VI SA/Wa 1146/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.) Sędziowie : Sędzia NSA Otylia Wierzbicka Asesor WSA Jakub Linkowski Protokolant: Dominik Niewirowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi B. Ś. – Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2004r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmiany w rejestrze gruntów stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji zasądza od Wojewody [...] na rzecz B.Ś. – Z. kwotę [...] zł (...) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku Decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. Prezydent [...] W. po rozpatrzeniu wniosku B.Ś. – Z. orzekł o odmowie unieważnienia wpisu w rejestrze ewidencji gruntów Skarbu Państwa jako właściciela dawnej działki [...] w parceli [...] "M." (obecnie dz. ew. [...] nr obr. [...]). W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, że zmiana zapisu w rejestrze ewidencji gruntów odnośnie właściciela nieruchomości może nastąpić w oparciu o jednoznaczne dokumenty, zaś obecny zapis stanu prawnego nieruchomości w różnych dokumentach nie jest jednoznaczny. Odwołanie od decyzji tej wniósł B.Ś. – Z. zarzucając błędy w ustaleniach prawnych i faktycznych. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy organ odwoławczy ustalił, że pismem z dnia [...] lipca 2002 r. skierowanym do Urzędu Gminy -Wydział Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami B.S. –Z. wniósł o zmianę wpisu w rejestrze gruntów, a mianowicie w pozycji "właściciel", w której wpisany jest Skarb Państwa zmienić na B.S. – Z.. Wnioskując dokonanie zmiany wpisu właściciela B.S. – Z. powołał się na zaświadczenie Sądu Rejonowego dla W. [...] w W. wydane w dniu [...] kwietnia 2001 r. L.dz. [...] ze zbioru dokumentów nr [...] oraz postanowienie [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r. Przedmiotowy grunt w operacie ewidencyjnym stanowi część działki nr [...] z obrębu [...]. Prawo własności gruntu o pow. [...] m 2 zostało wywłaszczone decyzją z dnia [...] marca 1981 r. Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 1999 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu z dniem [...] grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo Państwowe Huta "W.", którego następcą prawnym jest Agencja [...] Spółka Akcyjna. W dniu [...] lipca 2002 r. B.Ś. – Z. wystąpił o unieważnienie decyzji o wywłaszczeniu przedmiotowego gruntu na rzecz Skarbu Państwa. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. stwierdził nieważność decyzji Prezydenta [...] W. z dnia [...] czerwca 1981 r. i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Dzielnicy W.- [...] z dnia [...] marca 1981 r. w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za wywłaszczona nieruchomość, natomiast odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanych decyzji w części dotyczącej wywłaszczenia. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] października 2003 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2003 r. W świetle powyższych ustaleń Wojewoda [...] stwierdził, że brak jest podstaw do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów wnioskowanych przez B.S. – Z., gdyż wnioskodawca nie legitymuje się tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości. Nadal bowiem w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja z dnia [...] marca 1981 r. i utrzymująca ją w mocy decyzja z dnia [...] czerwca 1981 r. w części dotyczącej wywłaszczenia. Zdaniem organu odwoławczego B.Ś. – Z. nie może zostać ujawniony jako właściciel w ewidencji gruntów nie z powodu niejednoznaczności dokumentów, jak to zostało stwierdzone w decyzji organu I instancji, lecz z powodu braku tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości. Skargę na powyższą decyzję złożył B.