VI SA/Wa 1137/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Pawłowska po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. w S. na pismo Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zastrzeżeń do wystąpienia pokontrolnego postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić stronie Skarżącej S. w S. kwotę 200 (dwieście) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Pismem z 17 marca 2021 r. Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w S. (dalej ,,Skarżący", Strona") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na pismo Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zastrzeżeń do wystąpienia pokontrolnego z dnia 16 grudnia 2020r. dotyczącego kontroli przeprowadzonej u Strony w zakresie weryfikacji realizacji umowy z 29 września 2017r. zawartej pomiędzy Skarżącym a [...] Oddziałem Narodowego Funduszu Zdrowia w B. o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w systemie podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (dalej ,,Umowa"). W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej ,,Prezes NFZ", ,,Organ") wniósł o jej odrzucenie z uwagi na brak kognicji sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej "Ppsa") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej obejmującą orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 Ppsa). Odnosząc wspomniane uregulowania na grunt niniejszej sprawy, należało w pierwszej kolejności rozważyć, czy pismo Prezesa NFZ z [...] lutego 2021 r. jest jednym z aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 Ppsa. Z uwagi na przeprowadzoną u Strony kontrolę zakończoną wystąpieniem pokontrolnym i wniesione przez Skarżącego zastrzeżenia do tego wystąpienia, wskazane pismo Organu zostało sporządzone w oparciu o przepisy art. 61t ust. 3 w związku z art. 61t ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2020r., poz. 1398 ze zm., dalej ,,ustawa"). Stosownie bowiem do tych przepisów prawa ,,kierownikowi podmiotu kontrolowanego przysługuje prawo zgłoszenia zastrzeżeń do wystąpienia pokontrolnego w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia. Zastrzeżenia wnosi się do Prezesa Funduszu za pośrednictwem komórki organizacyjnej Funduszu, która przeprowadziła kontrolę" (art. 61t ust. 1 ustawy). Prezes NFZ rozpatruje zastrzeżenia w terminie 14 dni od dnia ich otrzymania o ile nie zachodzą przesłanki odmowy przyjęcia zastrzeżeń, o których mowa w art. 61t ust. 2 ustawy (art. 61t ust. 3 ustawy). W niniejszej sprawie takie przesłanki nie zaistniały. W zaskarżonym piśmie Organu z [...] lutego 2021 r. Prezes NFZ oddalił wniesione zastrzeżenia w całości podtrzymując wystąpienie pokontrolne z dnia 16 grudnia 2020r., zarówno w zakresie poczynionych ustaleń, jak również dokonanych ocen, a także skutków tych ocen wyrażających się w zaleceniach pokontrolnych i nałożonej karze umownej. Trzeba zauważyć, że Prezes NFZ jest organem Narodowego Funduszu Zdrowia (art. 98 ust. 1 pkt 2 ustawy). Z kolei, Narodowy Fundusz Zdrowia jest państwową jednostką organizacyjną, posiadającą osobowość prawną (stanowi o tym art. 96 ust. 1 ustawy). Nie jest zatem organem administracji publicznej w rozumieniu ustrojowym i nie przyznano mu generalnie kompetencji do stosowania środków prawnych właściwych organom administracji publicznej. Dopiero na mocy konkretnych przepisów stosuje środki prawne właściwe organom administracji publicznej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 470/07 oraz z 17 października 2008 r., sygn. akt II GSK 394/08). W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że skarżone pismo Organu nie jest decyzją ani postanowieniem, wymienionym w art. 3 § 2 pkt 1 – 3. Tym samym kluczową kwestią dla określenia możliwości poddania ww. pisma kontroli sądu administracyjnego pozostaje ustalenie, czy można je uznać za określony w art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Akt lub czynność, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, charakteryzuje się tym, że jest podejmowany w sprawie indywidualnej, jest skierowany do określonego podmiotu, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, jest określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Oznacza to, że musi istnieć ścisły związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, która dotyczy takiego uprawnienia lub obowiązku. Kryterium wyznaczającym zakres dopuszczalności skargi na taki akt lub czynność jest kryterium "z zakresu administracji publicznej". Kolejnym elementem aktów lub czynności jest element władztwa administracyjnego. Działanie władcze to takie, w którym o treści uprawnienia lub obowiązku przesądza jednostronnie organ wykonujący administrację publiczną, adresat jest związany tym jednostronnym działaniem, a jednostronne działanie jest zagwarantowane możliwością stosowania środków przymusu państwowego. Te trzy elementy nie zawsze muszą wystąpić łącznie. Mając na uwadze powyższe kryteria, stwierdzić należy, że zaskarżone w rozpatrywanej sprawie pismo ich nie spełnia. Nie dotyczy bowiem uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Podkreślić należy, iż sformułowanie "dotyczy", użyte w art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa, odnosi się jedynie do bezpośredniego i ścisłego związku między aktem lub czynnością a uprawnieniem bądź obowiązkiem. Tymczasem w zaskarżonym piśmie z [...] lutego 2021 r. Prezes NFZ, nie ustala obowiązku czy uprawnienia wynikającego z przepisów prawa ale odnosząc się do zgłoszonych zastrzeżeń jako niezasadnych wskazuje na określony w wystąpieniu pokontrolnym stan faktyczny i przyjęte skutki finansowe w postaci naliczonej kary umownej. Stosownie zaś do postanowienia art. 61u ust. 1 ustawy Prezes NFZ pobiera lub dochodzi należności wynikających z kar określonych w wystąpieniu pokontrolnym, jeżeli ich kwota określona dla danego podmiotu kontrolowanego, w dniu podpisania wystąpienia pokontrolnego, jednorazowo przekracza 500 zł. Zgodnie natomiast z art. 155 ust. 1 ustawy do umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. W konsekwencji kwestie związane z zawartą Umową, jej wykonywaniem i zasadnością naliczenia kary umownej są przedmiotem oceny na gruncie przepisów Kodeksu cywilnego. Wszelkie zatem próby podważenia stanowiska Organu związanego z zasadnością naliczonej kary umownej bądź wezwania do zwrotu określonych należności pieniężnych pozostają poza zakresem właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 1 Ppsa skarga podlega odrzuceniu, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Uwzględniając powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, działając w oparciu o przepis art. 58 § 1 pkt 1 Ppsa w zw. z art. 58 § 3 Ppsa (punkt 1 postanowienia). O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 Ppsa (punkt 2 postanowienia).