VI SA/Wa 1139/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Borowiecki po rozpoznaniu w dniu 2 października 2012 r. sprawy ze skargi Z. w L. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego postanawia: umorzyć postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie Pismem z dnia 11 kwietnia 2012 r. Z. w L., reprezentowany przez radcę prawnego, działając za pośrednictwem organu odwoławczego - wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia podlegania przez M. W. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia na podstawie umów zlecenia zawartych ze spółką G. Spółka Komandytowa z siedzibą w L.. W piśmie procesowym z dnia 19 kwietnia 2012 r. skarżący Z. w L., reprezentowany przez radcę prawnego, złożył oświadczenie o cofnięciu skargi, wnosząc jednocześnie o umorzenie postępowania sądowego. W dniu 25 lipca 2012 r. wpłynęło do Sądu pismo procesowe Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 19 lipca 2012 r., w którym organ, reprezentowany przez radcę prawnego - powołując się na stanowisko zawarte w uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie z dnia 15 grudnia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1524/11 - stwierdził, że Z. nie przysługuje przymiot strony postępowania toczącego się przed organami NFZ. W konsekwencji Prezes NFZ uznał, iż skarga Z. wina zostać przez Sąd odrzucona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Z uwagi na złożone przez skarżący Z. w L. oświadczenie procesowe z dnia 19 kwietnia 2012 r. o cofnięciu skargi wniesionej w niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązany był rozważyć w pierwszej kolejności, czy można było uznać powyższe cofnięcie skargi za dopuszczalne. Otóż, należy zauważyć, iż w myśl przepisu art. 60 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. Nr 270 – dalej także: "p.p.s.a."), skarżący może cofnąć skargę. Cofnięcie skargi wiąże sąd. Jednakże sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Zdaniem Sądu, istotne w sprawie jest to, czy skarżący Z. miał interes prawny do wniesienia skargi na sporną decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2012 r. Niewątpliwie powyższa okoliczność ma istotne znaczenie dla dalszego sposobu rozstrzygania, albowiem Sąd z urzędu bada w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymieniona w art. 58 § 1 p.p.s.a. Merytoryczne rozpatrzenie wniosku o cofnięcie skargi jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy skarga nie zawiera braków uniemożliwiających nadanie jej dalszego biegu. Zatem badanie dopuszczalności złożonego oświadczenia o cofnięciu skargi, jak i umorzenie postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. może mieć miejsce tylko wówczas, gdy skarga wniesiona została skutecznie, tj. gdy wszczęła postępowanie sądowoadministracyjne. W konsekwencji powyższego przyjąć należy, że cofnięcie skargi, jako czynność dyspozycyjna strony może mieć miejsce tylko wówczas, gdy skarga jest dopuszczalna i nie zawiera braków uniemożliwiających nadanie jej dalszego biegu (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny /w:/ postanowienie z dnia 3 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 1829/07, LEX nr 335007). Ustalenie, czy wnoszący skargę legitymuje się interesem prawnym jest obowiązkiem sądu administracyjnego, albowiem w tej kwestii sąd nie jest związany ustaleniami organów administracji, orzekających w sprawie (tak: J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie 5, LexisNexis, Warszawa 2012, s. 172). Legitymacja (posiadanie uprawnienia) do złożenia skargi do sądu administracyjnego stanowi podstawową przesłankę dopuszczalności skargi, czyli warunek (wymóg) prawidłowego zaskarżenia określonego aktu lub czynności. W świetle przepisu art. 50 § 1 p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Zdaniem Sądu, znaczenie interesu prawnego, o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., jest szersze, niż zakres pojęcia interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a., albowiem może obejmować także prawa i obowiązki regulowane przepisami prawa procesowego i ustrojowego. W tej sytuacji podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi na podstawie art. 50 § 1 cyt. ustawy może być zatem nie tylko ten, kto wykaże związek pomiędzy swoją sytuacją prawną i normą prawa materialnego, ale również prawa procesowego i ustrojowego (tak również: T. Woś /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie 4, LexisNexis, Warszawa 2011, s. 311 i powołana tam uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 11 kwietnia 2005 r., sygn. akt OPS 1/04 ONSAiWSA z 2005 r. nr 4, poz. 62, s. 27, a także wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 2019/06, LEX nr 325285). W ocenie Sądu, należy podkreślić, iż stosownie do postanowień art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności zaskarżonych aktów lub czynności z obowiązującym porządkiem prawnym. Norma prawna wyrażona zarówno w powyższym przepisie, jak i w art. 134 § 1 p.p.s.a., statuują zasadę niezwiązania sądu administracyjnego granicami skargi, co stanowi najistotniejszy element składający się na model szerokiego określenia zakresu kognicji sądu administracyjnego. Co więcej, z postanowień