VI SA/Wa 1137/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2009 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości odmówił skarżącemu – M. S. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] stycznia 2009 r., L. dz. [...] utrzymującej w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w G. z dnia [...] listopada 2008 r. o odmowie wpisu wymienionego na listę adwokatów. Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Uchwałą z dnia [...] stycznia 2009 r., L. dz. [...] Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej utrzymało w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w G. z dnia [...] listopada 2008 r. o odmowie wpisu Pana M. S. na listę adwokatów. W treści uchwały organ pouczył wnioskodawcę o możliwości jej zaskarżenia w drodze odwołania wniesionego do Ministra Sprawiedliwości w terminie 14 dni od dnia doręczenia uchwały. W dniu 26 lutego 2009 r., skarżący wniósł odwołanie od uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] stycznia 2009 r., L. dz. [...] wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, iż uchybił terminowi bowiem w dniu 20 lutego 2009 r. udał się do gabinetu stomatologicznego, gdzie wykonano mu ekstrakcję zęba do którego wdało się zakażenie. Z uwagi na silny ból i towarzyszącą mu temperaturę stomatolog zalecił zażywanie przez okres 7 dni antybiotyku oraz leków przeciwbólowych co wpływało na ogólne otępienie i przemęczenie spowodowane brakiem snu. Na potwierdzenie powyższego skarżący przedstawił zaświadczenie wystawione przez lekarza dentystę z którego wynika, iż w dniach 20 – 24 lutego 2009 r. skarżący korzystał z usług gabinetu stomatologicznego w związku z ekstrakcją zęba. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Powołując się na treść art. 58 kpa. organ uznał, iż w zaistniałym stanie faktycznym zawarte w ww. przepisie przesłanki zostały wyczerpane, a strona nie uprawdopodobniła braku winy, bowiem choroba, na którą się powołuje nie stanowi okoliczności, która usprawiedliwiałaby niedochowanie terminu. W ocenie organu, gdyby stan zdrowia skarżącego, związany z ekstrakcją zęba, był na tyle poważny, iż utrudniałby mu wykonywanie jakichkolwiek czynności, lekarz stomatolog wystawiłby zaświadczenie na druku ZUS ZLA, które świadczyłoby o czasowej niezdolności skarżącego do pracy z powodu choroby. Dodatkowo organ podniósł, iż o braku winy w uchybieniu terminu można mówić tylko wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego wysiłku. W ocenie organu strona mogła wyręczyć się inną osobą, która mogła nadać odwołanie w terminie nakazanym ustawą. Pismem z dnia 11 maja 2009 r. skarżący zaskarżył ww. postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jego uchylenia. W skardze zarzucił organowi naruszenie art. 58 § 1 kpa poprzez nieprawidłowe uznanie, iż przedstawione zaświadczenie lekarskie nie uprawdopodobnia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania oraz założenie konieczności spełnienia wymagań wykraczających poza uprawdopodobnienie, jak również nieprawidłowe uznanie, iż przyczyny wskazane treścią zaświadczenia lekarskiego nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W treści skargi, powołując się na obszerne orzecznictwo sądów administracyjnych skarżący podkreślił, iż w jego ocenie zapatrywanie Ministra Sprawiedliwości, sprowadzające się do konieczności uprawdopodobnienia faktu choroby zaświadczeniem lekarskim stwierdzającym fakt choroby, wykracza poza ramy zakreślone w art. 58 § 1 kpa i tym samym stanowi naruszenie tego przepisu. Jak podkreślił skarżący, uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym znaczeniu, który nie daje pewności, lecz tylko prawdopodobieństwo twierdzenia o jakimś fakcie, dlatego też, w ocenie skarżącego organ błędnie i całkowicie bezpodstawnie przyjął, iż przedłożone zaświadczenie lekarskie nie jest dokumentem uprawdopodobniającym czasową niezdolność do pracy. Odnosząc się do sugerowanej przez organ możliwości wyręczenia się osobą trzecią skarżący podniósł, iż możliwość taka istniała jedynie w zakresie nadania pisma w urzędzie pocztowym a nie jego sporządzenia. Nadmienił przy tym, iż ostry ból zęba uniemożliwił mu przystąpienie do sporządzenia odwołania nawet przy pomocy innej osoby. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc m.in. kontrolę postanowień administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Badając pod tym kątem zaskarżone postanowienie, Sąd stwierdził, iż narusza ono prawo, a zatem skarga M. S. zasługuje na uwzględnienie. Przystępując do rozpoznania niniejszej sprawy na wstępie wskazać należy, że termin do wniesienia odwołania jest terminem procesowym, a czynność dokonana po jego upływie jest bezskuteczna. Instytucja przywrócenia terminu ma więc na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu (vide: B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz" wyd. C.H. Beck, Warszawa 2003r. s. 322). Zgodnie z treścią art. 58 § 1 kpa należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobniono, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Takie sformułowanie wskazuje, iż intencją ustawodawcy jest przywrócenie terminu zawsze, kiedy spełnione są przesłanki wymienione w ustawie, a jednocześnie, że przyjęto złagodzenie sposobu wykazania braku winy, bowiem wystarczające jest ich uprawdopodobnienie, nie zaś udowodnienie. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w kontekście powyższych rozważań, Sąd nie podzielił argumentów organu, na których postanowienie to zostało oparte. Podkreślić należy, iż kluczowe dla sprawy zaświadczenie lekarskie przedstawione przez stronę a wystawione przez lekarza stomatologa - potwierdzające okoliczność jaką była ekstrakcja zęba - miało na celu jedynie umożliwić organowi, jak trafnie zauważa skarżący, powzięcie przekonania o prawdopodobieństwie braku winy w uchybieniu terminu. Przepis art. 58 § 1 kpa nie wymaga udowodnienia faktu a jedynie jego uprawdopodobnienie dlatego też zaświadczenie lekarskie potwierdzające chorobę skarżącego jako dokument w sprawie winno być wnikliwie ocenione jako ewentualna przeszkoda do dokonania czynności procesowej. Organ może oceniać jakie skutki dla konkretnej sprawy wynikają z okoliczności wskazanych w zaświadczeniu, może rozważać rzetelność i wiarygodność zaświadczenia, nie może natomiast dokonać oceny powagi i rodzaju choroby ani kwestionować dyspozycji lekarskich zawartych w zaświadczeniu. Tymi informacjami organ jest związany, w tym znaczeniu, że może jedynie przyjąć je do wiadomości i ustalić, co z nich wynika dla ustalenia kwestii winy w uchybieniu terminowi. Organ podjął natomiast polemikę w zakresie jego formy jak i medycznej treści stając na stanowisku, iż ekstrakcja zęba nie usprawiedliwiała niedochowania terminu, bowiem skarżący powinien wykazać, że podjął działania mające na celu jego dochowanie. W ocenie Sądu takie stanowisko jest wadliwe. Obowiązkiem organu było jedynie rozważyć, czy wnioskodawca składając zaświadczenie o chorobie i związanych z nią wskazaniach medycznych uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu. Nagłe zachorowanie jest zawsze okolicznością niezawinioną. Organ mógł i powinien rozważać jedynie fakt, czy uchybienie terminu spowodowane było tylko nagłą chorobą, czy również zaniedbaniami skarżącego. Takiego zaniedbania organ nie stwierdził, ani nawet nie próbował ich ustalić. W tym stanie rzeczy ustalenie, że uchybienie terminu było zawinione było nieuprawnione. Bezspornym w sprawie pozostaje, iż termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 23 lutego 2009 r. skarżący wniósł odwołanie po upływie terminu tj. 26 lutego 2009 r. wnosząc jednocześnie o jego przywrócenie, bowiem jak podkreślił stan zdrowia uniemożliwił mu sporządzenie odwołania w terminie a ponadto osobisty charakter sprawy oraz jej skomplikowanie pod względem prawnym uniemożliwiało wyręczenie się osobą trzecią. Podniósł też, iż uprawdopodobnił, że zachorował nagle, a choroba ta wystąpiła w dwóch ostatnich dniach terminu (21 i 22 lutego 2009 r.). Wniosek o przywrócenie terminu złożył natychmiast po ustaniu przeszkody tj. w dniu 26 lutego 2009 r. W tym stanie rzeczy w ocenie Sądu skarżący wykonał wszystkie przewidziane przez kpa czynności niezbędne do skutecznego żądania przywrócenia terminu. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż przy ustaleniu spełnienia warunków do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania doszło do naruszenia art. 58 § 1 kpa, bowiem organ nie rozważył wszystkich okoliczności sprawy, a to skutkować musiało uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Przystępując do ponownego rozpoznania sprawy organ orzekający winien mieć na uwadze wytyczne Sądu i raz jeszcze ocenić, czy w sprawie została uprawdopodobniona okoliczność braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W tym stanie rzeczy działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji. O niewykonalności uchylonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.