VI SA/Wa 1145/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant sekr. sąd. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2021 r. sprawy ze skargi G. P. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 maja 2016 r. o sygn. akt VI SA/Wa 2555/15 w sprawie ze skargi G. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej I. wznawia postępowanie zakończone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 maja 2016 r. o sygn. akt VI SA/Wa 2555/15; II. zmienia prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 maja 2016 r. o sygn. akt VI SA/Wa 2555/15 w ten sposób, że uchyla decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lipca 2015 r. nr [...] i utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] maja 2015 r. nr [...] oraz umarza postępowanie administracyjne; III. określa, że zwrotowi na rzecz G. P. podlega kwota uiszczonej kary pieniężnej w wysokości 5.000 (słownie: pięć tysięcy) złotych wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości jak dla zaległości podatkowych od dnia [...] października 2016 r. do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; IV. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz G. P. kwotę 300 (słownie: trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z [...] maja 2015 r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej: [...]WITD) na podstawie art. 64 i art. 140aa ust. 1-3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012, poz. 1137 z późn. zm.; dalej: p.r.d.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.; dalej: k.p.a.), nałożył na G. P., prowadzącego działalność gospodarczą: F. (dalej: przedsiębiorca, skarżący) karę pieniężną w wysokości 5.000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia kategorii III-VI. Organ podał, że [..] kwietnia 2014 r. pojazd (ciągnik siodłowy marki V. o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą marki S. o numerze rejestracyjnym [...]) został zatrzymany do kontroli w miejscowości T. na drodze krajowej nr [...], po której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. W wyniku ważenia stwierdzono nacisk na pojedynczej osi napędowej -11,15 t, co oznaczało przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu o 1,15 t. Pojazdem wykonywano przewóz paszy w workach umieszczonych na paletach (ładunek podzielny). Przebieg kontroli utrwalono protokołem kontroli z [...] kwietnia 2015 r. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z [...] lipca 2015 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1-3 pkt 1, 4, art. 140ab ust. 1 pkt 2, ust. 2 p.r.d., art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 460 z późn. zm.; dalej u.d.p.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Stwierdził, że podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV. Skarga przedsiębiorcy na powyższą decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 2555/15; orzeczenie jest prawomocne. W dniu 16 kwietnia 2021 r. (data oddania pisma w polskiej placówce pocztowej) skarżący, powołując się na art. 19 ustawy z 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 54; dalej: ustawa zmieniająca) w zw. z art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z poźn. zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 145 § 1 w zw. z art. 145a § 1 oraz art. 145b § 1 k.p.a., wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą o wznowienie postępowania zakończonego opisanym wyrokiem z 20 maja 2016 r. w sprawie VI SA/Wa 2555/15. Z uwagi na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) z dnia 21 marca 2019 r. w sprawie C-127/17, przedsiębiorca wniósł o uchylenie wyroku w sprawie VI SA/Wa 2555/15, uchylenie decyzji GITD z [...] lipca 2015 r. oraz poprzedzającej ją decyzji [...]WITD z [...] maja 2015 r., nakazanie organowi dokonania zwrotu zapłaconej przez przedsiębiorcę kary pieniężnej w wysokości 5000 zł wraz z odsetkami oraz poniesionymi przez skarżącego kosztami postępowania sądowego w sprawie VI SA/Wa 2555/15, zasądzenie od organu na rzecz strony kosztów postępowania sądowego w sprawie o wznowienie postępowania. Główny Inspektor Transportu Drogowego nie zajął stanowiska co do skargi o wznowienie. Pismem z 19 lipca 2021 r. [...]WITD poinformował, że kara pieniężna w wysokości 5.000 zł nałożona decyzją z [...] maja 2015 r. została zapłacona w dniu 25 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Dnia 13 marca 2021 r. weszła w życie ustawa zmieniająca, przy czym art. 2, art. 4, art. 18 i art. 19 tego aktu weszły w życie od 26 stycznia 2021 r. (art. 22 ustawy zmieniającej). W myśl art. 18 ust. 1 ustawy zmieniającej w sprawie zakończonej decyzją ostateczną dotyczącą: 1) zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego albo 2) nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia, o którym mowa w pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia - w zakresie przejazdu dokonanego w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy można żądać wznowienia postępowania w związku z orzeczeniem przez TSUE niezgodności przepisów krajowych nakładających obowiązek posiadania zezwoleń umożliwiających poruszanie się po drogach publicznych pojazdów o nacisku pojedynczej osi do 11,5 t z dyrektywą Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającą dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz. Urz. WE L 235 z 17.09.1996, str. 59, Dz. Urz. WE L 67 z 09.03.2002, str. 47 oraz Dz. Urz. UE L 115 z 06.05.2015, str. 1; dalej: dyrektywa 96/53/WE). Natomiast zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy zmieniającej w sprawie określonej w art. 18 ust. 1 zakończonej prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego można żądać wznowienia postępowania przed tym sądem w związku z orzeczeniem przez TSUE niezgodności przepisów krajowych nakładających obowiązek posiadania zezwoleń umożliwiających poruszanie się po drogach publicznych pojazdów o nacisku pojedynczej osi do 11,5 t z dyrektywą 96/53/WE. W myśl ust. 2 art. 19 ustawy zmieniającej wznowienia, o którym mowa w ust. 1, można żądać niezależnie od trasy przejazdu pojazdu lub miejsca jego załadunku lub rozładunku. Ponadto w sytuacji określonej w ust. 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Wznowienie postępowania następuje tylko na żądanie strony, na mocy art. 19 ust. 3 ustawy zmieniającej. Z kolei w myśl art. 19 ust. 8 ustawy zmieniającej w zakresie nieuregulowanym w ust. 1-7, do postępowania, o którym mowa w ust. 1, stosuje się przepisy p.p.s.a. Na podstawie art. 278 p.p.s.a. po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana. Wobec powyższego skarga o wznowienie postępowania, zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 2555/15 została wniesiona w terminie. Co prawda, skarżący w skardze nie powołał art. 272 § 2a p.p.s.a. (Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanego orzeczenia. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.), ale powołał art. 19 ust. 1 ustawy zmieniającej, który w niniejszej sprawie miał zasadnicze znaczenie jako podstawa wznowienia. Przy tym skarżący przytoczył także podstawy prawne wznowienia z k.p.a.: art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145b § 1, które w niniejszej sprawie nie miały zastosowania, gdyż odnoszą się do wznowienia postępowania administracyjnego, a nie sądowego, które to postępowanie skarżący zainicjował. Jednakże powołanie w skardze jako podstawy art. 19 ust. 1 ustawy zmieniającej i uzasadnienie tej podstawy, pozwoliły na przyjęcie, że skarga spełniła wymogi z art. 279 p.p.s.a. (Skarga o wznowienie postępowania powinna ponadto zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia). Jak już zaznaczono, na mocy art. 19 ust. 1 ustawy zmieniającej w sprawie określonej w art. 18 ust. 1 (tutaj określonej w pkt 2, tj. nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia - w zakresie przejazdu dokonanego w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej) zakończonej prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego można żądać wznowienia postępowania przed tym sądem w związku z orzeczeniem przez TSUE niezgodności przepisów krajowych nakładających obowiązek posiadania zezwoleń umożliwiających poruszanie się po drogach publicznych pojazdów o nacisku pojedynczej osi do 11,5 t z dyrektywą 96/53/WE Zgodnie z art. 272 § 2a p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie TSUE, które ma wpływ na treść wydanego orzeczenia. Podstawą wznowienia może być orzeczenie TSUE, wydane w trybie pytania prejudycjalnego, nawet jeżeli to orzeczenie nie zostało doręczone stronie wnoszącej skargę o wznowienie postępowania (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 października 2017 r. sygn. akt I FPS 1/17). Podstawa wznowienia postępowania w sprawie związana jest z wydaniem przez TSUE w dniu 21 marca 2019 r. wyroku w sprawie C-127/17. W orzeczeniu tym uznano, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, Rzeczypospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i 7 dyrektywy 96/53/WE w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do wspomnianej dyrektywy. Wobec powyższego Sąd wznowił postępowanie sądowoadministracyjne zakończone ww. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 20 maja 2016r. sygn. akt VI SA/Wa 2555/15 i przyjął, że decyzja nakładająca na skarżącego karę pieniężną w niniejszej sprawie narusza art. 3 i art. 7 w zw. z pkt 3.1 oraz pkt 3.4. Wynikająca z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP zasada pierwszeństwa prawa unijnego wyraża obowiązek nadrzędnego stosowania prawa unijnego przed prawem krajowym, jeżeli pomiędzy przepisami należącymi do tych dwóch porządków prawnych zachodzi kolizja. Zastosowane przez organy w sprawie niniejszej przepisy krajowe, tj. art. 41 ust. 2 pkt 1 u.d.p. w związku z art. 140aa ust. 1 i 3 pkt 1 oraz art. 140ab ust. 1 pkt 2, ust. 2 p.r.d. (w brzmieniu obowiązującym w dniu popełnienia naruszenia i zarazem wydania zaskarżonej decyzji) pozostają w oczywistej sprzeczności z wskazanymi wyżej artykułami dyrektywy 96/53/WE. Z zasady pierwszeństwa prawa unijnego wynikają szczególne obowiązki sądów krajowych w zakresie zapewnienia skuteczności i pierwszeństwa tego prawa. Na sądach spoczywa obowiązek kontroli działań administracji publicznej w sposób umożliwiający wyeliminowanie rozstrzygnięć niezgodnych z prawem unijnym. Sąd krajowy, do którego należy w ramach jego kompetencji stosowanie przepisów prawa unijnego, zobowiązany jest zapewnić skuteczność tych norm - nie stosując sprzecznych z nimi przepisów prawa krajowego. Realizacja zasady bezpośredniej skuteczności i pierwszeństwa stosowania prawa unijnego (art. 90 w zw. z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP) wymaga uwzględnienia ww. wyroku TSUE w sprawie C-127/17 Komisja Europejska przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej, w którym TSUE stwierdził sprzeczność z przepisami dyrektywy Rady 96/53/WE niektórych rozwiązań normatywnych przyjętych w prawie polskim. Trybunał w przywołanym wyroku stwierdził, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i art. 7 dyrektywy 96/53/WE. Przepis art. 3 ust. 1 dyrektywy 96/53/WE stanowi, że Państwo Członkowskie nie może na swoim terytorium odmówić lub zabronić używania: - w ruchu międzynarodowym pojazdów zarejestrowanych lub dopuszczonych do ruchu w jednym z pozostałych Państw Członkowskich, z przyczyn odnoszących się do masy lub wymiarów, - w ruchu krajowym pojazdów zarejestrowanych lub dopuszczonych do ruchu w jednym z pozostałych Państw Członkowskich z przyczyn odnoszących się do ich wymiarów; pod warunkiem że pojazdy te odpowiadają wartościom maksymalnym określonym w załączniku I. Przepis stosuje się bez względu na fakt, że: a) wymienione pojazdy nie są zgodne z wymaganiami stawianymi przez to Państwo Członkowskie w odniesieniu do niektórych, nieobjętych w załączniku I parametrów ciężaru i wymiarów, b) właściwy organ Państwa Członkowskiego, w którym pojazdy są zarejestrowane lub dopuszczone do ruchu, określił limity, nieokreślone w art. 4 ust. 1, przekraczające wartości ustanowione w załączniku I. Natomiast zgodnie z art. 7 dyrektywy 96/53/WE, dyrektywa nie stanowi przeszkody dla stosowania obowiązujących przepisów drogowych w każdym Państwie Członkowskim i ograniczających ciężar i/lub wymiary pojazdów na niektórych drogach lub obiektach inżynieryjnych - niezależnie od państwa rejestracji lub dopuszczenia do ruchu takich pojazdów. Obejmuje to również możliwość nakładania lokalnych ograniczeń na maksymalne dopuszczalne wymiary i/lub ciężary pojazdów, które mogą być używane, w przypadku gdy infrastruktura nie jest przystosowana do długich i ciężkich pojazdów, w określonych obszarach lub na określonych drogach, takich jak centra miast, małe wioski lub miejsca o szczególnym znaczeniu przyrodniczym. W konsekwencji TSUE uznał, że wynikające z prawa krajowego ograniczenia mające zastosowanie w zależności od rodzajów dróg - co motywowane jest jakością infrastruktury drogowej, pozostając jednocześnie w opozycji do cezury czasowej okresu przejściowego (31 grudnia 2010 r.) - nie mogą być usprawiedliwiane treścią art. 7 dyrektywy 96/53/WE, gdyż wynikający z tego przepisu wyjątek niweczyłby zasadę ustanowioną art. 3 tej dyrektywy (pkt 82 - 88 ww. wyroku TSUE). W świetle cytowanego orzeczenia TSUE nie ma podstaw dla ustanawiania w prawie krajowym - w odniesieniu do pojazdów odpowiadających określonym w pkt 3.1 oraz 3.4 załącznika I do dyrektywy 96/53/WE wartościom nacisku osi - ograniczeń dalej idących, niż wyjątki wynikające z art. 7 tej dyrektywy (zob. m.in. wyroki NSA z: 12 czerwca 2019 r. sygn. akt II GSK 562/17; 16 października 2020 r. sygn. akt II GSK 1480/19). Skoro sprzeczne z art. 3 dyrektywy 96/53/WE było obniżenie dopuszczalnych wartości nacisków osi pojazdów poniżej 11,5 t, to przepis krajowy ustanawiający w tym zakresie limit na poziomie 10 t nie mógł stanowić podstawy nałożenia na skarżącego kary administracyjnej w wysokości 5000 zł. Nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu w niniejszej sprawie wyniósł 11,15 t zaś norma nacisku osi wynikająca z wyżej przywołanych przepisów dyrektywy wynosi 11,5 t. Zatem nie mogło zostać uznane za zgodne z prawem unijnym nakładanie - tak jak w okolicznościach stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy - kary pieniężnej w wysokości 5000 zł, o której mowa w art. 140ab ust. 1 pkt 2 p.r.d. wymierzonej jak za brak zezwolenia kategorii IV w związku ze stwierdzeniem przekroczenia o 1,15 t w kontrolowanym pojeździe dopuszczalnego nacisku osi napędowej na drodze krajowej nr 75, dla której ustanowiony w prawie krajowym dopuszczalny nacisk pojedynczej osi wynosił 10 t. W świetle wyroku TSUE nie było podstaw do ustanawiania w prawie krajowym tak określonego dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu na wspomnianej drodze, jako warunku przemieszczania się po niej. Mając powyższe na uwadze, Sąd wznowił postępowanie sądowoadministracyjne (pkt I) i w myśl art. 282 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i § 3 p.p.s.a. zmienił ww. prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 maja 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 2555/15 w ten sposób, że uchylił ww. decyzję GITD z [...] lipca 2015 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...]WITD z dnia [...] maja 2015 r. oraz umorzył postępowanie administracyjne (pkt II wyroku). Ponadto na podstawie art. 19 ust. 5 ustawy zmieniającej Sąd określił, że zwrotowi na rzecz skarżącego podlega kwota uiszczonej kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł z ustawowymi odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 25 października 2015 r. do dnia uprawomocnienia się orzeczenia (pkt III wyroku). O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200, art. 205 i art. 276 p.p.s.a.; obejmują one zwrot kwot wpisu sądowego od skargi (200 zł) i skargi o wznowienie (100 zł).