VI SA/Wa 1166/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant ref. staż. Agata Rosiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2018 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Krajowego Sądu Dyscyplinarnego Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej architekta 1. uchyla zaskarżoną decyzję w pkt I w zakresie, w jakim uchyla decyzję Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego [...] Okręgowej Izby Architektów RP w [...] z dnia [...] października 2016 r. w odniesieniu do architekta K. S. oraz w zakresie pkt I ppkt 1, tj. w jakim uznaje architekta K. S. winnym popełnienia czynu powodującego odpowiedzialność zawodową w budownictwie określonego w artykule 95 pkt 4 Prawa budowlanego; 2. uchyla pkt 1) decyzji Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego [...] Okręgowej Izby Architektów RP w [...] z dnia [...] października 2016 r.; 3. umarza postępowanie administracyjne w zakresie pkt 1 i 2 niniejszego wyroku; 4. zasądza od Krajowego Sądu Dyscyplinarnego Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz K. S. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Pismem 14 maja 2018 r. skarżący, K. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Krajowego Sądu Dyscyplinarnego Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: KSD) z [...] lutego 2018 r. nr [...], uchylającą w części decyzję Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego [...] Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: OSD) z [...] października 2016 r. nr [...] w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie architekta K. S.. Pismem z [...] lipca 2016 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta [...] (dalej: PINB) wystąpił do [...] Okręgowej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej (dalej [...]OIA) z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej wobec architekta K. S. (projektanta) oraz architekta J. K. (sprawdzającego). Powodem wszczęcia postępowania było niedbałe spełnienie obowiązków, w związku z projektowaniem inwestycji obejmującej budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym przy ul. [...] w [...], polegającym na niezapewnieniu w nim dostępu osobom niepełnosprawnym do garażu w kondygnacji podziemnej oraz niezaprojektowaniu rozwiązań chroniących obiekt przed nadmiernym napływem chłodnego powietrza. Zgodnie z dekretacją z dnia 1 sierpnia 2016 r. wniosek PINB został przekazany do Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: RzOZ) celem jego rozpatrzenia zgodnie z kompetencją. Następnie pismem z 10 sierpnia 2016 r. RzOZ przekazał wniosek do OSD, celem dalszego procedowania oraz załatwienia sprawy według właściwości (v. data wpływu wniosku do OSD – 16 sierpnia 2016 r.). Pismem z 6 września 2016 r. OSD zawiadomił skarżącego o wszczęciu w dniu 16 sierpnia 2016 r., na wniosek PINB postępowanie w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie wobec architekta K. S. (nr uprawnień: [...], nr wpisu [...]) i architekta J. K. (nr uprawnień: [...], nr wpisu [...]). Jednocześnie organ pouczył strony o możliwości zapoznania się z przedmiotowym wnioskiem oraz zebranym w sprawie materiałem dowodowym, jak również o możliwości złożenia ewentualnych wniosków i wyjaśnień. Pismem z 19 września 2016 r. skarżący podniósł zarzut przedawnienia i wniósł o umorzenie postępowania. Przywołując treść art. 100 w zw. z art. 97 ustawy - Prawo budowlane (Dz. U. 2016 r., poz. 290 ze zm.) podkreślił, że organ nadzoru budowlanego (PINB) powziął wiadomość o popełnieniu czynu powodującego odpowiedzialność zawodową w dniu [...] lutego 2016 r., w toku kontroli budowy, przeprowadzonej na wniosek inwestora po zakończeniu prac budowlanych, zakończonej protokołem odbioru. Wszczęcie postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej nastąpiło w dniu 16 sierpnia 2016 r., a więc po upływie terminu 6 miesięcy wskazanym w treści ww. przepisu, co uzasadnia