dlatego przepisu tego nie można stosować dla uchylenia lub zmiany decyzji, przy wydaniu której organ nie posiadał żadnego luzu decyzyjnego, gdyż bezwzględnie obowiązujący przepis prawa materialnego zobowiązywał go, przy ustaleniu istnienia określonych w nim przesłanek, do wydania takiej decyzji. Stanowcza regulacja prawna w tym przepisie nie pozwala na jej korygowanie elementami natury słusznościowej, czy celowościowej, z powoływaniem się na interes społeczny lub uzasadniony interes strony. Inna wykładnia art. 154 K.p.a. prowadziłaby do wniosku, że organ w każdym przypadku, niezależnie od treści przepisów, zobowiązany byłby do uwzględniania wniosków stron o uchylenie lub zmianę decyzji, jeśli tylko uzasadniałby to słuszny interes strony. Powyższe stoi w sprzeczności z zasadą praworządności wyrażoną w art. 6 K.p.a. Zatem instytucja z art. 154 K.p.a. odnosi się do decyzji uznaniowej (por. wyrok NSA z 11 października 2005 r., sygn. akt I OSK 815/05; wyrok NSA z 25 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 607/10). W sprawach, w których nie jest możliwe rozpoznanie sprawy w ramach tzw. uznania administracyjnego, wzruszenie decyzji ostatecznej w trybie art. 154 K.p.a. nie jest możliwe (zob. wyrok NSA z 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 195/08). Jak wynika z cyt. przepisu - art. 33 ust. 1 ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego stanie się tłumaczem przysięgłym zależne było od terminowego złożenia wniosku o wpis, którego dwuletni okres rozpoczynał bieg z dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. z dniem 27 stycznia 2005 r. Organ przy rozpatrywaniu wniosków był więc w pierwszej kolejności zobowiązany do sprawdzenia, czy osoba składająca wniosek dochowała ustawowego terminu, albowiem termin ustawowy nie podlega wydłużeniu bądź skróceniu decyzją organu. Nie są w związku z tym brane pod uwagę przyczyny, które spowodowały jego uchybienie. Na tym polega w niniejszej sprawie związanie organu. Jest to sytuacja, w której organ nie miał i nie ma możliwości wyboru rozstrzygnięcia. Ustawodawca obwarował możliwość składania wniosku o wpis na listę tłumaczy przysięgłych dwuletnim terminem. Termin ten ma charakter terminu ustawowego prawa materialnego. Nie może być zatem ani przywrócony, ani też przedłużony bądź skrócony (patrz: m.in. wyrok NSA z dnia 1 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1796/11). Skoro zaś termin ten – jako termin prawa materialnego - był terminem zawitym, który ogranicza w czasie realizację praw podmiotowych, to jego skuteczny upływ spowodował wygaśnięcie określonego prawa podmiotowego lub niemożliwość jego realizacji. Organ nie miał żadnych podstaw do rozpatrywania przyczyn uchybienia przez Skarżącą temu terminowi. Skarżąca złożyła wniosek w dniu [...] lutego 2007 r., czemu nie zaprzecza, powołując się na przyczyny opóźnienia. Wpisanie Skarżącej na listę tłumaczy przysięgłych pomimo posiadania przez organ wiedzy o naruszeniu przez stronę wspomnianego terminu ustawowego, skutkowałoby wydaniem decyzji sprzecznej z prawem. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2139/15 istota przydatności charakteru decyzji (uznaniowość i związanie) dla wykładni przesłanek art. 154 K.p.a. wynika ze skutków wzruszenia decyzji w trybie określonym w tym przepisie. Istota ta tkwi w stanowisku, według którego, zmiana lub uchylenie decyzji na podstawie art. 154 K.p.a. nie może doprowadzić do skutku sprzecznego z prawem (por.m.in. wyrok NSA z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt II OSK 1406/06; wyrok NSA z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 1932/13). W niniejszej sprawie takim skutkiem sprzecznym z prawem byłoby pominięcie przy rozpatrywaniu wniosku o wpis na listę tłumaczy przysięgłych, przekroczenia ustawowego terminu do jego złożenia. Kontynuując odpowiedź na stanowisko Skarżącej przedstawione w uzasadnieniu skargi, co do konieczności uwzględnienia przez organ przyczyn uchybienia terminu, należy wyjaśnić, że organy administracji, oceniając przesłanki z art. 154 K.p.a. w postaci słusznego interesu strony, muszą mieć na uwadze, że słuszny interes strony nie może prowadzić do obchodzenia przepisów prawa. Przy ocenie, czy w danej sprawie występuje słuszny interes strony przemawiający za uchyleniem decyzji, należy brać pod uwagę nie subiektywne przekonanie strony o jej pokrzywdzeniu, lecz dające się określić okoliczności dotyczące strony, które pozwalają stwierdzić, że jej żądanie uchylenia (zmiany) decyzji jest słuszne i zasługuje na społeczną aprobatę. Słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 K.p.a. musi być interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Rozpatrując kwestię przesłanek z art. 154 K.p.a. należy przyjąć, że słuszny interes strony nie może być sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy ani też go zastępować. Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 K.p.a. nie może prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem, bowiem zasada praworządności, wyrażona w art. 6 K.p.a. zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa (por. wyrok NSA z 18 grudnia 2002 r., sygn. akt II SA/Gd 1892/02, wyrok WSA w Warszawie z 4 października 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 1658/05). W związku z powyższym Sąd uznał za bezpodstawny zarzut Skarżącej o naruszeniu przez organ art. 154 K.p.a. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.