VI SA/Wa 117/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia (spr.) Sędziowie : Asesor Andrzej Czarnecki WSA Izabela Głowacka-Klimas Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2005r. sprawy ze skargi G.P. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych w Warszawie z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę aplikantów radcowskich. 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały oraz poprzedzającej ją uchwały nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] marca 2004 r.; 2. zasądza od Krajowej Rady Radców Prawnych na rzecz G. P. 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W podaniu z dnia 17 lutego 2004r. G. P. wystąpił do Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] o dopuszczenie go do egzaminu konkursowego na aplikację radcowską w roku 2004 i wypis na listę aplikantów radcowskich. Egzamin został przeprowadzony 13 marca 2004r. w wyniku, którego uzyskał on łącznie w pierwszym etapie 61 pkt. Uchwałą nr [...]. z dnia [...] marca 2004r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] działając na podstawie art. 33 ustawy z dnia 6 lipca 1982 o radcach prawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) odmówiła G. P. wpisania na listę aplikantów radcowskich z powodu osiągnięcia w konkursie 61 pkt, co nie kwalifikuje kandydata do wpisania na listę aplikantów, bo wpis uzyskują osoby, które osiągnęły w konkursie min. 120 pkt. W uzasadnieniu uchwały podniesiono nadto, że lista kandydatów zgłoszonych do konkursu była zamknięta 29 lutego 2004r., tj. przed ogłoszeniem w Dzienniku Ustaw wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004r. obowiązującego od 4 marca 2004r., a zatem zakwestionowane tym wyrokiem przepisy regulujące zasady prowadzenia konkursu korzystały z domniemania konstytucyjności i zgodnie z tymi zasadami osiągnięte przez G. P. wyniki zostały uznane za niewystarczające do uzyskania wpisu na listę aplikantów radcowskich. W piśmie z dnia 11 maja 2004r. G. P. złożył wniosek o uzupełnienie podstawy prawnej tej decyzji, a następnie wniósł od tej decyzji odwołanie zarzucając naruszenie art. 87 ust. 1 i art. 190 ust. 1, ust. 3 Konstytucji RP, art. 6, 7, 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 33 ust. 1 powołanej ustawy. W uzasadnieniu odwołania G. P. podniósł w szczególności, iż twierdzenie Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], że zamknięcie listy kandydatów w dniu 29 lutego 2004r., tj. przed ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004r., dawało legitymację Radzie do przeprowadzenia konkursu na podstawie niekonstytucyjnych przepisów regulujących jego zasady i już nieobowiązujących w dacie przeprowadzenia postępowania konkursowego, tj. 13 i 25-28 marca 2004r. (II etap) są pozbawione podstaw prawnych ponieważ wniosek kandydata jest tylko wszczęciem postępowania administracyjnego, zaś konkurs jego fragmentem. Dzień 4 marca 2004r. jest datą graniczną obowiązywania ustawowej delegacji (art. 60 pkt 8b) dla uchwały regulującej zasady przeprowadzenia konkursu i wszelkie konkursy przeprowadzone po tej dacie są obdarzone wadą nieważności w przypadku zastosowania do ich przeprowadzania i oceny zasad prawnie nieobowiązujących. Uchwałą nr [...]. z dnia [...] października 2004r Krajowa Rada Radców Prawnych utrzymała zaskarżoną uchwałę w mocy powołując się w podstawie prawnej art. 33 ust. 1 i 3 w zw. z art. 31 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. W uzasadnieniu wskazano, że konkurs został przeprowadzony na podstawie art. 33 ust. 2 cyt. ustawy i zgodnie z § 22-252 Regulaminu postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i rad okręgowych izb radców prawnych w należących do ich właściwości indywidualnych sprawach radców prawnych i aplikantów radcowskich wydawanego na podstawie art. 60 pkt 8 tej ustawy. W wyniku tego postępowania G. P. uzyskał 61 pkt, tj. poza limitem 120 pkt i nie został dopuszczony do drugiego etapu konkursu. Jednocześnie organ podniósł, iż w uzasadnieniu powołanego wyroku Trybunał stoi na stanowisku, że przepisy dotychczasowe, także w zakresie orzeczenia o ich niezgodności z konstytucją – do czasu ich zakwestionowania przez Trybunał korzystały z domniemania konstytucyjności z jego następstwami co do podjętych w oparciu o nie uchwał i decyzji organów samorządu zawodowego. W skardze na tę uchwałę G. P. wniósł o uchylenie obu uchwał, bądź stwierdzenie na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ich nieważności i zobowiązanie ROIRP w [...] do wpisania go na listę aplikantów radcowskich. Skarżący zarzucił naruszenie art. 87 ust. 1, art. 190 ust. 1 w zw. z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, art. 6, 7, 107 § 1 i 3 k.p.a., art. 139 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. oraz art. 33 ust 1 ustawy o radcach prawnych, a nadto oparcie uchwały Rady Krajowej Radców Prawnych na błędnych ustaleniach faktycznych przyjętych za jej podstawę. W obszernym uzasadnieniu skargi nawiązującym do wywodów zawartych w odwołaniu skarżący podniósł nadto, iż zaskarżona