umorzenie postępowania z wniosku PINB. Skarżący wyjaśnił ponadto powody zastosowania w projekcie budowlanym rozwiązań zakwestionowanych przez organ nadzoru budowlanego. Pismem z 7 października 2016 r. OSD zawiadomił obwinionych o zamiarze wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie. Decyzją z [...] października 2016 r. OSD uznał architekta K. S. winnym w zakresie obydwu zarzutów wskazanych przez PINB i nałożył na niego karę upomnienia. Architekta J. K. uznał winnym jedynie w zakresie zarzutu dotyczącego niezastosowania rozwiązań zabezpieczających wejścia do budynku przed nadmiernym dopływem chłodnego powietrza i za ten czyn nałożył na niego karę upomnienia. W uzasadnieniu decyzji OSD odniósł się w pierwszej kolejności do zarzutu przedawnienia wskazując, że wniosek PINB z 22 lipca 2016 r. wpłynął do sekretariatu głównego [...]OIA w dniu 27 lipca 2016 r., po czym w dniu 1 sierpnia 2016 r. został przekierowany przez Przewodniczącego [...]OIA drogą korespondencji wewnętrznej do RzOZ. Rzecznik, po zapoznaniu się z ww. wnioskiem, pismem z 16 sierpnia 2016 r. przekazał wniosek do OSD. Zdaniem OSD za datę przerywającą bieg przedawnienia uznać należy dzień wpływu wniosku PINB do [...]OIA, a nie do jej wewnętrznego organu, jakim jest OSD. Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej projektanta architekta K.S. oraz sprawdzającego architekta J. K. dotyczących niedopełnienia obowiązków przy sporządzeniu projektu budowlanego budynku mieszkalnego OSD, po analizie dopuszczonych w toku postępowania dowodów, uznał zarzuty za zasadne. Wymierzając karę wziął pod uwagę okoliczność łagodzącą jaką jest fakt, że błędne rozwiązania projektowe, które są przedmiotem postępowania, nie są rozwiązaniami nienaprawialnymi oraz dotychczasową niekaralność obwinionych przed OSD. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie. Ponownie podkreślił, że wniosek PINB wpłynął do OSD w dniu 16 sierpnia 2016 r., a zatem po upływie sześciomiesięcznego terminu, w którym zgodnie z dyspozycją art. 100 ustawy - Prawo budowlane dopuszczalne było wszczęcie postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie. Decyzją z [...] lutego 2018 r. KSD uchylił decyzję OSD w pkt 1 i 2 i w tym zakresie uznał architekta K. S. winnym popełnię czynu powodującego odpowiedzialność zawodową w budownictwie określonego w art. 95 pkt 4 ustawy – Prawo budowlane, polegającego na niezastosowaniu rozwiązania projektowego umożliwiającego dostęp osobą niepełnosprawnym do garażu podziemnego oraz stwierdził brak podstaw do ukarania architekta J. K., w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję z [...] października 2016 r. W uzasadnieniu stwierdził, że w sprawie nie został przekroczony termin sześciomiesięczny określony w art. 100 ustawy - Prawo budowlane, co potwierdza fakt, że wniosek PINB wpłynął do [...]OIA w dniu 27 lipca 2016 r. Odwołując się do treści art. 61 § 3 k.p.a. podkreślił, że za datę wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie, należy uznać datę doręczenia wniosku do sekretariatu ogólnego [...]OIA tj. dzień 27 lipca 2016 r. Sekretariat ogólny przyjmuje bowiem całą korespondencję, kierowaną do wszystkich organów tej Izby. Bez znaczenia dla powyższej oceny pozostaje okoliczność kolejnych przekierowań wniosku PINB wewnątrz [...]OIA. Zdaniem KSD w sytuacji, gdy wniosek skierowano w sposób prawidłowy do [...]OIA, bez wskazania, którego z organów Izby dotyczy, i wniosek taki został przez sekretariat przyjęty, należy uznać, że wniosek taki zostanie skierowany prawidłowo i zgodnie z właściwością do jednego z organów obsługiwanych przez tenże sekretariat. KSD nadmienił, że zgodnie z art. 65 § 2 k.p.a. złożenie wniosku do niewłaściwego organu przed upływem przepisanego terminu, uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Przechodząc do merytorycznej oceny odwołania KSD podzielił stanowisko OSD w zakresie rozwiązania projektowego