VI SA/Wa 1170/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Protokolant Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2010 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska komornika sądowego postanawia: odrzucić skargę Skarżąca – I. M. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem organu, skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska komornika sądowego. Przedmiotowa decyzja została doręczona za pośrednictwem Konsula Generalnego w Rzeczypospolitej Polskiej w H. w dniu 28 kwietnia 2009 r. i pokwitowana przez siostrę skarżącej A. S. W skardze zostało podniesionych szereg zarzutów formalnych podważających skuteczność powyższego doręczenia, jak również doręczeń dokonywanych przez organ w toku postępowania administracyjnego na rzecz skarżącej w szczególności doręczenia jej decyzji z dnia [...] lutego 2009 r. przez awizo w dniu 3 marca 2009 r. w sytuacji, gdy w dniu 2 marca 2009 r. wskazała ona adres dla doręczeń w Niemczech. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości nie podzielił powyższych zarzutów i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r., Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej jako p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie skarżącej rozstrzygnięcia w sprawie. Z przepisu tego wynika, że warunkiem sine qua non skutecznego wniesienia skargi do Sądu jest uprzednie otrzymanie przez stronę rozstrzygnięcia w sprawie – decyzji z dnia [...] kwietnia 2009 r., a następnie wniesienie skargi w ww. terminie, w trybie przewidzianym w art. 54 § 1 p.p.s.a., tj. za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi – za pośrednictwem Ministra Sprawiedliwości. Decyzja administracyjna jest w doktrynie klasyfikowana jako kwalifikowany akt administracyjny. "Akt administracyjny jako czynność prawna stanowi zmierzające do wywołania bezpośrednich skutków prawnych, władcze, kierowane na zewnątrz administracji oświadczenie woli kompetentnego podmiotu wykonującego zadania z zakresu administracji publicznej, wyrażające rozstrzygnięcie co do konsekwencji prawnych, a więc konsekwencji normy bądź norm generalnych, dla zindywidualizowanego, tak od strony podmiotowej, jak i przedmiotowej, stanu faktycznego, dotyczące indywidualnie wskazanych podmiotów, wyznaczając im zachowania w konkretnie oznaczonych sytuacjach, w sposób bezpośredni wywołując zamierzony skutek prawny i w ten sposób załatwiając sprawę" (K.M. Ziemski, "Indywidualny akt administracyjny jako forma prawna działania administracji", Poznań 2005 r. s. 516). Wobec tego cechą właściwą decyzji administracyjnej z dnia [...] kwietnia 2009 r., będącej kwalifikowanym aktem administracyjnym, jest uzewnętrznienie oświadczenia woli Ministra Sprawiedliwości w niej zawartego jednostce - skarżącej, której uprawnienia lub obowiązki kształtuje owa decyzja administracyjna. Sąd musi zatem ustalić, czy w niniejszej sprawie skarżona decyzja została skutecznie doręczona skarżącej, a w konsekwencji czy skarga została złożona w terminie przewidzianym w art. 53 § 1 p.p.s.a. Formę uzewnętrznienia oświadczenia woli przez zakomunikowanie go jednostce reguluje Kodeks postępowania administracyjnego, z rozwiązań którego wynika, że wyłączną formą zakomunikowania oświadczenia woli jednostce jest doręczenie lub ogłoszenie decyzji administracyjnej (art. 109 § 1 i 2 k.p.a.). Przy czym doręczenie następuje w formie prawnej, przewidzianej w art. 39-48 k.p.a. i zachowanie tej formy ma znaczenie prawne dla skutków materialnych i skutków procesowych (por. J. Borkowski w B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Warszawa 2005 r., s. 521 i nast.). Podkreślenia przy tym wymaga, że od ustanowionej w art. 109 § 1 k.p.a. reguły doręczenia decyzji nie można w drodze wykładni celowościowej wprowadzać wyjątków, a to z tego względu, że decyzja administracyjna jest przede wszystkim czynnością