VI SA/Wa 1130/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2007 r. sprawy ze skargi O. z siedzibą w G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oddala skargę [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w G. W. decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...], nałożył na O. w G. W. karę pieniężną w kwocie 16.740 zł za: – przekroczenie dopuszczalnego nacisku podwójnej osi napędowej pojazdu silnikowego o 9,71 tony – 11.820 zł; – przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi nienapędowej – osi trzeciej - o 1,26 tony – 2.160 zł; – przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi nienapędowej – osi czwartej - o 1,31 tony – 2.160 zł; – przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 9,25 tony – 600 zł. Organ powołał się przy tym na art. 13g ust. 1, ust. 2, art. 40c ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004 r., Nr 204, poz. 2086, ze zm.), dalej cytowanej jako ustawa o drogach publicznych, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908), dalej cytowanej jako prawo o ruchu drogowym. Powołał także ustalenia protokołu kontroli nr [...] z dnia 4 września 2006 r. Kontroli tej, przeprowadzonej na drodze powiatowej nr 1278F w miejscowości Miechów, poddano samochód ciężarowy MAN o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą o numerze rejestracyjnym [...]. Kierowca pojazdu, R. M., odmówił podpisania protokołu. W odwołaniu od tej decyzji O. w G. W. wniósł o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania. Strona argumentowała, że przewinienia dopuściła się nieumyślnie. Brak jest bowiem przepisów pozwalających na ustalenie masy przewożonego drewna, albowiem masę przy załadunku ustala się w oparciu o ilość metrów sześciennych. Z uwagi na to, że do chwili obecnej nie opracowano dla przewoźników szczegółowych wytycznych, określających wagę masy drewna dla poszczególnych gatunków, nie jest możliwe dokładne określenie w tonach masy załadowywanego drewna. Nie zostały też ustalone oficjalne przeliczniki, określające ciężar 1 metra sześciennego drewna. W oparciu o dostępną wiedzę fachową, strona opracowała na własny użytek tabele określające wagę metra sześciennego lub metra przestrzennego drewna według gatunków w zależności od okresów składowania. Dołożyła zatem wszelkich starań, by dostosować się do obowiązujących w tym zakresie przepisów. Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy. Powołał się przy tym na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 61 ust. 1 i 11, art. 64 ust. 1 prawa o ruchu drogowym oraz art. 13g ust. 1 oraz art. 40c ust. 1, art. 41 ust. 4, 5 i 6 ustawy o drogach publicznych oraz lp. 6 pkt 1 lit. d), lp. 6 pkt 10 lit. d) i e) oraz lp. 9 pkt 6 lit. b) załącznika do ustawy o drogach publicznych. W uzasadnieniu, powołując się na treść art. 41 ust. 4, 5 i 6 ustawy o drogach publicznych, organ argumentował, że minister właściwy do spraw transportu rozporządzeniem ustala wykaz dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na pojedynczą oś do 112,7 kN (11,5 t) oraz wykaz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na pojedynczą oś do 98 kN (10 t). Inne drogi stanowią natomiast sieć dróg, po których mogą się poruszać pojazdy o dopuszczalnym nacisku na pojedynczą oś do 78,4 kN (8 ton). Droga powiatowa nr 1278, na której dokonano kontroli, należy do tej ostatniej kategorii dróg, nie została bowiem zakwalifikowana do żadnej z dwóch pierwszych kategorii. Powołując z kolei treść art. 61 ust. 1 i 11 oraz art. 64 ust. 1 prawa o ruchu drogowym organ argumentował, że ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia. Natomiast stosownie do art. 13g ust. 1 i art. 40c ustawy o drogach publicznych, w razie stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą, naciski osi, wymiary lub przejazd pojazdu odbywa się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego ma prawo wymierzenia i pobrania kary pieniężnej. Organ wskazał również, że wysokości kar określone zostały w lp. 6 pkt 1 lit. d), lp. 6 pkt 10 lit. d) i e) oraz w lp. 9 pkt 6 lit b) załącznika do ustawy o drogach publicznych. Powołując się na treść tych przepisów argumentował, że po dokonaniu pomiaru nacisków osi i masy całkowitej pojazdu prowadzonego przez R. M.– ciągnika MAN o nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. [...] – stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pierwszą pojedynczą oś nienapędową w naczepie o 1,26 tony, na drugą pojedynczą oś nienapędową w przyczepie (chyba naczepie) o 1,31 tony oraz na podwójną oś napędową o 9,71 tony. Stwierdzono również przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów o 9,25 tony. Przewidziane w powołanych przepisach kary za dwa pierwsze przekroczenia wynosiły po 2.160 zł. Za trzecie przekroczenie kara wynosiła: za przekroczenie nacisku powyżej 17,2 tony do 18,2 tony – 1.740 zł oraz za każde rozpoczęte przekroczenie o 1,0 tony – 1.440 zł, co w sumie dawało 11.820 zł. Natomiast kara za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów o 9,25 tony kara wynosiła 600 zł. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania, Główny Inspektor Transportu Drogowego podniósł, że funkcjonariusze Inspekcji Transportu Drogowego dokonują ustaleń w oparciu o pomiary dokonane sprzętem posiadającym ważną legalizację – w opisywanej sprawie za pomocą wag posiadających legalizację Urzędu Miar. Wyniki kontroli stanowiły następnie podstawę do wydania decyzji. Organ wskazał, że odpowiedzialność za przewóz ładunku, w tym kontrolę jego właściwości obejmującą ciężar, oraz obowiązek sprawdzenia normatywności pojazdu przed rozpoczęciem przewozu, spoczywają na przewoźniku. Kwestia zmiany właściwości ładunku pod wpływem warunków atmosferycznych było wyłączną kwestią przedsiębiorcy – przewoźnika, który powinien był uwzględnić takie okoliczności przy załadunku. Organ zaznaczył także, że nie ma swobody w zakresie ustalania wysokości nakładanej kary pieniężnej. Wysokość kar została precyzyjnie określona w załączniku do ustawy o drogach publicznych, co uniemożliwiło jej gradację organom zarówno I jak i II instancji. Opisaną wyżej decyzję O. w G. W. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji. Zarzucił naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania materiału dowodowego oraz jego wszechstronnego rozważenia i oceny. Skutkiem tego miało być bezpodstawne wymierzenie kary pieniężnej. W uzasadnieniu argumentował, że organy nie rozważyły w należyty sposób kwestii winy przewoźnika. Podniósł, że z uwagi na specyfikę ładunku, jakim jest drzewo, przy załadunku nie jest możliwy pomiar jego masy ani nacisków wywieranych przez osie pojazdu. Wskazał, że przy określaniu masy ładunku posłużył się wskazaniami zawartymi w literaturze przedmiotu (Poradnik Leśniczego). Skarżący jednocześnie nie kwestionował ustaleń dokonanych w trakcie kontroli pojazdu, stanowiących podstawę wydania decyzji obu instancji. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji II instancji wskazał dodatkowo, że kara została nałożona w drodze decyzji administracyjnej w związku z wystąpieniem przewidzianego w ustawie skutku – przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu. Jej nałożenie nie wiązało się z winą, zaniedbaniem czy też innymi okolicznościami zależnymi od przewoźnika. Organ powołał się przy tym na uzasadnienie orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 1998 r. sygn. akt II 1577/97, zgodnie z którym brak możliwości sprawdzenia nacisku osi pojazdu na drogę po załadunku nie stanowi okoliczności wyłączającej odpowiedzialność właściciela pojazdu za przekroczenie dopuszczalnych norm. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 w/w ustawy). W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona niezasadna. Kontrola została przeprowadzona na drodze nr 1278F w Miechowie, która to droga jest zaliczana do dróg powiatowych. Dla dopuszczalności nacisków osi na drogę ma to w świetle art. 41 ust. 6 ustawy o drogach publicznych istotne znaczenie. Zgodnie bowiem z tym przepisem na drogach nie zaliczonych do dróg krajowych lub wojewódzkich, na których naciski osi na drogę mogą wynosić odpowiednio 11,5 t oraz 10 t, naciski osi na drogach pozostałych dopuszczalne są do 8 t. Organ administracji publicznej stwierdził wystąpienie przesłanki z art. 40c ust. 1 ustawy o drogach publicznych. Przepis ten stanowi, iż w przypadku stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalne naciski osi, lub przejazd pojazdu odbywa się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego ma prawo wymierzenia i pobrania kary pieniężnej, ustalonej zgodnie z art. 13g ust. 2, który odwołuje się do załącznika nr 2 tej ustawy, określającego wysokości kar. W rozpoznawanej sprawie kara pieniężna została ustalona na podstawie lp. 6.1 lit d) - za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi pojedynczych nienapędowych naczepy, oraz na podstawie lp. 6.10 lit. d) i e) wymienionego załącznika - za przekroczenie dopuszczalnego nacisku podwójnej osi napędowej przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m, jeżeli oś wyposażona jest w opony bliźniacze. Kara za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej została określona na podstawie lp. 9 pkt 6 lit b) załącznika – za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdu członowego składającego się z trzyosiowego ciągnika siodłowego i dwuosiowej naczepy powyżej 40 ton do 50 ton. Skarżący nie kwestionował ustaleń dokonanych podczas kontroli przeprowadzonej dnia 4 września 2006 r., a znajdujących odzwierciedlenie w protokole nr [...]. To właśnie te ustalenia stanowiły podstawę wydania decyzji przez organy obu instancji, które prawidłowo dokonały subsumcji stanu faktycznego do norm prawnych. W tym miejscu należy podkreślić, że karą pieniężną sankcjonowany jest sam fakt przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym – w rozpatrywanej sprawie pojazdem, którego nacisk na osie przekraczał wartości dopuszczalne na drodze, którą się poruszał. Obowiązkiem podmiotu wykonującego transport jest zapewnienie spełniania przez pojazd określonych norm, w tym dopuszczalnych nacisków osi i na nim ciąży także odpowiedzialność za przejazd pojazdem nienormatywnym. Odpowiedzialność ta ma charakter odpowiedzialności obiektywnej w tym znaczeniu, że nie jest uzależniona od zawinienia po stronie podmiotu. Dla nałożenia kary w drodze decyzji administracyjnej wystarczającym było stwierdzenie przekroczenia dopuszczalnych nacisków. Dlatego też organ nie miał obowiązku prowadzić postępowania dowodowego na okoliczność istnienia lub nieistnienia winy po stronie przedsiębiorcy czy też prowadzącego pojazd kierowcy. W toku całego postępowania strona nie wskazywała na istnienie po jej stronie okoliczności wyłączających jej odpowiedzialność za przejazd pojazdem nienormatywnym. Z całą pewnością okolicznością taką nie jest specyfika ładunku, jakim jest drzewo, uniemożliwiająca określenie wywołanego nim nacisku osi jeszcze przed załadunkiem. Nie jest bowiem niemożliwe określenie tych nacisków już po załadunku i ewentualne skorygowanie go. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że wydając skarżone decyzje, organy nie dopuściły się zarzucanych im w odwołaniu i skardze naruszeń przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności nie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Decyzje zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji zawierają wszystkie niezbędne elementy, jak również wystarczające omówienie i rozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego. Z powyższych względów należy uznać, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązującego prawa, a skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz.1270, ze zm.).