VI SA/Wa 1141/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Sędziowie: Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Protokolant: Aleksandra Borowiec-Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2005 r. sprawy ze skargi R. N. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] marca 2005r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia uchwały o odmowie wpisu na listę aplikantów radcowskich uchyla zaskarżoną uchwałę i utrzymaną nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w L. z dnia [...] września 2004 r. nr [...] Krajowa Rada Radców Prawnych w W. uchwałą z dnia [...] marca 2005r. Nr [...], działając na podstawie art. 33 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych (Dz.U. z 1982r. Nr 19, poz. 145 oraz Dz.U. z 1989r. Nr 33, poz.175) oraz na podstawie art. 138 § 1 k.p.a., po rozpoznaniu odwołania skarżącego –R. N. od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w L. z dnia [...] września 2004r. Nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę. R. N. przystąpił do postępowania konkursowego na aplikację radcowską w roku 1999. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w L. uchwałą z dnia [...] czerwca 2005r. nr [...] odmówiła wpisania R. N. na listę aplikantów radcowskich. Podstawą odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich było uzyskanie przez skarżącego zbyt niskiej ilości punktów, co uzasadniało odmowę wpisu na listę aplikantów radcowskich. Ustalono, że po przeprowadzonym postępowaniu skarżący uzyskał 85 punktów, a więc znalazł się poza limitem miejsc ustalonym przez [...] Izbę. W dniu [...] marca 2004r. R. N. wniósł o wznowienie postępowania w sprawie wniosku o wpis na listę aplikantów radcowskich zakończonego uchwałą z dnia [...] czerwca 1999r. Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w L. R. N. podniósł zarzut co do braku podstawy prawnej do wydania powyższej uchwały. Taka bowiem odpadła dnia [...] marca 2004r. wskutek ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004r. Zgodnie z sentencją tego orzeczenia, art. 60 pkt 8 b ustawy o radcach prawnych jest niezgodny z art. 87 ust. l Konstytucji RP przez to, że dopuszcza co do osób niebędących jeszcze członkami korporacji samorządowej radców prawnych możliwość ograniczenia tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia. W oparciu o tę podstawę prawną był wydany regulamin, w oparciu o który był przeprowadzony konkurs. Okręgowa Izba Radców Prawnych w L. uchwalą z dnia [...] czerwca 2004r. wznowiła postępowanie w sprawie i uchwałą z dnia [...] września 2004r. odmówiła uchylenia uchwały z dnia [...] czerwca 1999r. w sprawie odmowy wpisania na listę aplikantów radcowskich. Odwołanie od powyższej uchwały wniósł Pan R. N. Uchwałą z dnia [...] marca 2005r. Krajowa Rada Radców Prawnych utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę. W uzasadnieniu podała między innymi, że: Rada OIRP przeprowadziła konkurs w oparciu o art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych i zgodnie z § 22-252 Regulaminu postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i rad okręgowych izb radców prawnych w należących do ich właściwości indywidualnych sprawach radców prawnych i aplikantów radcowskich, wydanego na podstawie art. 60 pkt 8 powołanej ustawy. W odwołaniu z dnia [...] listopada 2004r. Pan R. N. zakwestionował poprawność przeprowadzonego egzaminu powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004r. sygn. akt P 21/02 (Dz. U. Nr 34, poz. 303). Uchwała Rady OIRP nr [...] z dnia [...] czerwca 1999r. mająca walor decyzji administracyjnej w rozumieniu k.p.a., podjęta była w oparciu o art. 33 ustawy o radcach prawnych. Należy też wziąć pod uwagę charakter sprawy, której odwołanie dotyczy oraz specyfikę postępowania poprzedzającego podjęcie uchwały. Rozstrzygnięcia związane z wpisem na listę aplikantów radcowskich wymagają uprzedniego przeprowadzenia konkursu (art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych), która to czynność w odniesieniu do konkretnej osoby nie może podlegać weryfikacji. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "przepisy dotychczasowe (art. 60 pkt 8 b), także w zakresie orzeczenia o ich niezgodności z Konstytucją - do czasu zakwestionowania ich przez Trybunał - korzystały z domniemania konstytucyjności z wszelkimi jego następstwami co do podjętych w oparciu o nie uchwał i decyzji organów samorządu zawodowego". Skarga na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł R. N., zwany dalej skarżącym. W skardze domagał się zmiany zaskarżonej uchwały i wydania orzeczenia co do istoty sprawy, nakazującego wpisanie skarżącego na listę aplikantów radcowskich, ewentualnie o uchylenie uchwały. W uzasadnieniu podał między innymi, że: Pragnie zaznaczyć, iż absolutnie nie może się zgodzić z takim stanowiskiem. Przeprowadzone w stosunku do jego osoby postępowanie konkursowe dobitnie wykazało, iż spełniał wszelkie kryteria, aby uzyskać wpis na listę aplikantów. Fakt, iż nie został wpisany na listę zawdzięcza limitowi przyjęć, który został ustanowiony przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w L. Jak podano w uzasadnieniu, nie przyjęto go z powodu braku miejsc. Nadmienić należy, iż właśnie tego typu praktyki były przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, czemu dał wyraz w dwóch wyrokach uznając je za niezgodne z Konstytucją. W uzasadnieniu do uchwały KRRP powołano się na pogląd jaki jednocześnie zaprezentował Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu do wyroku. Jak uznał TK "przepisy dotychczasowe (art. 60 pkt 8 b), także w zakresie orzeczenie o ich niezgodności z Konstytucją do czasu zakwestionowania ich przez Trybunał - korzystały z domniemania konstytucyjności z wszelkimi jego następstwami co do podjętych w oparciu o nie uchwał i decyzji organów samorządu zawodowego." Przede wszystkim jasno stwierdzić należy, iż wiążąca jest teza orzeczenia, a nie sporządzone do niej uzasadnienie. Uzasadnienie może, a nawet powinno, być wskazówką dla wszelkich organów do ewentualnej interpretacji. Niemniej jednak ograny te w razie jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych - a takie widocznie tu zachodzą - winny się zwrócić do Trybunału o dokonanie wykładni. Przytoczony cytat uzasadnienia do wyroku ma na celu zapewnienie niewzruszalności wszelkich pozytywnych wpisów na listę aplikantów radcowskich. Przeciwna bowiem interpretacja doprowadzić by mogła np. do uznania za bezwzględnie nieważne postępowań sądowych, w których dzisiejszy już radcowie prawni byli pełnomocnikami. Nie można jednak interpretować tych sugestii rozszerzająco, jak czyni to Krajowa Rada Radców Prawnych, bo prowadzi to do wypaczenia sensu instytucji wznowienia postępowania. Należałoby zadać w tym miejscu pytanie, kiedy zatem można wznowić postępowanie na skutek wyroku Trybunały Konstytucyjnego. W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Radców Prawnych wniosła o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga została wniesiona w terminie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie". Tak więc, w niniejszej sprawie, do Sądu należała ocena pod względem zgodności z prawem zaskarżonej uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych w W. Nr [...]oraz Okręgowej Rady Radców Prawnych w L. z dnia [...] września 2004r. Nr [...] odmawiających wpisu skarżącego na listę aplikantów radcowskich. Podstawą wydania uchwał organów obu instancji był konkurs na aplikację radcowską, który został przeprowadzony w oparciu o regulamin postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i Rad Okręgowych Izb Radców Prawnych w należących do ich właściwości indywidualnych sprawach radców prawnych i aplikantów radcowskich - § 22-252, wydany na podstawie delegacji zawartej w art. 60 pkt 8 b ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz.U. Nr l9, poz. 145 ze zm.) W dniu 18 lutego 2004 roku Trybunał Konstytucyjny rozpoznał połączone pytanie prawne Naczelnego Sadu Administracyjnego w Warszawie w sprawie zgodności z Konstytucją niektórych przepisów prawa o adwokaturze oraz ustawy o radcach prawnych dotyczących naboru na aplikacje adwokackie i radcowskie. W zakresie dotyczącym zgodności z Konstytucją niektórych przepisów ustawy o radcach prawnych, związanych z naborem na aplikację radcowską, Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 roku, sygn. akt P 21/02. opublikowanym w Dz.U. z 4 marca 2004 roku orzekł, że art. 60 pkt 8 b ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz.U. Nr 19, poz. 145 ze zm.) jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji przez to, że dopuszcza co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej radców prawnych możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia, natomiast art. 60 pkt 8 b ustawy, o której jest mowa wyżej, nie jest niezgodny z art. 17 Konstytucji. W obszernym uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny podał motywy powyższego rozstrzygnięcia i dodatkowo wskazał, że ograniczenia konstytucyjne gwarantowanych wolności i praw obywatelskich powinny być unormowane w aktach prawnych o randze ustawowej. Ponieważ przepisy zaskarżonej ustawy nie określały przesłanek i zakresu przeprowadzenia konkursów na aplikacje, umożliwiając dowolne normowanie tych kwestii w aktach prawnych wewnątrzkorporacyjnych zostały one uznane za niezgodne z Konstytucją. Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że instytucje przeprowadzające konkurs dopuszczający do aplikacji nie mają jednocześnie pełnej niezależności w ustaleniu jej zasad. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stanowi podstawę do podjęcia postępowania w sprawach, w których Trybunałowi postawione zostały pytania prawne i umożliwia sądowi pytającemu uwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego orzekającego o niezgodności z Konstytucją przepisów, które mają stanowić jedną z podstaw rozstrzygnięcia w tych sprawach. Wyrok Trybunał Konstytucyjnego nie może być natomiast podstawą do automatycznego unieważnienia wszystkich konkursów, przeprowadzonych przez samorządy zawodowe. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych nr [...] oraz utrzymana nią w mocy uchwała Rady Okręgowej Izby Radów Prawnych w L. Nr [...] nie mogą się ostać, albowiem zostały oparte min. na przepisach wydanych w oparciu o niekonstytucyjną delegację zawartą w art. 60 pkt 8 b ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz.U. z 2002r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.). Stosownie do art. 145 a § 1 k.p.a. w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją można żądać wznowienia postępowania administracyjnego. Natomiast przepis art. 145 § 1 pkt 1 podpunkt b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) zobowiązuje Sąd do uchylenia decyzji w razie naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 podpunkt b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono, jak w sentencji.