materialnoprawną, która rodzi skutki prawne kształtujące uprawnienia i obowiązki jednostki. Zakomunikowanie jednostce w trybie prawnym oświadczenia woli organu administracji publicznej jest warunkiem bytu prawnego decyzji administracyjnej, jako kwalifikowanego aktu administracyjnego. W doktrynie prawa administracyjnego decyzje administracyjne niedoręczone zaliczane są do decyzji nieistniejących. W świetle wyżej powołanych przepisów k.p.a. wątpliwa wydaje się także możliwość uznania za prawidłowo doręczoną stronie przesyłkę poprzez awizo, w sytuacji, gdy przed upływem terminu awizo, strona wskazała inny adres dla doręczeń. Według art. 39 k.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Z przepisu tego nie wynikają żadne ograniczenia w wyborze podmiotów dokonujących doręczeń, jak również nie można uznać za wiążącą w wyborze kolejności ich wymienienia w przepisie. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych nadesłanych do Sądu, Minister Sprawiedliwości w dniu 6 kwietnia 2009 r. nadał zaskarżoną decyzję - na wskazany w piśmie z 2 marca 2009 r. przez skarżącą adres w Niemczech wysyłając tę decyzję za pośrednictwem Konsula Generalnego RP w H. Przesyłka została pokwitowana własnoręcznym podpisem przez A. S., siostrę skarżącej w dniu 28 kwietnia 2009 r. Stosownie do art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 13 lutego 1984 r. o funkcjach konsulów Rzeczypospolitej Polskiej ( tekst jednolity - Dz. U. z 2002 r., Nr 215, poz. 1823 ze zm. ) na wniosek sądu lub innego właściwego organu Rzeczypospolitej Polskiej konsul: 1) doręcza pisma i inne dokumenty; 2) przesłuchuje strony, podejrzanych, świadków i biegłych; 3) przekazuje do wykonania sądom i innym organom państwa przyjmującego wnioski o udzielenie pomocy prawnej. W myśl art. 18 ust. 2 tej ustawy czynności wymienione w ust. 1 pkt 1 i 2 konsul wykonuje, stosując odpowiednio właściwe przepisy prawa polskiego, jeżeli odbiorca pisma lub innego dokumentu albo osoba, która ma być przesłuchana, jest obywatelem polskim i zgadza się dobrowolnie przyjąć pismo lub inny dokument albo złożyć zeznanie, wyjaśnienie lub opinię. Treść cytowanego wyżej przepisu wskazuje, iż odbiorca pisma (w tym wypadku skarżąca) musi wyrazić zgodę na taki tryb doręczenia jej korespondencji. Wyrażenie zgody następuje na skutek dobrowolnego przyjęcia pisma czyli złożenia własnoręcznego podpisu na zwrotnym poświadczeniu odbioru decyzji. Jednakże w niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca bowiem skarżąca osobiście nie pokwitowała nadanego pisma - decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2009 r.- lecz uczyniła to jej siostra A. S. Jednocześnie z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy nie wynika aby skarżąca udzieliła swej siostrze pełnomocnictwa do odbioru korespondencji. W szczególności za takowe pełnomocnictwo nie może uchodzić pismo skarżącej z dnia 2 marca 2009 r., w którym skarżąca podała adres dla doręczeń w Niemczech jako adres zamieszkania siostry A.S. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2009 r. nie została skutecznie doręczona skarżącej, bowiem element konieczny doręczenia dokonanego w trybie art. 18 ustawy o funkcjach konsulów Rzeczypospolitej Polskiej - zgoda skarżącej na taki sposób doręczenia - nie został spełniony. To powoduje, że zaskarżona decyzja należy w myśl doktryny do tzw. decyzji nieistniejących. W konsekwencji decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2009 r. - jako kwalifikowany akt administracyjny, wymagający dla swojego bytu prawnego uzewnętrznienia woli organu w niej zawartego, wobec jej niedoręczenia, nie wywołuje skutku prawnego w postaci rozpoczęcia biegu ustawowego, trzydziestodniowego terminu przewidzianego w art. 53 § 1 p.p.s.a. do wniesienia od niej skargi do sądu administracyjnego, co skutkuje koniecznością odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.