dostępności garażu podziemnego dla osób niepełnosprawnych. Za trafny uznał pogląd OSD, że zarzut ten może dotyczyć wyłącznie projektanta, a nie sprawdzającego J. K., bowiem projekt budowlany zamienny, w którym błędne rozwiązanie zastosowano, nie został przez niego sprawdzony. KSD nie podzielił natomiast stanowiska OSD w zakresie zarzutu niezastosowania rozwiązań zabezpieczających wejście do budynku przed nadmiernym dopływem chłodnego powietrza. Zdaniem KSD treść § 63 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1422) nie jest precyzyjna i pozostawia miejsce na interpretację. W ocenie KSD interpretacja zaprezentowana w niniejszej sprawie przez obwinionych architektów jest jedną z możliwych i dopuszczalnych rozwiązań, które czynią zadość dyspozycji § 63 ww. rozporządzenia. Uznając za niezasadny zarzut naruszenia § 63 ww. rozporządzenia KSD stwierdził brak podstaw do ukarania sprawdzającego – architekta J. K.. W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący zarzucił organowi naruszenie: 1. prawa materialnego tj. art. 100 w zw. z art. 97 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane poprzez jego niezastosowanie tj. nie uwzględnienie przy rozpatrywaniu sprawy okoliczności upływu 6 miesięcznego terminu przedawnienia od dnia powzięcia przez organ nadzoru budowlanego wiadomości o popełnieniu czynu powodującego odpowiedzialność zawodową w budownictwie do dnia wszczęcia postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej. 2. przepisów postępowania tj. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja KSD z [...] lutego 2018 r. wydana w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie architekta K. S. i architekta J. K... Spór dotyczy kwestii przedawnienia karalności z tytułu odpowiedzialności zawodowej w budownictwie. Skarżący odwołując się do treści art. 100 ustawy - Prawo budowlane podkreśla, iż w sprawie doszło do przekroczenia sześciomiesięcznego terminu określonego w dyspozycji ww. przepisu, który jego zdaniem upływał w dniu 8 sierpnia 2016 r., bowiem informację o popełnieniu czynu powodującego odpowiedzialność zawodową w budownictwie organ nadzoru budowlanego (PINB) powziął w dniu [...] lutego 2016 r. w trakcie obowiązkowej kontroli budowy na wniosek inwestora po zakończeniu prac budowlanych, zakończonej protokołem kontroli. Wszczęcie postępowania z wniosku organu nadzoru nastąpiło natomiast w dniu 16 sierpnia 2016 r., co potwierdza zawiadomienie o wszczęciu postępowania (pismo z 6 września 2016 r.) i co świadczy o prawidłowości zarzutu przedawnienia. Organ kwestionuje stanowisko skarżącego dotyczące określenia daty wszczęcia postępowania z wniosku PINB. Wskazuje, że za datę przerywającą bieg przedawnienia należy uznać dzień wpływu wniosku do [...] Izby Architektów RP (co nastąpiło w dniu 27 lipca 2016 r.), a nie do jej wewnętrznego organu, jakim jest OSD. Przystępując do rozpoznania niniejszej sprawy Sąd wskazuje, że odpowiedzialność zawodową w budownictwie osób posiadających określone uprawnienia budowlane, które popełniły w związku z wykonywaniem samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie czyny zabronione, regulują przepisy rozdziału 10 ustawy – Prawo budowlane. W rozdziale zatytułowanym "Odpowiedzialność zawodowa w budownictwie" zawarte są zarówno przepisy materialnoprawne jak i przepisy postępowania. Do tej pierwszej grupy należy zaliczyć przepisy regulujące: przesłanki odpowiedzialności zawodowej (art. 95), rodzaje kar jakie mogą być wymierzone za popełnienie czynów z tytułu odpowiedzialności zawodowej (art. 96), przedawnienie wszczęcia postępowania (art. 100) i zatarcie kary (art. 101). Do drugiej grupy należą natomiast przepisy art. 97 i art. 98 ustawy – prawo budowlane. W myśl art. 97 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane postępowanie w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie wszczyna się na wniosek organu nadzoru budowlanego, właściwego