przepisów art. 145-150 p.p.s.a. wynika, że o uwzględnieniu skargi nie decyduje fakt, czy zaskarżony akt lub czynność narusza "interes prawny" strony skarżącej, lecz obiektywną zgodność lub niezgodność tego aktu lub czynności z przepisami prawa. W tej sytuacji przyjąć trzeba, iż skarżący musi mieć interes prawny w przeprowadzeniu sądowej kontroli zgodności z prawem konkretnego aktu lub czynności, oparty m.in. na normach administracyjnego prawa procesowego. Zdaniem Sądu, należy mieć na względzie, iż w doktrynie przyjmuje się, że przyznanie przez organ prowadzący postępowanie administracyjne określonemu podmiotowi statusu strony postępowania, umożliwia korzystanie przez ten podmiot z wszelkich uprawnień procesowych przewidzianych w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Jeżeli więc podmiot uznany za stronę postępowania administracyjnego wniesie skargę do sądu, zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie, czy skarżący oprócz interesu procesowego, o którego istnieniu przesądził organ administracyjny, ma także obowiązki i uprawnienia wynikające z norm prawa administracyjnego materialnego. Zaprzeczenie istnienia interesu prawnego wywodzącego się z norm prawa administracyjnego materialnego powinno skutkować bowiem eliminacją zaskarżonego aktu administracyjnego, jako skierowanego do podmiotu niebędącego stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., a nie oddaleniem skargi z uwagi na brak interesu prawnego. Mając powyższe na uwadze należy - według Sądu - uznać, iż adresat decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy decyzja ta dotyczy jego interesu prawnego opartego na przepisach prawa materialnego, czy też wyłącznie takiego, który wynika z faktu błędnego uznania go przez organ prowadzący postępowanie za stronę postępowania, ma interes prawny w zakwestionowaniu tej decyzji w drodze skargi do sądu administracyjnego (vide: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 266 i powołane tam zarówno poglądy literatury, jak i orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie). Ustosunkowując się do żądania zawartego w piśmie procesowym Prezesa NFZ z dnia 19 lipca 2012 r. (vide: wniosek o odrzucenie skargi), należy wskazać, iż stosownie do treści art. 109 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.), wniosek o rozpatrzenie sprawy dotyczącej objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, zgłasza ubezpieczony, niemniej wniosek ten może zgłosić w szczególności Z.. W rozpoznawanej sprawie Z., [...] w L., pismem z dnia 30 listopada 2011 r., powołując się na art. 109 ust. 3 w/w ustawy, zainicjował postępowanie dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym M. W.. Podkreślić należy, że Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego NFZ, wydając jako organ I instancji decyzję z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...], nie kwestionował legitymacji skarżącego Z., o czym świadczy fakt doręczenia powyższej decyzji Z.. Również zaskarżona decyzja z dnia [...] marca 2012 r. została wydana przez Prezesa NFZ w wyniku rozpoznania odwołania skarżącego Z. w L., wniesionego w terminie "otwartym" dla M. W., a więc osoby, wobec której Prezes NFZ rozstrzygał o obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu. Wskazując na powyższe należy - zdaniem Sądu - stwierdzić, że nawet w sytuacji przyjęcia, iż Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wadliwie uznał Z. za stronę postępowania w sprawie, której przedmiotem jest ustalenie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, nie zmienia faktu, że uznanie przez Prezesa NFZ, jako organ odwoławczy, Z. za stronę niniejszego postępowania administracyjnego, legitymowało ten podmiot do wniesienia niniejszej skargi (art. 50 § 1 p.p.s.a.). Wykluczone zatem było wydanie rozstrzygnięcia o odrzuceniu przedmiotowej skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W przedmiotowej sprawie Sąd uznał w konsekwencji, że pozostawienie w obrocie prawnym skarżonej decyzji Prezesa NFZ nie będzie stanowić obejścia prawa, jak również nie będzie miała miejsca sytuacja powodująca dotknięcie aktu wadą nieważności, pomimo wątpliwości odnośnie statusu skarżącego Z., jako strony postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiocie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Zdaniem Sądu, przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie rozstrzygają kwestii, czy Z. w prowadzonym postępowaniu dotyczącym objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym ma interes prawny, w rozumieniu art. 28 k.p.a., a tym samym czy przysługuje mu status strony. Brak przymiotu strony Z., na który powołuje się Prezes NFZ, wynika jedynie z przywołanego przez ten organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2011 r., sygn. akt 1524/11. Przy tak skonstruowanej formie uczestnictwa Z. w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu, nie można w niniejszej sprawie mówić o zaistnieniu przesłanki nieważności, o której mowa w przepisie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż strona skarżąca skutecznie cofnęła skargę, co w konsekwencji dało podstawę do zastosowania przepisu art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego.