VI SA/Wa 1176/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant Referent Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2017 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2017 r., Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1440) oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1263 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1414 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku K. J., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2016 roku nakładającą karę pieniężną w wysokości 1500 złotych. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie Główny Inspektor Transportu Drogowego wyjaśnił, że w dniu 22 czerwca 2016 r. o godzinie 14:25:48 urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy nr S07_0551,0_PEF_0 (1300) znajdującej się w pasie drogowym płatnego odcinka drogi krajowej [...] [...] (połączenie z drogą krajową nr [...]) - węzeł [...], zarejestrowało przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...]. Powyższe naruszenie związane było z brakiem na koncie przedpłaconym przypisanym do ww. pojazdu odpowiedniej ilości środków pieniężnych koniecznych do opłacenia przejazdu w całości. Przejazd został udokumentowany zdjęciem z urządzenia kontrolnego zainstalowanego na bramownicy i zapisany pod numerem ewidencyjnym ER 2016174447480130018E. Na podstawie informacji zgromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) ustalono, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu przekracza 3,5 tony, a jego posiadaczem w chwili powstania naruszenia był K. J. Odcinek drogi krajowej, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu w dniu 22 czerwca 2016 r., tj. [...] (połączenie z drogą krajową nr [...]) - węzeł [...] został wyszczególniony w zał. 1 pkt 12 lit. g do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Organ wyjaśnił, że ponownie rozpoznając sprawę wezwał Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. (podmiot odpowiedzialny za obsługę krajowego systemu poboru opłat działającego w imieniu i na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad) do złożenia wyjaśnień związanych z kontrolowanym przejazdem, w szczególności do wskazania, czy w dniu 22 czerwca 2016 roku o godzinie 14:25:48 (tj. w chwili zarejestrowania naruszenia) została pobrana opłata elektroniczna z konta przypisanego do pojazdu o numerze rejestracyjnym [...]. Na podstawie uzyskanej odpowiedzi organ ustalił, że za przejazd pojazdem samochodowym o numerze rejestracyjnym [...] na wskazanym odcinku drogi w ww. dniu o ww. godzinie nie została uiszczona opłata elektroniczna, z uwagi na brak środków na koncie. Dodatkowo operator systemu wskazał, że w dniu zarejestrowania naruszenia nie stwierdzono nieprawidłowości w funkcjonowaniu elektronicznego systemu poboru opłat oraz, że użytkownik systemu nie zgłaszał reklamacji w związku z wadliwie działającym urządzeniem do poboru opłat. Organ powołał przepisy stanowiące podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz odniósł się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Stwierdził, że okoliczności podniesione przez stronę nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazd z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Na podstawie pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 22 stycznia 2016 r. organ ustalił, że w dniu kontroli odcinek drogi krajowej [...] był prawidłowo oznakowany tabliczkami informacyjnymiT-34. Przyczyną nieuiszczenia opłaty był brak środków na koncie użytkownika. Stan salda umowy użytkownika w systemie w ww. dniu o ww. godzinie wynosił 0 złotych, a dostępne środki zostały wyczerpane w dniu 22 czerwca 2016 roku o godzinie 13:57:06. Jednocześnie użytkownik doładował saldo konta po ww. incydencie, tj. w dniu 23 czerwca 2016 roku o godzinie 09:17:47 (kwotą 400 zł). Umowa zawarta z użytkownikiem nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu - umowa do konta w trybie przedpłaconym. Użytkownik nie składał reklamacji w związku z nieprawidłowym działaniem urządzenia Viabox. Strona nie dokonywała wymiany urządzenia do poboru opłaty elektronicznej oraz nie odnotowano nieprawidłowości w działaniu elektronicznego systemu poboru opłat. Organ zauważył także, że wina i stopień ewentualnego zawinienia nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej. Dodatkowo organ poinformował stronę o treści art. 55 w zw. z art. 64 oraz art. 57 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1880 ze zm.). W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. J.z wniósł o umorzenie decyzji nakładającej karę pieniężną. W ocenie skarżącego stwierdzenie, że jego firma w ogóle nie dokonała zapłaty jest nieprawdziwe, gdyż kierowca dokonał doładowania kartą gdy miał możliwość doładowania. Kierowca nie miał możliwości doładowania przy wjeździe na płatny odcinek, a urządzenie sygnalizowało brak środków na koncie w trakcie jazdy, gdy nie było możliwości doładowania. Skarżący podkreślił, że ma zarejestrowane urządzenie w systemie i nie było jego zamiarem nieuiszczenie opłaty za przejazd. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 1 pkt 2 oraz art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1440 ze zm.). Z przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy o drogach publicznych wynika dla korzystających z dróg publicznych obowiązek ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Opłata ta, w myśl art. 13ha ust. 1 ww. ustawy o drogach publicznych, jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6 tego przepisu, tj. w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1263 ze zm.). Należy podkreślić, że przepisy ww. ustawy o drogach publicznych przewidują możliwość uiszczenia opłaty elektronicznej jedynie w systemie elektronicznego poboru opłat, zgodnie z art. 13i ww. ustawy o drogach publicznych (art. 13hc ust. 1). Zasadą jest, że uiszczenie opłaty następuje poprzez urządzenie służące do poboru tych opłat (viabox), instalowane w pojeździe samochodowym. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 27 października 2016 r. w sprawie kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1859), kontrola prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej jest przeprowadzana jako kontrola stacjonarna lub kontrola mobilna i polega na sprawdzeniu czy kontrolowany nie naruszył obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Kontrola stacjonarna polega na kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej za pomocą stacjonarnych lub przenośnych przyrządów automatycznych ujawniających i rejestrujących informacje o naruszeniu obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. W systemie elektronicznego poboru opłat wykorzystywana jest technologia mikrofalowa DSRC (Dedicated Short Rangę Communication - dedykowana komunikacja krótkiego zasięgu). Technologia DSRC działa w oparciu o dwa rodzaje współpracujących urządzeń: czujniki rejestrujące fale, umieszczone na bramownicach wzniesionych nad drogą objętą obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej oraz transponder (tzw. viabox) wysyłający dane o pojeździe do czujników. W chwili, gdy kierujący pojazdem przejeżdża pod bramownicą lub do pojazdu zbliży się Mobilna Jednostka Kontrolna Inspekcji Transportu Drogowego, nawiązywana jest łączność między bramownicą (lub Mobilną Jednostką Kontrolną) a jednostką pokładową (viabox) zainstalowaną w pojeździe. Dane o pojeździe przekazywane są do operatora, a następnie centrum rozliczeniowego. Na bramownicach zainstalowane są również urządzenia pozwalające na ujawnienie oraz rejestrację pojazdów, które nie uiściły opłaty elektronicznej. Kierujący pojazdem samochodowym, wyposażonym w urządzenie służące do poboru opłat elektronicznych, z mocy art. 13i ust. 4a ww. ustawy o drogach publicznych jest obowiązany do: włączenia urządzenia podczas przejazdu po drodze, na której pobiera się opłatę (pkt 1); wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o rodzaju pojazdu (pkt 2); używania urządzenia zgodnie z przeznaczeniem (pkt 3). Zgodnie z treścią art. 13k ust. 1 pkt 1 ww. ustawy o drogach publicznych, za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną, bez uiszczenia tej opłaty – wymierza się karę pieniężną w wysokości. 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1.500 zł - w pozostałych przypadkach. Kary pieniężne, o których mowa w ust. 1 i 2, nakładają, w drodze decyzji administracyjnej, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 13l ust. 1 ww. ustawy o drogach publicznych (art. 13k ust. 4). W myśl art. 13l ust. 1 pkt 2 ww. ustawy o drogach publicznych, do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, są uprawnieni inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego. Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne wykazało, że należącym do skarżącego pojazdem, którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony, dokonano przejazdu w dniu 22 czerwca 2016 r. po odcinku drogi krajowej [...][...] (połączenie z drogą krajową nr [...]) - węzeł [...], objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy o drogach publicznych, czyli pojazdem samochodowym, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1260 ze zm.), bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Przyczyną nieuiszczenia opłaty był brak środków na koncie. Materiał dowodowy nie wskazuje, by ujawnione przez organ naruszenie było konsekwencją nieprawidłowego działania systemu elektronicznego poboru opłat. Natomiast skarżący nie przedstawił dowodów, które zaprzeczałyby ustaleniom poczynionym przez organ. Z analizy pisma Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że opłata elektroniczna za przejazd po drogach krajowych pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], należącym do skarżącego, w dniu 22 czerwca 2016 r. o godzinie 14:25:48 nie została uiszczona. Strona nie składała reklamacji w związku z nieprawidłowym działaniem urządzenia viabox. Z nadesłanych wyjaśnień operatora systemu wynika też, że konto użytkownika zostało doładowane w dniu 23 czerwca 2016 r. o godzinie 09:17:47, a więc już po zarejestrowanym naruszeniu. Bramownice i system viatoll działały prawidłowo. Należy podkreślić, że doładowanie konta użytkownika po zarejestrowaniu naruszenia w systemie nie prowadzi do jego anulowania. Z jednoznacznych ustaleń kontroli stacjonarnej przeprowadzonej przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego wynika, że kara pieniężna w wysokości 1.500 zł prawidłowo została nałożona na skarżącego, jako właściciela pojazdu, poruszającego się po drogach krajowych bez uiszczenia stosownej opłaty elektronicznej. W świetle przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy o drogach publicznych, korzystający z dróg publicznych zobowiązani są do uiszczania opłat elektronicznych, jeżeli poruszają się po nich pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Konieczność zastosowania prawem przewidzianych dolegliwości wobec podmiotów wykonujących przejazd po drogach publicznych bez dopełnienia stosownego obowiązku opłat, które nakładają na nich przepisy ww. ustawy o drogach publicznych, jest konsekwencją samego faktu naruszenia obowiązującego prawa. Obiektywny fakt naruszenia prawa jest w takim stanie rzeczy podstawą zastosowania sankcji i wina nie ma tu znaczenia. Organy Inspekcji Transportu Drogowego, w toku postępowania administracyjnego, dokonują jedynie stwierdzenia faktów i jeżeli ustalą naruszenie przepisów prawa, mają obowiązek zastosowania ściśle określonych sankcji, przy uwzględnieniu tych okoliczności, które mogą znosić odpowiedzialność za powstałe naruszenia, jednakże w niniejszej sprawie takie nie występują. Ustosunkowując się do podnoszonych przez skarżącego zarzutów, należy uznać, że organ Inspekcji Transportu Drogowego, wydając obie sporne decyzje administracyjne w przedmiocie nałożenia na stronę kary pieniężnej, działał zgodnie z wszelkimi rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i rozstrzygania. Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że organ zobowiązany był m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, o czym stanowi art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.). Z zasady tej wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy, co w niniejszej sprawie uczyniono. Podstawa prawna rozstrzygnięcia wynika z obowiązującego prawa materialnego, nie została więc naruszona zasada praworządności, określona w art. 6 kpa. Nie można też organowi zarzucić nierespektowania wyrażonej w art. 7 kpa zasady prawdy obiektywnej. Sprawę rozstrzygnięto bowiem po zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego (art. 77 i art. 80 kpa). Uzasadnienie decyzji odpowiada dyspozycji art. 107 § 3 kpa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona przez organ argumentacja w tym zakresie jest wyczerpująca. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 kpa, w szczególności decyzja zawiera uzasadnienie prawne i faktyczne skonstruowane zgodnie z przepisem art. 107 § 3 kpa. Stan faktyczny opisany w decyzji nie wymagał czynienia dodatkowych ustaleń, w tym przeprowadzania dowodu z przesłuchania świadka w osobie kierowcy, bowiem stwierdzone naruszenia w istocie zaistniały, gdyż na koncie nie było dostępnych środków. Z kolei w uzasadnieniu prawnym decyzji przytoczono przepisy prawa i wyjaśniono jej podstawy prawne. Natomiast sam fakt, że strona skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem GITD, nie przesądza o tym, iż w sprawie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów. Sąd uznał tym samym, że poczynione przez organ administracji ustalenia w zakresie stwierdzonych podstaw do nałożenia wspomnianej kary pieniężnej wynikają z prawidłowo zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez organ ocena tego materiału, w kontekście zastosowanych przepisów prawa materialnego, nie budzi jakichkolwiek zastrzeżeń. Wydane w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy i skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. Z tych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.