VI SA/Wa 1126/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2008 r. sprawy ze skargi Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. Minister Sprawiedliwości Rzeczypospolitej Polskiej uchylił uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych Nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. oraz utrzymaną przez nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w O., Nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r., w przedmiocie odmowy wpisu na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. pani A. L. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. Przedmiotowa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym oraz prawnym. A. L. w dniu 16 października 2007 r. złożyła w Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. wniosek o wpis na listę radców prawnych na podstawie art. 24 w zw. z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych. Uchwałą z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [...] Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych w O. odmówiła wpisu skarżącej na listę radców prawnych uznając, że przepis art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych, który miałby stanowić podstawę wpisu, w brzmieniu nadanym przez art. 2 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361 z późn. zm.) - utracił moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2006 r., na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt K 30/06 (Dz. U. z 2006, Nr 206, poz. 1522). A. L. złożyła w dniu [...] grudnia 2007 r. odwołanie do Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych podnosząc, że przepis art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych jest niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji, a tym samym przestał obowiązywać z dniem 31 grudnia 2006 r., ale tylko w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uchwałą Nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę. Prezydium podzieliło w pełni argumentację organu I instancji. Pani A. L. w dniu 29 lutego 2008 r. złożyła do Ministra Sprawiedliwości odwołanie od decyzji Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych i wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały oraz wpisanie jej na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. Minister Sprawiedliwości w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r. podkreślił, iż odwołanie wnioskodawczyni zasługuje na uwzględnienie w zakresie twierdzenia, że przepis art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych utracił moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2006 r. ale tylko w tym zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. Wskazując na liczne wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dotyczące interpretacji treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r. - sygn. akt: K 30/06 wyraził pogląd, iż wyrok ten ma charakter zakresowy. Oznacza to, iż skutkiem tego wyroku jest częściowa utrata mocy obowiązującej przepisu art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych, polegająca na wyłączeniu możliwości jego stosowania w zakresie oznaczonym w wyroku. Wskazany wyżej przepis jest niekonstytucyjny w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym i w tym zakresie utracił moc obowiązującą w dniu 31 grudnia 2006 r. Może zatem stanowić podstawę wpisu na listę radców prawnych osób, które nie odbyły aplikacji radcowskiej i nie złożyły egzaminu radcowskiego, lecz zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, notarialny, lub adwokacki i jednocześnie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym (Tak: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2007 r., sygn. akt: VI SA/Wa 2230/06, z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt: VI SA/Wa 1550/06). Zgodnie z poglądem Ministra Sprawiedliwości, zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organy prowadzące postępowanie w przedmiocie wpisu A. L. na listę radców prawnych, wydały uchwały w oparciu o błędną wykładnię przepisu art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych. Nie odniosły się natomiast do tego, czy wnioskodawczyni, w świetle posiadanej praktyki zawodowej, daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych wnosiło o uchylenie zaskarżonej decyzji, której zarzuciło naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy przez oparcie decyzji na uchylonym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r. - sygn. akt: K 30/06 przepisie art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych - pomimo utraty jego mocy obowiązującej z dniem 31 grudnia 2006 r. Przytaczając rozstrzygnięcie Trybunału zawarte w powołanym wyroku - w części I pkt 4 oraz części II sentencji - skarżący stwierdził, że przepis art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych utracił moc z dniem 31 grudnia 2006 r., co wynika wprost z części II wyroku. Wyraził pogląd, iż jedynie sentencja wyroku ma moc powszechnie obowiązującego prawa. Treść uzasadnienia może być jedynie pomocna w sytuacji, gdy sentencja wyroku nie jest jednoznaczna, co w niniejszej sprawie nie zachodzi. Skarżący zwrócił uwagę, że organ administracji błędnie traktował orzeczenie Trybunału z dnia 8 listopada 2006 r. za równobrzmiące