VI SA/Wa 115/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Asesor WSA Andrzej Czarnecki Protokolant: Beata Bińkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi L. Sp. z o.o. w O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę VI SA/Wa 115/04 Uzasadnienie [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] ([...] WITD) decyzją z [...] czerwca 2003 r. wydaną na podstawie przepisów art. 93 ust. 1, art. 92 ust. 1 pkt 10 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. nr 125, poz. 1371 ze zm.), Lp 10.8 listy naruszeń określonej w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz. U. nr 115, poz. 999 ze zm.), oraz art. 15 ustawy z 24 sierpnia 2001 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. nr 123 poz. 1354 ze zm.), nałożył na L. Sp. z o.o. w O. karę pieniężną w kwocie 500 zł za nieokazanie przez kierowcę pojazdu należącego do Spółki (marki [...] nr rejestr. [...]) wykresówki za ostatni dzień poprzedniego tygodnia (tj. [...] czerwca 2003 r.), w którym prowadził pojazd (kierowca oświadczył do protokołu kontroli, że wykresówka z tego dnia została zniszczona i nie może jej przedstawić). W odwołaniu wniesionym do Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD) Spółka sprzeciwiła się w/w decyzji, akcentując, ze "przewinienia dopuścił się kierowca pojazdu (...)", a nie jego pracodawca, tj. Spółka, zaś ustawa o transporcie drogowym nie przewiduje "bezwarunkowego nakładania kar na przedsiębiorstwo w sytuacji, gdy winę ponosi kierowca." GITD decyzją z [...] stycznia 2004 r. w oparciu o przepisy art. 138§1 pkt 2 k.p.a., art. 15 w/w ustawy o czasie pracy kierowców, art. 92 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy o transporcie drogowym oraz lp. 1.11.11 ust. 1b załącznika do tej ustawy, w zw. z art. 8 ustawy z 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 149 poz. 1452), uchylił powyższą decyzję organu I instancji w całości oraz nałożył na Spółkę karę 200 zł ( w miejsce wcześniej nałożonej w/w kary 500 zł). Cytując przepisy art. 87 ust. 1 i 3, art. 92 ust. 1 w/w ustawy o transporcie drogowym, lp. 1.11.11 ust. 1b załącznika do tej ustawy oraz art. 15 w/w ustawy o czasie pracy kierowców, uznał za należytą w świetle tych przepisów ocenę stanu faktycznego sprawy przez organ I instancji, podkreślając prawidłowość tej decyzji w sytuacji, gdy wg tych przepisów karze podlega, kto wykonuje transport lub przewozy na potrzeby własne, tj. przedsiębiorca, a nie kierowca. Nowa stawka kary wynika ze zmiany przepisów ustawy o transporcie drogowym w/w ustawą z 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy(...), która to zmiana obowiązuje od 28 września 2003 r. Spółka zaskarżyła w/w decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (WSA), wnosząc o jej uchylenie. Zasadniczo powtórzyła argumentację odwołania Podniosła, że sprawa "wywołana została prywatną ingerencją kierowcy prowadzącego w/w pojazd". Uważa, ze nie powinna ponosić konsekwencji "nieodpowiedzialnych czynów (...)" kierowcy, zwłaszcza, że dopełniła wszystkich obowiązków wobec kierowcy w zakresie obsługi urządzeń rejestrujących, rozliczania się z tarcz tachografu i wyposażyła go w te urządzenia. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko, podkreślając, że uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej wynikło z konieczności zastosowania w sprawie zmienionych przepisów dotyczących kar w transporcie drogowym wskutek zmiany ustawy o transporcie drogowym, obowiązującej od 28 września 2003 r. Materialnoprawną podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia jest art. 92 ust 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym oraz lp. 1.11.11 załącznika do tej ustawy. Za działalność przedsiębiorstwa ponosi odpowiedzialność przedsiębiorca i jego organy. Na nich spoczywa odpowiedzialność za skutki działań osób, którymi w wykonaniu działalności gospodarczej się posługują, niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą. Reguła ta obowiązuje na gruncie prawa cywilnego i administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1§ 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych i celowościowych. Skarga, analizowana stosownie do wymienionych założeń kontroli sądowej decyzji administracyjnych podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organu, tak gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Organ wydający zaskarżoną decyzję wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia. Przytoczona na ten temat argumentacja (por. również treść odpowiedzi na skargę) jest wyczerpująca i nie ma potrzeby szczegółowego jej powtarzania. Można jedynie podkreślić, iż w świetle w/w art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu tego przepisu po zmianie ustawy z dniem 28 września 2003 r., karze pieniężnej w wysokości od 50 do 15 000 złotych podlega ten, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów tej ustawy lub przepisów w/w ustawy z 24 sierpnia 2001 r. o czasie pracy kierowców. Wykaz tych naruszeń obowiązków lub warunków oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. Podmiotem wykonującym transport drogowy lub przewozy w rozumieniu wymienionego art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy jest przedsiębiorca. Wynika to - jak słusznie zauważył GITD w odpowiedzi na skargę - z legalnych definicji transportu drogowego i przewozów na potrzeby własne zawartych w art. 4 pkt 1-3 i 4 ustawy. W szczególności przez transport drogowy rozumie się podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie osób lub rzeczy, czyli usług przewozowych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. nr 101 poz. 1178 ze zm.), zwanej dalej pdg, w brzmieniu jej przepisów z daty podjęcia zaskarżonej decyzji oraz zgodnie z art. 2 obecnie obowiązującej ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. nr 173 poz. 1807), zwanej dalej sdg, działalność gospodarcza to m.in. zarobkowa działalność usługowa (tak samo zresztą jak wytwórcza, handlowa i budowlana), wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Tak rozumianą działalność może podjąć i wykonywać przedsiębiorca, którym w świetle przepisów wymienionych ustaw jest m.in. osoba fizyczna i osoba prawna (także jednostka niemająca osobowości prawnej), która we własnym imieniu podejmuje i wykonuje działalność gospodarczą w podanym wyżej rozumieniu tego pojęcia - art. 2 ust. 2 pdg (czy też wg art. 4 ust. 1 sdg, wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą). Przedsiębiorca uprawniony do wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego jest przewoźnikiem drogowym (por. art. 4 pkt 15 ustawy o transporcie drogowym). Jest też stroną umowy przewozu, będąc z tego tytułu przewoźnikiem wg przepisów prawa cywilnego. Skoro zatem podmiotem wykonującym transport jest przedsiębiorca, zaś przepisy art. 92 ustawy o transporcie drogowym sankcją w postaci kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków transportowych/przewozowych obciążają wykonującego transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, czyli w myśl powyższego przedsiębiorcę, to na przedsiębiorcę (tu skarżącą spółkę), a nie na działającego w jego imieniu i na rzecz pracownika (tu kierowcę pojazdu użytego do transportu) nakłada się karę pieniężną z tego przepisu. Potwierdza to też jednoznacznie art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 89 ust. 1 ustawy, mają prawo nałożyć na przedsiębiorcę wykonującego transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne (...) karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej. W sytuacji, gdy poza sporem jest, że kierowca kontraktowy/pracownik przedsiębiorcy wykonującego transport, nie jest przedsiębiorcą, tylko jest przez przedsiębiorcę zatrudniony do wykonywania powierzonych mu zadań w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy, to nie dotyczą go sankcje ustawowe zastrzeżone dla przedsiębiorcy. Odrębnym zagadnieniem - wykraczającym jednakże poza ramy niniejszego uzasadnienia - są ewentualne roszczenia regresowe, jakie przedsiębiorca może sformułować ( i dochodzić w odpowiednim postępowaniu) względem kierowcy, który swoim działaniem czy zaniechaniem naraził przedsiębiorcę na szkodę wyrażającą się w wysokości nałożonej na podstawie art. 92 ustawy kary pieniężnej. W tym miejscu wypada jedynie podkreślić, że to przedsiębiorca odpowiada i ponosi konsekwencje działań i zaniechań pracowników, którymi się posługuje przy prowadzeniu własnej działalności gospodarczej. Zgodnie z art.. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy. Sprawą przedsiębiorcy jest dochować należytej staranności w zakresie wyposażenia kierowcy w urządzenia rejestrujące i egzekwowania wykonania przezeń wynikających z tego obowiązków, w tym w zakresie posiadania wymaganych wykresówek. Inaczej przedsiębiorca narażony jest na sankcje z art. 92 ustawy, gdyż przepis ten obciąża przedsiębiorcę, a nie kierowcę, konsekwencjami wykonywania transportu/przewozu z naruszeniem obowiązków lub warunków m.in. ustawy o czasie pracy kierowców. Konsekwencje te należy również postrzegać w kategoriach braku odpowiedniego nadzoru nad pracą kierowcy, czy też w niewłaściwym wyborze osoby na to stanowisko. Ustawa o czasie pracy kierowców jest - jak słusznie zauważył organ w odpowiedzi na skargę - jedynie zbiorem norm regulujących zachowanie kierowców. Sankcje za ich naruszenie przewidziano w ustawie o transporcie drogowym, która to ustawa określa adresatów decyzji administracyjnych w tym zakresie, to jest przedsiębiorców. Zwraca też uwagę, że ustawa o czasie pracy kierowców przewiduje szereg obowiązków pracodawcy względem kierowcy prowadzącego pojazd (por. rozdział 5 w/w ustawy z 24 sierpnia 2001 r. o czasie pracy kierowców i rozdział 3 obecnie obowiązującej ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców - Dz. U. nr 92, poz. 879). Mając na uwadze, ze w opisanych okolicznościach faktycznoprawnych sprawy Sąd nie dopatrzył się w skardze zarzutów mogących podważyć zasadność podjętego rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu odpowiada prawu, na zasadzie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) należało orzec, jak w sentencji wyroku.