VI SA/Wa 1115/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym : Przewodniczący: Asesor WSA Piotr Borowiecki po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] marca 2007 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego taksówką bez wymaganej licencji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 31 lipca 2007 r. skarżący A. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] marca 2007 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego taksówką bez wymaganej licencji. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, iż w związku z wydaniem zaskarżonej decyzji utracił źródło utrzymania i nie posiada stałej pracy, która dawałaby mu regularne dochody. Skarżący dodał, iż nie może znaleźć stałego zatrudnienia. Ponadto skarżący podniósł, iż opiekuje się chorym ojcem, a koszt rehabilitacji ojca przewyższa ich możliwości finansowe. Z zawartych we wniosku informacji wynika, że skarżący pozostaje w gospodarstwie domowym razem z ojcem. Skarżący wskazał, iż pozostaje bez pracy, a jedynym źródłem utrzymania jest pobierana przez ojca skarżącego renta w wysokości 663,14 zł brutto miesięcznie. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, Sąd w piśmie z dnia [...] sierpnia 2007 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie w terminie 14 dni: - zeznania podatkowego skarżącego za rok 2006, ewentualnie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie, - zaświadczenia właściwego urzędu pracy o posiadaniu przez skarżącego statusu bezrobotnego (oraz ewentualnego okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych), - ostatniego przekazu pocztowego świadczenia rentowego ojca skarżącego, ewentualnie ostatniej decyzji określającej wysokość uzyskiwanego świadczenia rentowego, - wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, a także - dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania, oraz innych obciążeń, Pomimo prawidłowego doręczenia wezwania do uzupełnienia wniosku skarżący żądanych dokumentów nie przedstawił, nie udzielając również jakichkolwiek wyjaśnień dotyczących jego aktualnej sytuacji majątkowej. W wyniku rozpatrzenia złożonego wniosku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Warszawie wydał w dniu [...] listopada 2007 r. postanowienie, na podstawie którego odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia Referendarz sądowy WSA w Warszawie stwierdził, iż skarżący nie przedstawił żądanych dokumentów potwierdzających okoliczności podniesione we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji uznano, iż skarżący w sposób dostateczny nie udokumentował swojej sytuacji materialnej, mającej stanowić podstawę do zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 3 grudnia 2007 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od w/w postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Skarżący stwierdził w uzasadnieniu, iż w związku z wydaniem zaskarżonej decyzji utracił źródło utrzymania i nie posiada stałej pracy, która dawałaby mu regularne dochody. Skarżący dodał, iż opiekuje się częściowo sparaliżowanych ojcem, którego koszty rehabilitacji są bardzo wysokie. Skarżący załączył zaświadczenie o stanie zdrowia swojego ojca. W konsekwencji skarżący stwierdził, iż nie jest w stanie uiścić kosztów wpisu sądowego od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpatrując przedmiotową sprawę po złożonym przez skarżącego A. K. sprzeciwie, Sąd miał na względzie przepis art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" jednoznacznie wskazuje, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (tak również: J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Należy – zdaniem Sądu – podnieść, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04 i GZ 64/04, niepubl.). W postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04 (niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W niniejszej sprawie skarżący wskazał we wniosku o przyznanie prawa pomocy, iż prowadzi gospodarstwo domowe razem z chorym ojcem, sam pozostając bez pracy. Dodał, że jedynym źródłem utrzymania jego samego oraz jego ojca jest uzyskiwana przez ojca renta inwalidzka w wysokości 663,14 zł brutto miesięcznie. Należy jednakże wyraźnie wskazać, iż skarżący pomimo wezwania przez Sąd do uzupełnienia wniosku, nie nadesłał do Sądu jakichkolwiek dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego oraz dochodów skarżącego, w szczególności dokumentujących dochody ojca skarżącego oraz status bezrobotnego strony. Dokumentów takich skarżący nie załączył również do złożonego w dniu 3 grudnia 2007 r. sprzeciwu, ograniczając się jedynie do przedłożenia zaświadczenia o stanie zdrowia swojego ojca. Skoro zatem instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa, Sąd bezwzględnie zobowiązany jest ustalić, czy ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, wypełnia ustawowe przesłanki jej przyznania, co nie jest możliwe w przypadku niewykazania przez skarżącego stanu majątkowego ze względu na brak dokumentów źródłowych, do przesłania których zobowiązano stronę. Mając na uwadze, iż skarżący, na którym ciążył obowiązek przedłożenia wszelkich potrzebnych dowodów potwierdzających zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy – nie przesłał takich dokumentów, nie można uznać, że strona w sposób dostateczny udokumentowała swoją sytuację materialną, mającą stanowić podstawę do zwolnienia od kosztów sądowych. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji postanowienia, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.