VI SA/Wa 1136/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Jagielska Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Asesor WSA Andrzej Kuna Protokolant A. B. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2007 r. sprawy ze skargi O. T. L. w G. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w G. decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...], nałożył na O. w G. karę pieniężną w kwocie 1.740 zł za przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu silnikowego o 2,11 tony. Organ powołał się przy tym na art. 13g ust. 1, ust. 2, art. 40c ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004 r., Nr 204, poz. 2086, ze zm.), dalej cytowanej jako ustawa o drogach publicznych, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908), dalej cytowanej jako prawo o ruchu drogowym. Powołał także ustalenia protokołu kontroli nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. Kontroli tej, przeprowadzonej na drodze powiatowej nr 1278F w miejscowości Miechów, poddano samochód ciężarowy Jelcz o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą o numerze rejestracyjnym [...]. Kierowca pojazdu, M. K., podpisał protokół nie zgłaszając uwag do kontroli. W odwołaniu od tej decyzji O. w G. wniósł o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania. Strona argumentowała, że przewinienia dopuściła się nieumyślnie. Brak jest bowiem przepisów pozwalających na ustalenie masy przewożonego drewna, albowiem masę przy załadunku ustala się w oparciu o ilość metrów sześciennych. Z uwagi na to, że do chwili obecnej nie opracowano dla przewoźników szczegółowych wytycznych, określających wagę masy drewna dla poszczególnych gatunków, nie jest możliwe dokładne określenie w tonach masy załadowywanego drewna. Nie zostały też ustalone oficjalne przeliczniki, określające ciężar 1 metra sześciennego drewna. W oparciu o dostępną wiedzę fachową, strona opracowała na własny użytek tabele określające wagę metra sześciennego lub metra przestrzennego drewna według gatunków w zależności od okresów składowania. Dołożyła zatem wszelkich starań, by dostosować się do obowiązujących w tym zakresie przepisów. Argumentowała dalej, że wbrew treści uzasadnienia decyzji, kontrolowany pojazd nie miał pojedynczej osi napędowej. Także w protokole kontroli nie stwierdzono przekroczenia nacisku pojedynczej osi napędowej. Nadto łączna masa pojazdu wraz z przyczepą wynosiła 36,75 tony i była niższa od dopuszczalnej o 5,35 tony. Prawidłowe rozłożenie ładunku nie było zaś możliwe do wykonania z uwagi na niestandardowy kształt ładunku. Ponadto strona wskazała, że ze specyfiki transportu drewna wynika konieczność wykonywania jednego przewozu po drogach o różnych kategoriach i różnych wartościach dopuszczalnego nacisku na oś. Tymczasem kontrole przeprowadzane są na drogach o najniższej dopuszczalnej wartości nacisku. Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy. Powołał się przy tym na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 61 ust. 1 i 11, art. 64 ust. 1 prawa o ruchu drogowym oraz art. 13g ust. 1 oraz art. 40c ust. 1, art. 41 ust. 4, 5 i 6 ustawy o drogach publicznych oraz lp. 6 pkt 9 lit. d) załącznika do ustawy o drogach publicznych. W uzasadnieniu, powołując się na treść art. 41 ust. 4, 5 i 6 ustawy o drogach publicznych, organ argumentował, że minister właściwy do spraw transportu rozporządzeniem ustala wykaz dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na pojedynczą oś do 112,7 kN (11,5 t) oraz wykaz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na pojedynczą oś do 98 kN (10 t). Inne drogi stanowią natomiast sieć dróg, po których mogą się poruszać pojazdy o dopuszczalnym nacisku na pojedynczą oś do 78,4 kN (8 ton). Droga powiatowa nr 1278, na której dokonano kontroli, należy do tej ostatniej kategorii dróg, nie została bowiem zakwalifikowana do żadnej z dwóch pierwszych kategorii. Powołując z kolei treść art. 61 ust. 1 i 11 oraz art. 64 ust. 1 prawa o ruchu drogowym organ argumentował, że ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia. Natomiast stosownie do art. 13g ust. 1 i art. 40c ustawy o drogach publicznych, w razie stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą, naciski osi, wymiary lub przejazd pojazdu odbywa się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego ma prawo wymierzenia i pobrania kary pieniężnej. Organ wskazał również, że wysokość kary określona została w lp. 6 pkt 9 lit. d) załącznika do ustawy o drogach publicznych. Przy stwierdzonym nacisku podwójnej osi napędowej, wyrażającym się wielkością 16,61 tony, przekroczenie nacisku wynosiło 2,11 tony. Odpowiadająca temu wysokość kary to 1740 zł. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania, Główny Inspektor Transportu Drogowego podniósł, że funkcjonariusze Inspekcji Transportu Drogowego dokonują ustaleń w oparciu o pomiary dokonane sprzętem posiadającym ważną legalizację – w opisywanej sprawie za pomocą wag posiadających legalizację Urzędu Miar. Wyniki kontroli stanowiły następnie podstawę do wydania decyzji. Organ wskazał, że odpowiedzialność za przewóz ładunku, w tym kontrolę jego właściwości obejmującą ciężar, oraz obowiązek sprawdzenia normatywności pojazdu przed rozpoczęciem przewozu, spoczywają na przewoźniku. Kwestia zmiany właściwości ładunku pod wpływem warunków atmosferycznych było wyłączną kwestią przedsiębiorcy – przewoźnika, który powinien był uwzględnić takie okoliczności przy załadunku. Organ zaznaczył także, że nie ma swobody w zakresie ustalania wysokości nakładanej kary pieniężnej. Wysokość kar została precyzyjnie określona w załączniku do ustawy o drogach publicznych, co uniemożliwiło jej gradację organom zarówno I jak i II instancji. Opisaną wyżej decyzję O. w G. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji. W uzasadnieniu argumentował, że decyzje obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa, bowiem wymierzono kary pieniężne bez podstawy prawnej. W decyzji organu I instancji wskazano przekroczenie nacisku dla pojedynczej osi napędowej o 2,11 tony, natomiast kontrolowany pojazd osi takowej nie posiadał, wobec czego przekroczenie nacisku nie mogło nastąpić. W ocenie strony skarżącej stanowiło to o zasadności skargi. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji II instancji wskazał dodatkowo, że kara została nałożona w drodze decyzji administracyjnej w związku z wystąpieniem przewidzianego w ustawie skutku – przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu. Jej nałożenie nie wiązało się z winą, zaniedbaniem czy też innymi okolicznościami zależnymi od przewoźnika. Organ powołał się przy tym na uzasadnienie orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 1998 r., zgodnie z którym brak możliwości sprawdzenia nacisku osi pojazdu na drogę po załadunku nie stanowi okoliczności wyłączającej odpowiedzialność właściciela pojazdu za przekroczenie dopuszczalnych norm. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 w/w ustawy). W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona niezasadna. Kontrola została przeprowadzona na drodze nr 1278F w Miechowie, która to droga jest zaliczana do dróg powiatowych. Dla dopuszczalności nacisków osi na drogę ma to w świetle art. 41 ust. 6 ustawy o drogach publicznych istotne znaczenie. Zgodnie bowiem z tym przepisem na drogach nie zaliczonych do dróg krajowych lub wojewódzkich, na których naciski osi na drogę mogą wynosić odpowiednio 11,5 t oraz 10 t, naciski osi na drogach pozostałych dopuszczalne są do 8 t. Przepisy art. 41 ust. 4, 5 i 6 ww. ustawy określają naciski osi pojedynczych, tymczasem przekroczenie dopuszczalnych parametrów stwierdzono na podwójnej osi napędowej, przy czym w decyzji organu pierwszej instancji użyto zamiennie określeń "pojedyncza" i "podwójna" oś napędowa, co kwestionował skarżący. W myśl art. 2 pkt 57 ustawy Prawo o ruchu drogowym nacisk osi stanowi sumę nacisków, jaką na drogę wywierają koła znajdujące się na jednej osi. W definicji chodzi o oś pojedynczą. Za oś pojedynczą uważa się oś oddaloną od osi sąsiedniej o więcej niż 2 m lub dwie sąsiednie osie oddalone od siebie o mniej niż 1 m. Osią wielokrotną zaś jest zespół złożony z dwóch lub więcej osi, zwanych "osiami składowymi", w którym odległość między sąsiednimi osiami składowymi nie jest mniejsza niż 1 m i nie jest większa niż 2 m (Kotowski W. ABC 2002 Komentarz do art. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym [w:] W. Kotowski, Ustawa Prawo o ruchu drogowym. Komentarz praktyczny, Dom Wydawniczy ABC, 2002). Organ kontroli, posługując się określeniem oś pojedyncza nie dokonał ustaleń sprzecznych z faktami, albowiem za oś taką można przyjąć także dwie sąsiednie osie napędowe oddalone od siebie o mniej niż 1 m, co zostało ujęte w protokóle kontroli jako oś "podwójna napędowa". Odległość tej osi "podwójnej napędowej", czyli złożonej z dwóch osi, zwanej osią składową mieściła się w odległości od pozostałych osi w przedziale 1,3 m – 1,8 m. Zatem suma nacisków tej osi nie mogła przekroczyć w kontrolowanym miejscu 14,5 t. Kontrola ustaliła nacisk tej osi (podwójnej napędowej) w wysokości 16,61 t, czyli przekroczenie wyniosło 2,11t, co dawało podstawę do nałożenia kary pieniężnej, na podstawie lp. 6.9 lit. d) załącznika do ustawy o drogach publicznych, w wysokości podanej w decyzji. Organ administracji publicznej stwierdził wystąpienie przesłanki z art. 40c ust. 1 ustawy o drogach publicznych. Przepis ten stanowi, iż w przypadku stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalne naciski osi, lub przejazd pojazdu odbywa się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego ma prawo wymierzenia i pobrania kary pieniężnej, ustalonej zgodnie z art. 13g ust. 2, który odwołuje się do załącznika nr 2 tej ustawy, określającego wysokości kar. W rozpoznawanej sprawie kara pieniężna została ustalona na podstawie lp. 6.9 lit d) wymienionego załącznika za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t, dla podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 i mniejszej niż 1,8 m o sumie nacisków osi powyżej 16,5 t do 17,5 t. W tych warunkach, Sąd nie stwierdzając naruszenia przez organ administracji przepisów postępowania lub przepisów prawa materialnego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.