VI SA/Wa 1155/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2009 r. Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 3310 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 1059 ze zm.), po rozpoznaniu odwołania K. K. utrzymał w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską. Zajmując stanowisko w sprawie Minister wyjaśnił, iż w/w uchwałą Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że zdający uzyskał z testu wyboru 188 punktów, co zgodnie z przepisem art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, oznaczało negatywny wynik egzaminu. W odwołaniu od powyższej uchwały K. K. wniósł o jej zmianę i uznanie, że uzyskał pozytywny wynik egzaminu konkursowego. Skarżący nie zgodził się ze wskazanymi jako prawidłowe odpowiedziami na pytania testowe nr 98, 97, 103, 139, 213 i 249, powołując w uzasadnieniu odwołania szczegółowe argumenty mające świadczyć o prawidłowości udzielonych przez niego odpowiedzi. Minister wskazał, iż egzamin przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy o radcach prawnych i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i radcowskiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2164 ze zm.). Z przebiegu egzaminu sporządzono prawidłowy protokół podpisany przez Przewodniczącego i członków Komisji Egzaminacyjnej a uchwała Komisji podjęta została zgodnie z obowiązującymi przepisami. Minister podniósł także, iż w ramach postępowania odwoławczego dokonał ponownego przeliczenia punktów, w wyniku czego ustalił, iż uchwała Komisji Egzaminacyjnej jest w tym zakresie w pełni prawidłowa, zaś K. K. uzyskał z egzaminu konkursowego 188 punktów, co stanowi wynik negatywny. Podkreślił, iż decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu konkursowego nie jest decyzją uznaniową, w której Minister Sprawiedliwości ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata może uznać za pozytywny. Minister Sprawiedliwości odniósł się też do zarzutów odwołania dotyczących zakwestionowanych pytań nie podzielając w tym zakresie stanowiska zainteresowanego. Wskazał na podstawę prawną z której wynikała odpowiedź na zakwestionowane pytania podana w kluczu. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości kwestionowane pytania zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź. W konkluzji organ uznał, iż wynik egzaminu konkursowego na aplikację radcowską został ustalony prawidłowo. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. K. zwany dalej skarżącym, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 339 ustawy o radcach prawnych poprzez uznanie, że pytania nr 97, 103, 139 i 249 testu zostały sformułowane zgodnie z powołanym przepisem. W uzasadnieniu skargi skarżący ponowił swoje dotychczasowe, szczegółowo przedstawione w odwołaniu, zarzuty dotyczące pytań testowych nr 97, 103, 139 i 249 stwierdzając, iż sporny test dla kandydatów na aplikację radcowską zawierał błędy. W szczególności wywodził, iż na pytanie nr 97 nie można było udzielić prawidłowej odpowiedzi albowiem odpowiedź "C" wskazana w kluczu jako prawidłowa była niekompletna. Pytanie nr 103 zostało sformułowane nieprecyzyjnie i w konsekwencji nie zawierało żadnej prawidłowej odpowiedzi. Odnośnie pytania nr 139 skarżący podniósł, iż dotyczyło ono zagadnienia wywołującego spór w doktrynie natomiast pytanie nr 249 oparte zostało na art. 29 ust. 3 Kodeksu etyki radcy prawnego, który to przepis budzi wątpliwości konstytucyjne. W konkluzji skarżący stwierdził, iż negowane przez niego pytania testowe nie spełniały wymagań, jakie stawia przepis art. 339 ustawy o radcach prawnych. W tej sytuacji - zdaniem skarżącego - każda odpowiedź powinna być uznana przez Komisję Egzaminacyjną za prawidłową. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. W uzasadnieniu decyzji organ podał przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznoprawnych. Stosownie do przepisów art. 332 ust. 1 i 4 ustawy o radcach prawnych Minister Sprawiedliwości każdego roku powołuje zespół do przygotowania pytań na egzamin konkursowy dla kandydatów na aplikantów radcowskich (zespół konkursowy), który przygotowuje jeden zestaw pytań w formie testu wyboru (test składa się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa; pozytywny wynik otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów – por. art. 339 ust. 1 i 3 ustawy; uprawnia go to do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów radcowskich w ciągu 2 lat od ogłoszenia wyników egzaminu - por. art. 33 ust. 3 ustawy). Zgodnie z przepisami art. 331 ust. 1 i 2 ustawy egzamin konkursowy przeprowadzają komisje egzaminacyjne do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości, powoływane na obszarze właściwości jednej lub kilku rad okręgowych izb radców prawnych; Minister Sprawiedliwości jest organem wyższego stopnia w stosunku do komisji. Jak stanowi natomiast art. 3310 ust. 1 i 2 ustawy, po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego komisja ustala wynik kandydata w drodze uchwały. Od uchwały komisji służy kandydatowi odwołanie dotyczące wyniku jego egzaminu do Ministra Sprawiedliwości. Postępowanie konkursowe na aplikację radcowską jest więc postępowaniem administracyjnym. Uchwała komisji ustalająca wynik egzaminu ma niewątpliwie charakter decyzji administracyjnej, a odwołanie, o którym mowa w przepisie art. 3310 ust. 2 r. p., jest odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 k.p.a. Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, określona w art. 15 k.p.a., polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym. Dlatego w rozpatrywanej sprawie Minister Sprawiedliwości miał obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, niezależnie od tego czy strona podnosiła zarzuty związane z procedurą przeprowadzenia egzaminu konkursowego czy też ich nie podnosiła. Organ odwoławczy miał zatem obowiązek poddać analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także testu egzaminacyjnego), jak i jego przebiegu. Obowiązek ten w rozpoznawanej sprawie został zrealizowany . Skarżący zarówno w odwołaniu, jak i w skardze wniesionej do Sądu zarzucił, iż organy obu instancji nieprawidłowo ustaliły wynik egzaminu konkursowego na aplikację radcowską z uwagi na niewłaściwą ocenę odpowiedzi udzielonych na pytania nr 97, 103, 139 i 249. W ocenie Sądu - jeśli chodzi o pytania nr 97, 103 oraz 249 podniesione zarzuty należy uzna za chybione. Organ prawidłowo, w sposób wszechstronny i przekonywujący odniósł się do każdego z zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Minister w sposób pełny przedstawił obowiązujący w tej materii stan prawny oraz wyjaśnił stronie skarżącej, dlaczego jej stanowisko nie znajduje uzasadnienia. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości materialnoprawną ocenę stawianych zarzutów, uznając, iż w świetle obowiązujących przepisów prawa skarżący nie udzielił poprawnej odpowiedzi na wymienione wyżej pytania. W ocenie Sądu pytanie 97 zostało sformułowanie w sposób prawidłowy i nie zachodzi taka sytuacja, aby żadna z zaproponowanych odpowiedzi nie była odpowiedzią prawidłową. Wskazana w kluczu odpowiedź wynika wprost z art. 4798a § 1 i 6 k.p.c., a nie z wykładni systemowej przepisów dokonywanej przez organ. Przepis ten obecnie utracił moc obowiązującą (zmiana weszła w życie 5 maja 2009 r. Dz. U. 2009.67.571), obowiązywał jednak w dacie egzaminu i wydania zaskarżonej decyzji. Pytanie dotyczyło postępowania odrębnego, które w zakresie pewnych instytucji, w tym np. w zakresie wzywania do uzupełniania i poprawiania pism procesowych, różni się od postępowania zwykłego. Dlatego też odpowiedzi "A" i "B" były oczywiście nieprawidłowe albowiem w postępowaniu w sprawach gospodarczych zwrot pozwu następuje zarządzeniem wydanym przez przewodniczącego bądź referendarza sądowego. Istota pytania nr 103, co jednoznacznie wynika z propozycji odpowiedzi, sprowadzała