VI SA/Wa 1144/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Sędziowie: Asesor WSA Izabela Głowacka - Klimas Sędzia WSA Jolanta Królikowska – Przewłoka Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2005 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wpisania na listę kandydatów na syndyków upadłości oddala skargę Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 kpa w związku z § 1 pkt 2 i § 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1998 r. w sprawie szczególnych kwalifikacji oraz warunków wymaganych od kandydatów na syndyków upadłości (Dz. U. Nr 55, poz. 359) po rozpatrzeniu odwołania Z. B. utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego we [...] z dnia [...] września 2003 r., którą to decyzją odmówiono wpisania Pana Z. B. na listę kandydatów na syndyków upadłości.. W uzasadnieniu swojej decyzji Minister Sprawiedliwości wskazał, że stosownie do § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1998 r. w sprawie szczególnych kwalifikacji oraz warunków wymaganych od kandydatów na syndyków upadłości, osoba fizyczna kandydująca na syndyka upadłości, poza posiadaniem kwalifikacji wskazanych w pkt 1 i 3-5, powinna między innymi wykazywać się znajomością prawa gospodarczego, cywilnego, pracy oraz finansów. Z żadnego dokumentu załączonego do wniosku o wpis na listę kandydatów na syndyków upadłości, a zwłaszcza z zaświadczenia wydanego przez O. Sp. z o.o. we [...] nie wynika, że Pan Z. B. posiada wiedzę z zakresu prawa cywilnego. Z faktu świadczenia pracy na stanowiskach kierowniczych oraz prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek nie wynika, iż posiadł znajomość prawa gospodarczego, cywilnego, pracy oraz finansów. Ustawodawca w sposób wyraźny rozróżnił wymóg pięcioletniego okresu pracy na stanowiskach kierowniczych lub samodzielnych w zakresie zarządzania przedsiębiorstwem od powinności wykazania się znajomością prawa gospodarczego, cywilnego, pracy oraz finansów. Środkami wykazania się znajomością w/w dziedzin prawa są dyplomy ukończenia studiów magisterskich lub podyplomowych, jak również kursów i szkoleń zakończonych sprawdzianem wiedzy w odpowiednim zakresie. Niespełnienie przez osobę ubiegającą się o wpis na listę kandydatów na syndyków upadłości wszystkich warunków określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1998 r. uzasadniało odmowę wpisu. Na powyższą decyzję Pan Z. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie podnosząc, iż decyzja Ministra Sprawiedliwości narusza przepisy postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 7, 10 § 1, 75 § 1, 81 i 107 § 3 kpa oraz narusza przepisy prawa materialnego, a w szczególności § 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1998 r. w sprawie szczególnych kwalifikacji oraz warunków wymaganych od kandydatów na syndyków upadłości (Dz. U. Nr 55, poz. 359) poprzez przyjęcie, iż nie spełnia wymagań określonych w tym przepisie. Podnosił, iż organy obu instancji nie uzasadniły, dlaczego uznały, iż przedłożone zaświadczenie o ukończeniu kursu zorganizowanego przez O. Sp. z o.o. nie jest wystarczające dla potwierdzenia posiadania wiedzy w zakresie prawa cywilnego, gospodarczego, pracy oraz finansów. Organ nie przeprowadził dowodu przeciwnego, iż nie posiada wiedzy objętej zakresem tego kursu. Zarzucił, iż organ nie wysłuchał jego jako strony w trakcie postępowania a przed wydaniem decyzji. Przepis rozporządzenia nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów a organ nie umożliwiając stronie wypowiedzenia się co do zebranych materiałów w sprawie uniemożliwił mu złożenie oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania co do posiadania wystarczającej wiedzy. Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wskazał, iż zgodnie z § 4 17 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych, obowiązek wykazania posiadania kwalifikacji lub warunków wymaganych w rozporządzeniu ciąży na osobie ubiegającej się o wpis. Organ z własnej inicjatywy nie prowadzi postępowania dowodowego. Podkreślił, iż wykazanie posiadania wiedzy przez ukończony kurs mogło być wtedy, gdyby ukończony kurs menadżerski zakończył się egzaminem z wynikiem pozytywnym sprawdzającym poziom uzyskanej wiedzy. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości pozostawia prezesom sądów okręgowych swobodę co do środków jak i kryteriów oceny dokumentów załączonych do wniosku. Wprawdzie rozporządzenie nie wymaga od kandydata wykształcenia, jednakże za jedynie właściwy sposób wykazania znajomości prawa wymaganej od kandydata na syndyka należy uznać dyplomy ukończenia odpowiednich kursów, studiów podyplomowych i szkoleń, zakończonych sprawdzianem wiedzy. Samo ukończenie kursu jest niewystarczające dla wykazania wiedzy prawniczej. Z zaświadczenia z dnia 16 czerwca 2003 r. o ukończeniu kursu w 1991 r. nie wynika, aby skarżący posiadł wiedzę wymaganą przepisami rozporządzenia, brak jest również stwierdzenia, aby w ramach kursu były omawiane - poza stosunkami cywilnoprawnymi w obrocie gospodarczym - zagadnienia z prawa cywilnego oraz stwierdzenia, iż poziom wiedzy zdobytej przez skarżącego został zweryfikowany egzaminem. W piśmie z dnia 15 marca 2005 r. skarżący przywołując orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego dodatkowo podniósł, iż stronie wbrew zasadzie czynnego udziału strony w postępowaniu zawartej w art. 10 kpa uniemożliwiono wypowiedzenie się co do przeprowadzonych dowodów co powinno skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1998r. w sprawie szczególnych kwalifikacji oraz warunków wymaganych od kandydatów na syndyków upadłości (Dz. U. Nr 55, poz. 359), osoba fizyczna kandydująca na syndyka upadłości powinna posiadać następujące kwalifikacje (łącznie): 1) wyższe wykształcenie, 2) co najmniej 5-letni okres pracy na stanowiskach kierowniczych lub samodzielnych w zakresie zarządzania przedsiębiorstwem i powinna się wykazać znajomością prawa gospodarczego, cywilnego, pracy oraz finansów, z tym że dla osób z wykształceniem prawniczym albo ekonomicznym okres ten wynosi 3 lata, 3) nie była karana za popełnione umyślnie przestępstwo przeciwko mieniu, 4) nie figuruje w wykazie osób, wobec których orzeczono na podstawie Prawa upadłościowego zakaz prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji reprezentanta lub pełnomocnika przedsiębiorcy, członka rady nadzorczej i komisji rewizyjnej w spółce akcyjnej, z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółdzielni, 5) nie została usunięta przez sąd na podstawie Prawa upadłościowego z powodu nienależytego pełnienia obowiązków syndyka. Listy kandydatów na syndyków prowadzą prezesi sądów okręgowych. Wpisanie na listę następuje na podstawie zgłoszenia osoby ubiegającej się o wpis, po wykazaniu przez nią, że ma kwalifikacje lub warunki, o których mowa w § 1 lub 2. (§ 4). Z powyższych zapisów wynika, iż postępowanie, jakie prowadzą prezesi sądów okręgowych nie jest typowym postępowaniem administracyjnym, w którym to na organie administracji publicznej ciąży obowiązek zebrania dowodów, przedstawienia ich stronie poprzez zawiadomienie o zamknięciu postępowania dowodowego i przed wydaniem decyzji - wyznaczenie terminu na zajęcie stanowiska w sprawie. Wykazanie posiadania kwalifikacji lub warunków , o których mowa w § 1 rozporządzenia ciąży na osobie ubiegającej się o wpis. Jak trafnie wskazał Minister Sprawiedliwości, organ (prezes sądu okręgowego) z własnej inicjatywy nie prowadzi postępowania dowodowego w tym zakresie. Prezes sądu okręgowego ocenia, czy dokumenty przedłożone przez osobę ubiegającą się o wpis potwierdzają znajomość prawa gospodarczego, cywilnego, pracy oraz finansów. Wykazanie znajomości określonych dziedzin prawa musi być udokumentowane. Powszechnie stosowanym sposobem udokumentowania wiedzy w określonych dziedzinach jest przedłożenie dyplomów, świadectw, zaświadczeń stwierdzających nie tylko odbycie studiów, szkoleń czy kursów, ale również poziom zdobytej wiedzy wyrażający się w ocenie na w/w dokumentach. Prawidłowo zatem Minister Sprawiedliwości uznał, iż samo ukończenie kursu nie jest dowodem posiadania znajomości dziedzin prawa wymaganych rozporządzeniem, zaświadczenie z 16 czerwca 2003 r. jest tylko dowodem ukończenia w 1991 roku kursu obejmującym wskazane zagadnienia. Należy zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, iż w postępowaniu administracyjnym organ powinien dopuścić każdy dowód, ale obowiązek wykazania się znajomością dziedzin prawa wymienionych w § 1 pkt 2 cytowanego rozporządzenia nałożony jest na osobę ubiegającą się o wpis na listę kandydatów na syndyków upadłości ciążył na stronie. Skarżący w postępowaniu nie składał żadnych innych dowodów ani wniosków o ich przeprowadzenie. Nie znajduje uzasadnienia zarzut skarżącego, iż to organ powinien przeprowadzić dowód przeciwny, iż pomimo ukończenia kursu nie posiada wiedzy objętej tym kursem. Organ odniósł się do zakresu dziedzin prawa objętych kursem, wskazując, iż w ramach kursu nie były omawiane zagadnienia z prawa cywilnego. Nie budzi wątpliwości, że prawo cywilne nie ogranicza się do "stosunków cywilnoprawnych w obrocie gospodarczym". Reasumując, w ocenie Sądu Pan Z. B. nie spełnia przesłanki wykazania się znajomością określonych dziedzin prawa, o których mowa w § 1 pkt 2 w/w rozporządzenia i organ postąpił prawidłowo podejmując zaskarżoną decyzję. Mając powyższe na względzie Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.