dla miejsca popełnienia czynu lub stwierdzającego popełnienie czynu, złożony po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego. Wniosek, o którym mowa w ust. 1 powinien zawierać określenie zarzucanego czynu, uzasadnienie faktyczne i prawne oraz wskazanie dowodów (art. 97 ust. 2). Wniosek, o którym mowa w ust. 1, może złożyć w zakresie swoich właściwości organ samorządu zawodowego (art. 97 ust. 3). Zgodnie z treścią art. 100 ustawy - Prawo budowlane nie można wszcząć postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej w budownictwie po upływie 6 miesięcy od dnia powzięcia przez organy nadzoru budowlanego wiadomości o popełnieniu czynu, powodującego tę odpowiedzialność i nie później niż po upływie 3 lat od dnia zakończenia robót budowlanych albo zawiadomienia o zakończeniu budowy lub wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego. Stosownie do treści art. 98 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane w sprawach odpowiedzialności zawodowej w budownictwie orzekają organy samorządu zawodowego. Właściwość organów samorządu zawodowego w sprawach odpowiedzialności zawodowej regulują odrębne przepisy (art. 98 ust. 2). Te odrębne przepisy to przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (Dz.U. z 2014 r., poz. 1946 ze zm.; dalej ustawa o samorządzie zawodowym). Ustawa o samorządzie zawodowym w zakresie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie nie zawiera przepisów materialnoprawnych, (co czyni w przypadku odpowiedzialności dyscyplinarnej), a jedynie nadaje określonym organom samorządu zawodowego kompetencje w przedmiocie prowadzenia postępowań z tytułu odpowiedzialności zawodowej. I tak zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o samorządzie zawodowym, okręgowy sąd dyscyplinarny rozpatruje sprawy z zakresu odpowiedzialności zawodowej określonej w ustawie - Prawo budowlane oraz sprawy dyscyplinarne członków okręgowej izby wniesione przez okręgowego rzecznika odpowiedzialności zawodowej lub okręgową radę izby, a stosownie do ust. 3 tego przepisu okręgowy sąd dyscyplinarny orzeka o zatarciu kary, o której mowa w art. 101 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane. Natomiast stosownie do art. 26 pkt 1 ustawy o samorządzie zawodowym okręgowy rzecznik odpowiedzialności zawodowej prowadzi postępowania wyjaśniające oraz sprawuje funkcje oskarżyciela w sprawach z zakresu odpowiedzialności zawodowej członków izb architektów oraz inżynierów budownictwa i dyscyplinarnej członków okręgowej izby. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 sierpnia 2016 r., II GSK 294/15 rzecznik dyscyplinarny i sąd dyscyplinarny to dwa różne i niezależne od siebie organy samorządowe. Każdy z nich prowadzi własne postępowanie, a przedmioty każdego z tych postępowań nie są tożsame. Przedmiotem postępowania prowadzonego przez rzecznika dyscyplinarnego jest wyjaśnienie czy zaistniał czyn podlegający rozpoznaniu przez sad dyscyplinarny (art. 26 pkt 1 tej ustawy), natomiast sąd dyscyplinarny (art. 25 ust. 1) orzeka o winie i stosuje przewidziane ustawą kary, przy czym w tym drugim postępowaniu rzecznik dyscyplinarny jest jedynie stroną (art. 48 pkt 1), a nie organem prowadzącym to postępowanie i orzekającym w jego ramach. Zdaniem NSA, nie może zatem budzić jakichkolwiek wątpliwości, że są to dwa różne przedmiotowo postępowania, prowadzone przez różne organy samorządowe. Jeżeli więc stosownie do postanowień art. 11 ust. 1 ustawy o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów w postępowaniach z zakresu odpowiedzialności zawodowej w budownictwie zastosowanie ma kodeks postępowania administracyjnego, to każdy z prowadzących daną sprawę organów sam stosuje jego przepisy w ramach prowadzonego przez siebie postępowania. Powracając do art. 100 ustawy – Prawo budowlane wskazać należy, że ustawodawca początek 6 miesięcznego terminu przedawnienia wszczęcia postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej wiąże z dniem powzięcia przez organ nadzoru budowlanego wiadomości o popełnieniu czynu, powodującego tę odpowiedzialność. Nie wprowadza nadto żadnych innych przesłanek odnoszących się do wskazania organu, który prowadził postępowanie wyjaśniające, czy też wystąpił z wnioskiem o wszczęcie postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej przed sądem dyscyplinarnym. Za datę od której zaczyna biec termin przedawnienia, należy uznać datę powzięcia wiadomości przez organ nadzoru budowlanego niezależnie od tego, jaki organ prowadził postępowanie wyjaśniające i niezależnie od tego czy wniosek o wszczęcie przez sąd dyscyplinarny postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej wniósł organ nadzoru budowlanego (art. 97 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane) – jak to miało miejsce w niniejszej sprawie - czy organ samorządu zawodowego (art. 97 ust. 3 ustawy Prawo budowlane). Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że organem wyłącznie właściwym do merytorycznego załatwienia sprawy odpowiedzialności zarodowej, a więc rozstrzygnięcia jej co do istoty, jest sąd dyscyplinarny. Jak prawidłowo zauważa organ datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 ust. 3 k.p.a.). Skoro zatem wyłącznie właściwym do merytorycznego załatwienia sprawy odpowiedzialności zawodowej w budownictwie jest OSD to do tego organu powinien zostać skierowany wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej. Nie można zatem przyjąć, jak sugeruje organ, że dla zachowania terminu z art. 100 ustawy – Prawo budowlane wystarczające jest skierowanie wniosku do [...] Okręgowej Izby Architektów. W ocenie Sadu, złożenie wniosku do [...] Okręgowej Izby Architektów nie przerywa biegu terminu przedawnienia. Również podnoszona przez organ kwestia wewnętrznej organizacji [...]OIA (tj. funkcjonowanie sekretariatu ogólnego dla wszystkich organów wewnętrznych) przeczy praktyce obiegu dokumentów OSD, bowiem ujawniona w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania data 16 sierpnia 2016 r. odpowiada dacie wpływu wniosku do OSD (przekazanego przez RzOZ) a nie, jak to sugeruje organ dacie wpływu do "sekretariatu ogólnego" [...]OIA. W sprawie bezsporne jest, że organ nadzoru budowlanego (PINB w [...]), uprawniony z mocy ustawy do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej projektanta architekta K. S. oraz sprawdzającego architekta J. K. dotyczących niedopełnienia obowiązków przy sporządzeniu projektu budowlanego budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym przy ul. [...] w [...] polegającego na tym, że ww. architekci: 1) nie zapewnili w nim dostępu osobom niepełnosprawnym do garażu w kondygnacji podziemnej oraz 2) nie zaprojektowali rozwiązań chroniących obiekt przed nadmiernym napływem chłodnego powietrza, wiadomość o popełnieniu czynu powodującego odpowiedzialność zawodową, powziął w dniu [...] lutego 2016 r., w toku kontroli budowy przeprowadzonej na wniosek inwestora po zakończeniu prac budowlanych, zakończonej protokołem odbioru. Od tego dnia rozpoczął bieg sześciomiesięczny termin przedawnienia wszczęcia postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej w budownictwie. Termin ten upływał 8 sierpnia 2016 r. Postępowanie przez OSD zostało wszczęte 16 sierpnia 2016 r., (co jednoznacznie potwierdza skierowane do obwinionych zawiadomienie OSD z dnia 6 września 2016 r.). Powyższe prowadzi do stwierdzenia, że w sprawie doszło do przedawnienia wszczęcia postępowania. W związku z naruszeniem przepisu prawa materialnego (art. 100 ustawy - Prawo budowlane) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] października 2016 r. w zakresie wskazanym w pkt 1 i 2 sentencji wyroku oraz w pkt 3 sentencji wyroku umorzył postępowanie administracyjne na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął w pkt 4 sentencji – na podstawie art. 200 p.p.s.a.