uchwała powinna zostać powzięta na podstawie stanu prawnego obowiązującego w dniu jej wydania, a wówczas jedyną przesłanką wpisu był tylko art. 33 ust. 1 wyżej cytowanej ustawy i jedyną możliwą decyzją była decyzja o wpisie. W piśmie z dnia 30 sierpnia 2005r. skarżący złożył wniosek o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Radców Prawnych wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 tego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. l34 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej p.p.s.a.). Rozpoznając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż jest ona zasadna, bowiem zaskarżone uchwały naruszają prawo w stopniu uzasadniającym stwierdzenie ich nieważności. Wprawdzie zaskarżona uchwała została wydana na podstawie art. 33 ust. 1 i 3 w zw. z art. 31 ust. 1 ustawy o radcach prawnych i uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] również jako podstawę prawną podała art. 33 tej ustawy, to jednak postępowanie administracyjne wszczęte w zw. z wnioskiem skarżącego o dopuszczenie do egzaminu i wpisanie na listę aplikantów radcowskich w tym przeprowadzenie egzaminu konkursowego i ustalenie jego wyników odbyło się na zasadach określonych w regulaminie postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych wydanego na podstawie art. 60 pkt 8 powołanej ustawy, co zresztą Krajowa Rada przyznała wprost w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Powołany przepis stanowiący podstawę prawną wydania regulaminu przeprowadzania egzaminu, w którym skarżący uczestniczył, został uznany przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2004r. sygn. akt P 21/02 za niezgodny z art. 98 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Regulamin na podstawie, którego przeprowadzono konkurs został zatem wydany na podstawie niezgodnego z Konstytucją RP upoważnienia ustawowego, bo z naruszeniem wyżej cytowanego jej przepisu. Regulamin konkursu będący wewnętrznym aktem organów samorządu radcowskiego nie mógł stanowić podstawy podjęcia uchwały, co do obywateli, którzy nie podlegali temu organowi samorządowemu. Kryteria oceny kandydatów poprzez przeprowadzenie konkursu powinny być określone w aktach prawa powszechnie obowiązującego, albowiem tylko te akty prawa mogą stanowić podstawę prawną decyzji (por. wyrok NSA, Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, z dnia 20 kwietnia 1994r. sygn. akt SA/Kr 1428/93) Zasadniczą kwestią w rozpoznawanej sprawie jest wydanie zaskarżonych uchwał w zmienionym stanie prawnym wskutek wejścia w życie z dniem 4 marca 2004r. wyżej cytowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Z mocy tego wyroku zasady przeprowadzania egzaminu konkursowego określone w regulaminie powołanym w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wydanym na podstawie art. 60 pkt 8 b cyt. ustawy w dacie przeprowadzenia egzaminu, tj. w dniu 13 marca 2004r., nie obowiązywały. Trybunał Konstytucyjny w tymże wyroku nie wprowadził bowiem warunku obowiązywania art. 60 pkt 8b powołanej ustawy przez czas określony od wejścia w życie orzeczenia. Należy przy tym wskazać, iż orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Stwierdzając, iż przepis art. 60 pkt 8 b ustawy o radcach prawnych jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP Trybunał Konstytucyjny pozbawił go mocy obowiązującej, co nastąpiło w dniu 4 marca 2004r. (tj. w dacie wejścia wyroku w życie). Zatem zastosowanie zasad przprowadzenia egzaminu ustanowionych na podstawie tego przepisu, po wejściu w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stanowiło oparcie postępowania na przepisie aktu normatywnego niestanowiącym już upoważnienia do przeprowadzenia tego postępowania. W tym względzie pozostaje bez istotnego znaczenia podnoszona przez Radę OIRP w [...], w uzasadnieniu uchwały nr [...] z dnia [...] marca 2004r. okoliczność, iż listy kandydatów zostały zamknięte przed wejściem w życie ww. wyroku, bo w dniu 29 lutego 2004r. Nie ta bowiem data stanowi o tym, jaki stan prawny winien być w przedmiotowym postępowaniu i rozstrzygnięciu uwzględniony. Egzamin został przeprowadzony w dniu 13 marca 2004r., tj. po utracie mocy obwiązującej przepisu art. 60 pkt 8 b cyt. ustawy, a zatem w sytuacji, gdy nie istniała już podstawa prawna określająca zasady wg których egzamin ten został przeprowadzony i wg których ustalono jego wynik mający wpływ na treść podjętych uchwał. Postępowanie zostało zatem przeprowadzone bez podstawy prawnej określającej jego zasady, a skutkiem tego stanu rzeczy jest wydanie uchwał dotkniętych wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Nadto należy podnieść, iż w sprawie nie znajduje zastosowania art. 146 § 2 p.p.s.a. Powołany przepis dotyczy bowiem wyłącznie sytuacji, gdy uprawnienie lub obowiązek wynikają bezpośrednio z przepisów prawa, a zatem, gdy nie zachodzi potrzeba ich konkretyzowania w formie indywidualnego aktu. W tym stanie rzeczy Sąd stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku zaś o kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.