z orzeczeniem z dnia 19 kwietnia 2006 r. sygn. akt: K 6/06 (dotyczącym korporacji adwokackiej), gdyż cz. II tego ostatniego wyroku nie wymienia pomiędzy przepisami, które tracą moc obowiązującą art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze -odpowiednika art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych. W związku z powyższym, zdaniem skarżącej, sytuacja osób ubiegających się o wpis na listę radców prawnych po dniu 31 grudnia 2006 r. nie jest tożsama z sytuacją osób ubiegających się o wpis na listę adwokatów wobec braku skutku w postaci utraty mocy obowiązującej analogicznego przepisu. Stwierdził nadto, iż zarzut Ministra Sprawiedliwości, że organy samorządowe nie odniosły się do tego, czy wnioskodawczyni daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego - jest nieuzasadniony, gdyż okoliczność ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie. W ocenie organu administracji wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r. - sygn. akt: K 30/06 ma charakter zakresowy, co oznacza, że należy go odczytywać w ten sposób, że przepisy wymienione w pkt I sentencji tracą moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2006 r., ale tylko w zakresie, w jakim to orzeczono w pkt I sentencji tego wyroku. Zatem art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych utracił moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2006 r., ale tylko w tym zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości kontrolę - pod względem zgodności z prawem - zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej, przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracyjne w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd doszedł do przekonania, iż skarga jest niezasadna. Zagadnieniem prawnym podlegającym rozstrzygnięciu w niniejszej sprawie był charakter wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r. - sygn. akt: K 30/06 (Dz. U. z 2006 r., poz. 1522) odnoszącego się do art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych. Spór pomiędzy stronami postępowania sądowoadministracyjnego dotyczył zakresu utraty mocy obowiązującej wyżej powołanego przepisu. Zgodnie ze stanowiskiem Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych - utrata mocy dotyczyła tego przepisu w całości, na co wskazuje literalna treść pkt II wyroku TK, natomiast Minister Sprawiedliwości opowiedział się za zakresowym charakterem wyroku, na mocy którego utrata mocy obowiązującej przepisu nastąpiła w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wielokrotnie dał wyraz poglądowi, zgodnie z którym podziela stanowisko Ministra Sprawiedliwości co do zakresowego charakteru powyższego wyroku Trybunału. Zgodnie z częścią I pkt 4 wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r.: "art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z 6 lipca 1982 r. (...) w brzmieniu nadanym przez art. 2 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. (...) w zakresie w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, jest niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji". Zgodnie z częścią II omawianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego: "Przepisy powołane w punktach (...), 4, (...) tracą moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2006 r.". Jak wynika z powyższego, Trybunał Konstytucyjny uznał za niekonstytucyjny w wyżej wymienionej normie prawnej brak możliwości badania dotychczasowej praktyki zawodowej po stronie osób, które zdały uprzednio inne egzaminy, niż radcowski i ubiegają się o wpis na listę tej korporacji zawodowej. Zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego (...). Trybunał w części II omawianego wyroku orzekł, że przepisy powołane w części I - w tym w pkt 4 (odnoszący się do art. 25 ust 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych) -tracą moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2006 r. Tak sformułowane orzeczenie Trybunału było podstawą przyjęcia poglądu po stronie Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, iż przepis, o którym mowa, stracił moc obowiązującą w całości z dniem 31 grudnia 2006 r. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić, gdyż stałoby to w sprzeczności z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2003 r. (sygn. akt: III SA 131/03), w którym wyjaśnił charakter zakresowego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Mianowicie - skutkiem orzeczenia stwierdzającego niekonstytucyjność zaskarżonego przepisu w zakresie, w jakim pomija określone regulacje, nie jest utrata mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu, ale potwierdzenie - wynikającego z Konstytucji - obowiązku ustanowienia regulacji prawnych niezbędnych dla realizacji norm konstytucyjnych. Sąd orzekający w niniejszej sprawie pogląd powyższy w pełni podziela. W świetle powyższych rozważań należy uznać za trafne stanowisko Ministra Sprawiedliwości również i w tym zakresie, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy wnioskodawczyni A. L. organy samorządu radcowskiego będą obowiązane dokonać oceny, czy spełnia ona wymóg posiadania stosownej praktyki zawodowej, niezbędnej dla wykonywania zawodu radcy prawnego. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji.