VI SA/Wa 1129/10

WyrokWSA w Warszawie2010-11-04

Skład orzekający: Andrzej Wieczorek, Piotr Borowiecki, Jolanta Królikowska-Przewłoka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieusprawiedliwione odstąpienie od egzaminu adwokackiego może być równoznaczne z negatywnym wynikiem tego egzaminu na podstawie uchwały Naczelnej Rady Adwokackiej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchwała Naczelnej Rady Adwokackiej, która stwierdza, że nieusprawiedliwione odstąpienie od egzaminu adwokackiego jest równoznaczne z negatywnym wynikiem egzaminu, wykracza poza ustawowe upoważnienie i narusza prawo materialne. Przystąpienie do egzaminu adwokackiego ma charakter dobrowolny, a wynik egzaminu może być ustalony wyłącznie po jego przeprowadzeniu i ocenie. W związku z tym uchwały ustalające wynik egzaminu bez faktycznego przystąpienia do niego są niezgodne z prawem i podlegają uchyleniu.
Stan faktyczny
M. K. została dopuszczona do egzaminu adwokackiego w listopadzie 2009 r., jednak nie przystąpiła do niego, powołując się na problemy zdrowotne i pracę nad rozprawą doktorską. Okręgowa Rada Adwokacka stwierdziła, że odstąpiła od egzaminu bez należytego usprawiedliwienia, co uznano za negatywny wynik egzaminu. Skarżąca zaskarżyła tę uchwałę, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego oraz brak podstawy prawnej dla takiego rozstrzygnięcia.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej, stwierdził, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu, oraz zasądził od Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na rzecz skarżącej kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka (spr.) Protokolant ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2010 r. sprawy ze skargi M. K. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z dnia [...] grudnia 2009 r.; 2. stwierdza, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na rzecz skarżącej M. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną uchwałą Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej utrzymało w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., w której stwierdzono, że M. K., skarżąca w niniejszej sprawie, bez należytego usprawiedliwienia odstąpiła od egzaminu adwokackiego, co jest równoznaczne z negatywnym wynikiem egzaminu. Uchwała została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Dnia [...] maja 2009 r. skarżąca złożyła do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] wniosek o dopuszczenie do egzaminu adwokackiego zaplanowanego na listopad 2009 roku. Uchwałą z dnia [...] maja 2009 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] uwzględniła ww. wniosek i dopuściła skarżącą do przedmiotowego egzaminu. Pismem z dnia [...] września 2009 r. adresowanym do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] M. K. zwróciła się z prośbą o zmianę terminu egzaminu adwokackiego wyznaczonego na listopad 2009 r. oraz o umożliwienie zdawania ww. egzaminu w kolejnym najbliższym terminie podając, iż w związku z finalizacją prac nad rozprawą doktorską i oczekiwaniem na wyznaczenie terminu obrony pracy, a także zaistniałymi problemami zdrowotnymi, które prawdopodobnie wiążą się z koniecznością przeprowadzenia zabiegu chirurgicznego, nie będzie w stanie przystąpić do egzaminu w terminie wyznaczonym przez Okręgową Radę Adwokacką w [...]. Skarżąca nie przystąpiła w listopadzie 2009 r. do pisemnej oraz ustnej części egzaminu adwokackiego. Uchwałą z dnia [...] grudnia 2009 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] stwierdziła, że skarżąca bez należytego usprawiedliwienia odstąpiła o przystąpienia do egzaminu adwokackiego zorganizowanego w Okręgowej Radzie Adwokackiej w [...] w listopadzie 2009 r. na podstawie art. 15 ustawy z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy Prawo o notariacie (Dz. U. Nr 37, poz. 286), co jest równoznaczne z uzyskaniem negatywnego wyniku z tego egzaminu. Zdaniem ORA wniosek o wyznaczenie kolejnego terminu egzaminu adwokackiego jest w sposób oczywisty pozbawiony podstaw prawnych. Egzamin adwokacki organizowany na podstawie art. 15 powołanej wyżej ustawy był jednorazową procedurą umiejscowioną w 2009 roku. Wynika to wprost z ustępu 1. powołanego art. 15 tej ustawy i oznacza, że żadna Okręgowa Rada Adwokacka nie ma uprawnienia do organizowania kolejnych egzaminów zwłaszcza w sytuacji, gdyby ich terminy miały przypadać po dniu [...] grudnia 2009 r. W tej sytuacji zawiadomienie apl. adw. M. K. o braku zamiaru przystąpienia do egzaminu, o co wnosiła wnioskiem z dnia [...] maja 2009 r. uwzględnionym przez ORA w [...] uchwałą z dnia [...] maja 2009 r. stanowi, zdaniem Rady, zawiadomienie o odstąpieniu od tego egzaminu adwokackiego. Zgodnie z pkt. XII uchwały Nr [...] Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] kwietnia 2009 r. ustalającej zasady zdawania tego egzaminu, nieusprawiedliwione odstąpienie od egzaminu, oznacza złożenie tego egzaminu z wynikiem niedostatecznym. Usprawiedliwieniem odstąpienia od egzaminu nie może być argument, że skarżąca koncentruje swoje wysiłki na procedurze związanej z przewodem doktorskim. W odwołaniu od powyższej uchwały skarżąca wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania, bądź o jej zmianę poprzez stwierdzenie, że odstąpienie od przystąpienia do egzaminu adwokackiego zostało usprawiedliwione zarzucając naruszenie art. 7 kpa, 9 kpa, art. 10 kpa i art. 78b ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze. W uzasadnieniu odwołania podniosła, że jej pismo z dnia [...] września 2009 r. zmierzało do rezygnacji z prawa zdawania egzaminu korporacyjnego przeprowadzanego w listopadzie 2009 r. w związku z zaistniałą sytuacją zawodową i zdrowotną, na rzecz kolejnego egzaminu adwokackiego, który zostanie przeprowadzony zgodnie z zapisami ustawy Prawo o adwokaturze. Podstawa takiego wniosku znajdowała oparcie w przepisie art. 15 powoływanej ustawy. Skoro zaistniały wątpliwości co do treści wniosku (na co wskazuje uzasadnienie uchwały), a przede wszystkim treści żądania, to zgodnie z założeniami procedury administracyjnej koniecznym było, zdaniem skarżącej, umożliwienie jej wypowiedzenia się w tym zakresie, ewentualnie wezwanie do sprecyzowania stanowiska przedstawionego w piśmie z [...] września 2009 roku. Jednakże przed podjęciem zaskarżonej uchwały tego nie uczyniono i jako faktyczną podstawę tego rozstrzygnięcia przyjęto materiał zgromadzony w sposób niewyczerpujący, co stanowi o naruszeniu art. 7 k.p.a. Nawet gdyby potraktować jej pismo z dnia [...] września 2009 roku jako usprawiedliwienie odstąpienia od egzaminu adwokackiego, to również, zdaniem skarżącej, na organie ciążył obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy, a także zawiadomienia o zakończeniu postępowania oraz umożliwienia wypowiedzenia się w sprawie. Nadto zarzuciła, że Okręgowa Rada Adwokacka w żaden sposób nie odniosła się do kwestii związanych z jej problemami zdrowotnymi, skupiając się jedynie na kwestiach związanych z pracą doktorską, zaś użyte w uchwale nr [...] Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] kwietnia 2009 roku sformułowanie "nieusprawiedliwione odstąpienie" od przystąpienia od egzaminu, nie zawiera żadnych szczegółowych wytycznych, którym takie usprawiedliwienie powinno odpowiadać. W szczególności w uchwale nie wskazano, aby miało ono być "należyte", dokonane w szczególny sposób, w szczególnych terminach, w szczególnej formie. Interpretacja zapisów uchwały powinna być dokonywana z uwzględnieniem innych przepisów prawa odnoszących się do wskazanej problematyki tj. art. 78b ustawy Prawo o adwokaturze, w którym została przewidziana procedura odstąpienia od egzaminu adwokackiego na pisemny wniosek aplikanta, nieobwarowana konsekwencjami, jakie zostały określone w uchwale Naczelnej Rady Adwokackiej. Uchwała Naczelnej Rady Adwokackiej powinna mieścić się w granicach ustawowego upoważnienia, a także pozostawać w zgodzie z prawem powszechnie obowiązującym, w szczególności ustawą Prawo o adwokaturze, która nie przewiduje możliwości stwierdzenia, że nieprzystąpienie do egzaminu adwokackiego jest równoznaczne z uzyskaniem z niego oceny niedostatecznej. Ze względu na rangę tego aktu prawnego w systemie źródeł prawa, nie może on ani derogować ani modyfikować zapisów ustawowych. Analiza przepisów ustawy Prawo o adwokaturze prowadzi więc, zdaniem skarżącej do wniosku, że jedyna sytuacja pociągająca za sobą nieuzyskanie pozytywnego wyniku z egzaminu adwokackiego istnieje tylko w przypadku przystąpienia do tego egzaminu i jego niezaliczenia. Uchwałą z dnia [...] marca 2010 r. Nr [...] Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę. Prezydium NRA podzieliło stanowisko ORA w [...], iż pismo Skarżącej z dn. [...].IX.2009 r. nie stanowiło oświadczenia o odstąpieniu od procedury egzaminacyjnej, prowadzonej w trybie art. 15 ustawy z 20.11.2009 r. i zamiarze zdawania egzaminu państwowego, ale było prośbą o usprawiedliwienie nieobecności na egzaminie organizowanym przez ORA w listopadzie 2009 r. oraz o wyznaczenie - przez ORA - kolejnego terminu dla aplikantki. O takiej interpretacji przesądza, zdaniem organu, określenie adresata prośby jako ORA w [...], która nie jest organem właściwym w zakresie wyznaczenia innego terminu egzaminu państwowego. W tej kwestii skarżąca winna się zwrócić do komisji egzaminacyjnej, powołanej przez Ministra Sprawiedliwości. Tymczasem właśnie do ORA skierowała swą prośbę o umożliwienie zdawania tego egzaminu w innym terminie. Pismo z dn. [...].IX.2009 r. nie zawiera sformułowania o odstąpieniu od realizacji uprawnienia do zdawania egzaminu samorządowego ani o zamiarze przystąpienia do egzaminu organizowanego przez Ministra Sprawiedliwości. Gdyby taka była rzeczywiście intencja niewątpliwie wynikałaby z pisma zredagowanego przez profesjonalistkę. Rezygnacja z egzaminu samorządowego nie wymagałaby wskazywania przyczyn, tymczasem ww. pismo powołujące się na względy zdrowotne, ma charakter typowej prośby o usprawiedliwienie nieobecności, a nie - oświadczenia o rezygnacji. W sytuacji tak jednoznacznego sformułowania wniosku ORA nie była zobowiązana do żądania dodatkowych wyjaśnień od Aplikantki i mogła podjąć rozstrzygnięcia w oparciu o wystarczające dla oceny sprawy przesłanki. Interpretacja pisma z dn. [...].IX. 2009 r., prezentowana przez Skarżącą w odwołaniu, musi być, zdaniem organu, oceniana jako spóźniona próba nadania jej wnioskowi innego, niż pierwotnie zamierzała, charakteru, przedsięwzięta wyłącznie na użytek uzyskania korzystnego rozstrzygnięcia. ORA zasadnie uznała przyczyny wskazane przez Skarżącą jako uzasadnienie jej prośby za niewystarczające dla skutecznego usprawiedliwienia. Przepisy p.o.a., ani też uchwały NRA z dn. [...].IV.2009 r. nie precyzują przesłanek usprawiedliwiających odstąpienie od egzaminu, jednak dotychczasowa praktyka organów samorządu i zasady doświadczenia życiowego pozwalają na dokonanie takiej oceny. Nie budzi wątpliwości, że nieobecność na egzaminie usprawiedliwia nagłe, poważne zdarzenie losowe, jak np. obłożna choroba, wypadek, śmierć członka rodziny itp. Skarżąca