się do tego, kto może wystąpić z wnioskiem o wezwanie do udziału w sprawie nie zaś do problemu czy sąd może taki wniosek uwzględnić czy jest nim związany. Odpowiadając na nie zdający winien skoncentrować się na zakresie podmiotowym pytania, a nie na analizie problemu związania sądu takim wnioskiem. Kwestia fakultatywności czy też obligatoryjności działania sądu jest dla wskazania prawidłowej odpowiedzi obojętna. Skarżący powinien mieć przy tym na względzie, że tylko jedna odpowiedź jest odpowiedzią prawidłową, a odpowiedzi "A" i "C" są odpowiedziami oczywiście nieprawidłowymi. Natomiast poprawna odpowiedź na pytanie nr 249 wynika wprost z obowiązującego art. 29 ust. 3 Kodeksu etyki radcy prawnego i dlatego wątpliwości w zakresie konstytucyjności w/w przepisu pozostają bez znaczenia dla prawidłowości odpowiedzi. Zdaniem Sądu sporne pytania testowe mieszczą się w ramach zakresu przedmiotowego egzaminu konkursowego na aplikację radcowską. Zostały one sformułowane zgodnie z zaleceniem zawartym w przepisie art. 339 ust. 1 omawianej ustawy, zaś odpowiedź wskazana przez organ, jako właściwa - wynika z poprawnego w tym zakresie klucza odpowiedzi załączonego do testu. Natomiast zasadnicze wątpliwości Sądu wzbudziła kwestia stanowiska Ministra Sprawiedliwości wyrażonego w zakresie pytania nr 139. W odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej skarżący powołał orzecznictwo Sądu Najwyższego związane z problematyką ujętą w tym pytaniu, jak również poglądy doktryny, w tym krytyczne wobec uchwały siedmiu sędziów SN, na którą powołuje się organ. W tej sytuacji za nieuprawniony należy uznać pogląd organu o jednolitym stanowisku w orzecznictwie i literaturze potwierdzającym, że odwołany członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, nie będący jej wspólnikiem nie ma legitymacji do wytoczenia przeciwko spółce powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z prawem. W orzecznictwie NSA został wyrażony pogląd, który Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę w pełni podziela, że w teście egzaminacyjnym na aplikację nie powinno być takich pytań, na które możliwe jest udzielenie więcej niż jednej odpowiedzi prawidłowej, a wybór odpowiedzi wiąże się koniecznością opowiedzenia się po stronie poglądów wyrażonych w doktrynie bądź po stronie stanowiska, i to nie jednoznacznego, prezentowanego w orzecznictwie, które jest kwestionowane przez uznanych przedstawicieli doktryny. Od przyszłego aplikanta nie można bowiem wymagać, aby jednoznacznie rozstrzygał zagadnienia prawne, co do których nie są zgodne autorytety prawnicze. Obowiązkiem organu było odniesienie się do zarzutów formułowanych przez skarżącego w stosunku do tego pytania, z którego to obowiązku organ nie wywiązał się w sposób należyty. Uchybienie to jednak pozostaje bez wpływu na wynik sprawy z uwagi na uzyskaną przez skarżącego liczbę punktów z egzaminu. Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd w konsekwencji uznał, że pytania konkursowe zakwestionowane przez skarżącego oparte były na przepisach wchodzących w zakres egzaminu i zostały sformułowane w sposób poprawny, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź. Minister Sprawiedliwości w sposób wystarczający na potrzeby rozpoznawanej sprawy i nie budzący wątpliwości natury procesowej przedstawił swoje argumenty, wskazując konkretne przepisy, z których wynikała prawidłowa odpowiedź. Organowi nie można postawić zarzutu, że załatwił sprawę z naruszeniem norm procesowych. Minister swoje stanowisko szczegółowo uzasadnił, wyjaśnił przesłanki działania, a przytoczona w tym zakresie argumentacja nie nasuwa istotnych zastrzeżeń. Stanowisko Sądu nie dotyczy pytania nr 139, ale jak wskazano powyżej uchybienia których dopuścił się organ w zakresie tego pytania pozostają bez wpływu na wynik sprawy. Reasumując powyższe rozważania Sąd stanął na stanowisku, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.