Ś. – Z. zarzucając błędy w ustaleniach prawnych, faktycznych i proceduralnych, przyjętych za podstawę wydania tej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ powołując się na dwie decyzje Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Wsi utrzymujące decyzje wywłaszczeniowe, pominął fakt ich nieprawomocności w związku z ich zaskarżeniem do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponadto skarżący zauważa, że Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu wydał orzeczenie w dniu 22 stycznia 2004 r., zgodnie z którym wywłaszczenie bez odszkodowania jest bezprawne. Zdaniem skarżącego nie można zgodzić się ze stwierdzeniem, że w obrocie prawnym funkcjonują decyzje wywłaszczeniowe, gdyż prawo własności Skarbu Państwa nabyte na podstawie tych decyzji nie zostało ujawnione w księdze wieczystej, pomimo, że obowiązek ujawnienia prawa własności państwowej wynikał z art. 31 ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12 marca 1958 r. Pomijając obowiązek ujawnienia poprzez wpis do księgi wieczystej własności Skarbu Państwa wpisano do rejestru gruntów własność Skarbu Państwa i wieczyste użytkowanie Agencji [...], dysponując tylko kserokopiami decyzji wywłaszczeniowych, bez poświadczenia za zgodność z oryginałami. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej, przy czym kontrola sprawowana jest pod względem zgodności zaskarżonego aktu z prawem. Przy rozpoznaniu niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny stosownie do przepisu art. 134 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) nie będąc związany granicami skargi stwierdził, że zaskarżona decyzja Wojewody [...] została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Organ I instancji jako podstawę materialno-prawną wydanej decyzji wskazał na art. 7d i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. Nr 100 z 2000 r. poz. 1086), gdzie zostały unormowane zarówno cele i zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków, a także właściwość organów uprawnionych do jej prowadzenia. Decyzja I instancji została wydana w warunkach legalności. Rozpoznając odwołanie w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa Wojewoda [...] nie był organem uprawnionym do orzekania. Art. 7 b ust. 2 ww. ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne stanowi, iż w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego wojewódzki inspektor nadzoru geodezyjnego i kartograficznego jest organem: 1. pierwszej instancji w sprawach określonych w ustawie, 1. wyższego stopnia w stosunku do organów administracji geodezyjnej i kartograficznej. Jest to przepis kompetencyjny upoważniający - z mocy ustawy - wojewódzkiego inspektora nadzoru geodezyjnego i kartograficznego do podejmowania konkretnych działań władczych tj. prowadzenia postępowania administracyjnego i wydawania decyzji w sprawach indywidualnych w pierwszej instancji określanych w ustawie oraz rozpatrywania odwołań od decyzji organów administracji geodezyjnej i kartograficznej w zakresie spraw określanych w ustawie. Badając uprawnienia organu do wydania zaskarżonej decyzji II instancji stwierdzić należy, że z upoważnienia Wojewody [...] zaskarżoną decyzję podpisała B.P., pełniąca funkcję Kierownika Oddziału w Wydziale Rozwoju Regionalnego. Jednocześnie z akt sprawy nie wynika, ażeby Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego - uprawniony ustawowo do orzekania - przekazał upoważnienie do podpisywania decyzji administracyjnych, oznacza to, że pomimo udzielenia upoważnienia przez Wojewodę [...], podpisujący zaskarżoną decyzję Kierownik Oddziału w Wydziale Rozwoju Regionalnego nie posiadała uprawnienia do jej podpisania w imieniu wojewódzkiego inspektora nadzoru geodezyjnego i kartograficznego. Właściwość określonego organu administracji publicznej musi wynikać z przepisów prawa, a więc nie może być realizowana zamiennie przez organy danego systemu. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego wkroczenie w zakres właściwości danego organu stanowi kwalifikowane naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 1 kpa). Przepisy o właściwości mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a organy z urzędu muszą przestrzegać swej właściwości zgodnie z art. 19 kpa. Sąd administracyjny nie może w tym przypadku badać zasadności merytorycznego rozstrzygnięcia, bo jego obowiązkiem jest stwierdzenie, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej. Takie rozstrzygnięcie otworzy możliwość rozpatrzenia odwołania przez właściwy organ wojewódzkiego inspektora nadzoru geodezyjnego i kartograficznego. Mając powyższe względy na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2 p.s.a. orzekł jak sentencji wyroku, a o kosztach postępowania orzekł zgodnie z art. 200 p.s.a.