nie tylko nie powołała się na okoliczności, które można by uznać za istotne przyczyny usprawiedliwienia, ale też - włącznie z postępowaniem odwoławczym - nawet nie podjęła próby ich udowodnienia. Ani enigmatycznie określony "problem zdrowotny", ani skoncentrowanie się na pracy doktorskiej (co jest kwestią wyboru priorytetów) nie może usprawiedliwiać skutecznie odstąpienia od egzaminu. Za nieuzasadnione organ uznał również zarzuty Skarżącej, kierowane pod adresem unormowań zawartych w uchwale NRA z dn. [...].IV.2009 r. oraz sugestii wydania jej z przekroczeniem ustawowego upoważnienia. Uchwała NRA jest obowiązującym źródłem prawa, a Minister Sprawiedliwości nie zakwestionował żadnego z jej przepisów. W skardze na powyższą uchwałę skarżąca zarzuciła wydanie uchwał bez podstawy prawnej, a nadto naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy — Prawo o notariacie w zw. z art. 78d ust. 13 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (p.o.a.) poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nieusprawiedliwiona nieobecność na egzaminie adwokackim jest równoznaczna z negatywnym wynikiem tego egzaminu, naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 7 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, art. 10 k.p.a. poprzez pozbawienie strony możliwości wzięcia czynnego udziału w postępowaniu oraz naruszenie art. 65 § 1 k.p.a. w zw. z art. 66 § 1 k.p.a. poprzez nieprzekazanie wniosku strony organowi właściwemu, względnie niewezwanie strony do skierowania odrębnego podania do właściwego organu w sytuacji, gdy organ stwierdził, że nie jest właściwy do rozpoznania wniosku strony, a taka okoliczność wynika z uzasadnienia uchwały Prezydium NRA i art. 107 k.p.a. poprzez nieprawidłowe uzasadnienie zaskarżonych uchwał. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonych uchwał bądź o ich uchylenie w całości oraz zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów opłat sądowych oraz kosztu dojazdów do siedziby Sądu. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zgodnie zaś z art. 87 i 93 Konstytucji RP oraz w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, podstawę prawną decyzji administracyjnej może stanowić wyłącznie przepis prawa powszechnie obowiązującego zawarty w: Konstytucji RP, ustawie, ratyfikowanej umowie międzynarodowej, rozporządzeniu z mocą ustawy, rozporządzeniu, aktach prawa miejscowego. Wszelkie inne akty prawne nie mogą zatem, zdaniem skarżącej, stanowić podstawy prawnej skierowanej do obywatela decyzji administracyjnej. Ustawa Prawo o adwokaturze nie zawiera przepisu, który mógłby stanowić podstawę rozstrzygnięcia podjętego przez Okręgową Radę Adwokacką w [...], utrzymanego w mocy uchwałą Prezydium NRA. Uchwała ORA w [...], ani uchwała Prezydium NRA nie zawiera wskazania konkretnej normy materialnego prawa administracyjnego, które uprawniałyby te organy do podjęcia wydanych rozstrzygnięć. Podstawą podjęcia uchwały stwierdzającej uzyskanie negatywnej oceny z egzaminu adwokackiego nie może być z całą pewnością przepis prawa wewnętrznego. Uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia [...] grudnia 2009 r. odwołuje się tymczasem do punktu XII uchwały nr [...] Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] kwietnia 2009 r., określającej zasady zdawania egzaminów dla aplikantów adwokackich, którzy zdali egzamin konkursowy w dniu [...] grudnia 2005 r. i rozpoczęli aplikację przed dniem [...] października 2006 r., jako podstawy prawnej stwierdzenia, że odstąpienie od egzaminu adwokackiego bez należytego usprawiedliwienia jest równoznaczne z uzyskaniem z niego oceny negatywnej. Uchwała nr [...] NRA została wydana na podstawie delegacji zawartej w art. 15 ust. 3 ustawy nowelizującej, chociaż w delegacji nie zawarto upoważnienia dla NRA do określania skutków odstąpienia od egzaminu przez aplikanta adwokackiego, zaś wydana na podstawie art. 15 ust. 3 ustawy nowelizującej uchwała Naczelnej Rady Adwokackiej ze względu na swoje miejsce w hierarchii źródeł prawa powinna pozostawać w zgodności ze źródłami prawa powszechnie obowiązującego, w szczególności postanowieniami ustawy Prawo o adwokaturze i nie może ona derogować czy też zmieniać jakichkolwiek przepisów zawartych w akcie prawnym o randze ustawowej. Ten stan rzeczy, zdaniem skarżącej, oznacza, iż uchwała nr [...] NRA została wydana zarówno z przekroczeniem ustawowego upoważnienia, jak i z naruszeniem przepisów ustawy Prawo o adwokaturze. Z tego względu zarzut wydania uchwał bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest uzasadniony. Przepisy powszechnie obowiązującego prawa nie przewidują bowiem skutku ustalenia negatywnego wyniku egzaminu adwokackiego w wypadku odstąpienia od udziału w tym egzaminie, a rozstrzygnięcie tego typu stoi, zdaniem skarżącej, w rażącej sprzeczności z przepisami ustawy Prawo o adwokaturze. Odnosząc się do kwestii dokonanej przez organy oceny treści pisma z dnia [...] września 2009 r. skarżąca podniosła, iż w piśmie tym nie został zawarty wniosek o usprawiedliwienie nieobecności na egzaminie wyznaczonym na listopad 2009 r. Pismom formułowanym przez stronę nie można nadawać treści, która nie została w nich jednoznacznie wyrażona, a organ - posiadając wątpliwości - winien wezwać stronę do sprecyzowania treści żądania, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Podkreśliła, że gdyby jej zamiarem było usprawiedliwienie nieobecności na egzaminie adwokackim zadbałaby o dokładne wyjaśnienie przyczyny niepodchodzenia do niego i zwróciłaby się do ORA o usprawiedliwienie nieobecności na egzaminie, a nie o zmianę terminu składania egzaminu adwokackiego. Usprawiedliwienie nieobecności jest dokonywane przy tym z reguły po absencji, a nie ze znacznym wyprzedzeniem. Nadto skarżąca podniosła, że organy prowadzące postępowanie powinny również wziąć pod uwagę okoliczność, że nie uiściła opłaty za egzamin korporacyjny, co również potwierdza tezę, iż ww. pismo miało na celu rezygnację z uprawnienia przewidzianego w art. 15 ustawy nowelizującej na rzecz egzaminów organizowanych przez Ministra Sprawiedliwości w trybie ustawy Prawo o adwokaturze. W odpowiedzi na skargę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej przy tym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zw. p.p.s.a.). Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona uchwała i utrzymana nią w mocy uchwała z dnia [...] grudnia 2009 r. naruszają bowiem prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. W dniu 25 marca 2009 r. weszła w życie ustawa z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy prawo o notariacie wprowadzająca m.in. nowe zasady postępowania w przedmiocie przeprowadzania egzaminów adwokackich z tym, że w art. 15 ust. 1 tej ustawy ustawodawca postanowił o właściwości okręgowych rad adwokackich w zakresie przeprowadzenia egzaminów adwokackich w 2009 r. dla aplikantów adwokackich, którzy zdali egzamin konkursowy [...] grudnia 2005 r. i rozpoczęli aplikację przed [...] października 2006 r. upoważniając Naczelną Radę Adwokacką w ramach zawartej w ust. 3 powołanego artykułu delegacji do ustalenia zasad zdawania egzaminu adwokackiego w szczególności w zakresie egzaminu (przy uwzględnieniu ust. 2, sposobu jego przeprowadzenia, sposobu oceny oraz sposobu przygotowania pytań i zadań na egzamin. W tak określonej delegacji nie mieści się, zdaniem Sądu, upoważnienie do określenia skutków prawnych odstąpienia od egzaminu (tj. części ustnej i pisemnej). Ustanowienie powyższej delegacji nie oznacza zniesienia dotychczasowej i utrzymanej w ww. powołanej ustawie zasady, iż przystąpienie do egzaminu adwokackiego ma charakter dobrowolny i jest uprawnieniem aplikanta, a nie jego obowiązkiem. Konsekwencją tej zasady jest art. 75k ust. 2 powołanej ustawy, mający odpowiednie zastosowanie do egzaminu adwokackiego, zgodnie z którym nieobecność podczas egzaminu i niestawienie się na egzamin wstępny po jego rozpoczęciu, bez względu na przyczynę, uważa się za odstąpienie od udziału w tym egzaminie. W świetle powyższej regulacji i respektowania zasady racjonalnego ustawodawcy nie znajduje uzasadnienia stanowisko organu, iż w odniesieniu do egzaminów przeprowadzonych przez Okręgowe Rady Adwokackie w trybie art. 15 ust. 1 ustawy obowiązywała dowolność w zakresie ustalenia skutków odstąpienia od egzaminu adwokackiego i możliwość restrykcyjnej regulacji przez NRA w powyższym zakresie niweczącej zasadę pełnej dobrowolności przystępowania do egzaminu. Stąd też delegacja w ust. 3 powołanego artykułu do ustalania jedynie zasad zdawania egzaminu. Uchwała NRA nr [...] z [...] kwietnia 2009 r. w pkt XII wprowadzającym zasadę, że nieusprawiedliwienie odstąpienia od egzaminu oznacza złożenie egzaminu z wynikiem niedostatecznym nie może wywołać skutku w postaci związania organu ustaleniem wyniku egzaminu na podstawie tego postanowienia. Wynik egzaminu może być wyłącznie ustalony po przeprowadzeniu egzaminu i dokonaniu jego oceny. Przyjęcie fikcji, iż mimo nieprzystąpienia do egzaminu dochodzi na podstawie pkt XII Uchwały do jego ustalenia jest, zdaniem Sądu, w świetle przedstawionego wyżej stanu rzeczy niedopuszczalne i skutkuje naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. ww. powołanych przepisów powołanej ustawy. Niezależnie od powyższego podnieść należy, iż w przedmiotowym wniosku skarżąca wystąpiła z prośbą o zmianę terminu złożenia egzaminu adwokackiego wyznaczonego uchwałą ORA z [...] maja 2009 r. (w trybie art. 15 ust. 1) i umożliwienie zdawania egzaminu w kolejnym terminie podając przyczyny dla których nie będzie w stanie przystąpić do egzaminu w terminie wyznaczonym przez ORA. Tym wnioskiem skarżąca sygnalizowała zatem, iż nie może przystąpić do egzaminu adwokackiego przeprowadzonego przez Okręgową Radę Adwokacką. Jeżeli jednak dla ORA, co w przedstawionym stanie rzeczy należy dodatkowo podnieść, żądanie objęte wnioskiem było niejednoznaczne (m.in. w zw. z adresowaniem wniosku do ORA i braku jej właściwości do przeprowadzenia kolejnych egzaminów) to obowiązkiem Rady było wyjaśnienie w sposób jednoznaczny rzeczywistego zamiaru strony przez skierowanie do skarżącej stosownego zapytania czy wezwania do sprecyzowania wniosku. Rada jednak takiego działania nie podjęła. Mimo, iż wniosek został złożony [...] października 2009 r. tj. z miesięcznym wyprzedzeniem (część pisemna w dniach [...] -[...] listopada 2009 r.) nie było jakiejkolwiek reakcji z jej strony, aż do czasu, gdy egzamin został przeprowadzony. Taki sposób działania pozostaje w sprzeczności z ogólnymi zasadami procedury administracyjnej i stanowi o niewyjaśnieniu istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności. Zaskarżone uchwały, których przedmiotem było ustalenie wyniku egzaminu, do którego skarżąca nie przystąpiła naruszają zatem obowiązujące prawo i jako z tym prawem niezgodne podlegają wyeliminowaniu z obrotu prawnego. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa orzekł, jak w pkt 1 sentencji, w pkt 2 po myśli art. 152 ppsa, zaś o kosztach orzeczono mając na uwadze art. 200 ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło