VI SA/Wa 1181/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie : Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Asesor WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant: Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2005 r. sprawy ze skargi M. R. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy radców prawnych oddala skargę Radca prawny M. R., pismem z dnia 17 lutego 2004r. poinformował Radę Okręgową Izby Radców Prawnych w S. (dalej powoływana jako Rada OIRPr), iż prawomocnym wyrokiem z dnia [...] lutego 2004r. sygn akt [...] został skazany za czyn z art. 270§1 k.k. w zw z art. 12 k.k., a na podstawie art. 41§1 k.k. orzeczono wobec niego środek karny w postaci zakazu wykonywania zawodu radcy prawnego na okres dwóch lat. Uchwałą z dnia [...] marca Nr [...] Rada OIRPr, działając na podstawie art. 29 pkt6 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2002r. nr 123, poz.1059 ze zm.) skreśliła M. R. z listy radców prawnych z mocą od [...] lutego 2004r. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że fakt ukarania skarżącego karą wykonywania zawodu radcy prawnego przez okres dwóch lat nakłada na Radę obowiązek skreślenia w/w z listy radców prawnych. W odwołaniu od tej uchwały, M. R. wniósł o zmianę uchwały w ten sposób, że skreślenie z listy radców prawnych działa przez okres dwóch lat zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] lutego 2004r. oraz o zawieszenie wykonania uchwały do czasu rozstrzygnięcia przez Rzecznika Praw Obywatelskich wniosku o kasację wyroku i ewentualnego jego rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy. W uzasadnieniu odwołania podniósł, że uchwała o skreśleniu go z listy radców prawnych bez określenia daty działania tak surowej odpowiedzialności dyscyplinarnej nie jest skorelowana w czasie z orzeczeniem środka karnego zastosowanego przez Sąd Okręgowy w S.. Ponadto wskazał, ze wniosek o kasacje wyroku poparła Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych w S. W wyniku rozpoznania w/w odwołania, Krajowa Rada Radców Prawnych (w dalszej części powoływana również jako KRRPr ) uchwałą z dnia [...] marca 2005r. Nr [...], wydaną na podstawie art.60 pkt 6 ustawy o radcach prawnych oraz art. 138 § 1 pkt.1 k.p.a. utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że wniosek M. R. o "czasowe skreślenie" z listy radców prawnych nie może zostać uwzględniony z powodu braku prawnej możliwości podejmowania przez organ wpisowy terminowych uchwał o skreśleniu z listy radców prawnych. Podkreślono, ze Krajowa Rada Radców Prawnych nie może kwestionować mocy wiążącej wyroku karnego, natomiast w wypadku powodzenia akcji kasacyjnej, odwołujący się będzie mógł wnieść podanie o wznowienie postępowania w sprawie o skreślenie z listy radców prawnych na podstawie art. 145§1pkt 8 k.p.a., w rezultacie zaś doprowadzić do uchylenia uchwał organów samorządowych obu instancji. W ocenie KRRPr, uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w S. została wydana zgodnie z prawem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na w/w uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych M. R., wnosząc o uchylenie zaskarżonej uchwały oraz poprzedzającej ją uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w S. z dnia [...] marca 200r. zarzucił : 1/ naruszenie przepisu art. 29 pkt 6 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych polegające na skreśleniu z listy radców prawnych na mocy wyroku sądowego o pozbawieniu prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego, choć wyrok na podstawie którego podjęto uchwałę nie pozbawia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego lecz wprowadził zakaz wykonywania zawodu radcy prawnego przez okres dwóch lat. 2/ przepisu art. 40 Konstytucji RP polegające na naruszeniu zasady odpowiedniości w zastosowaniu sankcji dyscyplinarnej, jaką dysponowały organy samorządu 3/ przepisu art. 65 Konstytucji RP polegające na naruszeniu zasady wolności wyboru i wykonywania zawodu radcy prawnego. W motywach skargi M. R. ponowił argumentację zawartą w odwołaniu od uchwały organu I instancji a ponadto zaakcentował, że organy dokonały nadinterpretacji przepisu art. 29 pkt 6 ustawy o radach prawnych albowiem zakaz wykonywania zawodu radcy prawnego na okres dwóch lat, nie jest tożsamy z pozbawieniem prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego. W ocenie skarżącego, wyrok sądowy nie wypełnia dyspozycji art. 29 pkt 6 ustawy o radcach prawnych. Zdaniem M. R. nie ma przeszkody prawnej w zastosowaniu czasowego skreślenia z listy radców prawnych albowiem ustawa korporacyjna nie wprowadza zakazu czasowego skreślenia, powiada jedynie ogólnie o skreśleniu z listy radców prawnych. Jeśli zatem można więcej, można również mniej – wywodzi skarżący. W ocenie M. R. Rada OIRPr mogła i powinna zastosować procedurę jurysdykcji dyscyplinarnej i ustalić odpowiedzialność dyscyplinarną. Zastosowanie wobec skarżącego najsurowszej możliwej sankcji dyscyplinarnej było, w jego ocenie, karą nieludzką i poniżającą, sprzeczną z art. 40 Konstytucji RP oraz karą pozbawiającą wolność wyboru i wykonywania zawodu radcy prawnego sprzeczną z art. 65 Konstytucji RP w związku z naruszeniem art. 29 pkt 6 ustawy o radcach prawnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 - dalej zwaną p.p.s.a), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów, stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia prawa materialnego tj art. 29 pkt 6 ustawy o radach prawnych należy stwierdzić, że zarzut ten nie jest uzasadniony. Poza sporem jest, że wobec M. R. zapadł prawomocny wyrok karny skazujący, w którym Sąd zastosował wobec skarżącego, na podstawie art. 41§1 k.k środek karny w postaci pozbawienia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego. Zgodnie z art. 29. ust. 6 ustawy o radcach prawnych skreślenie z listy radców prawnych następuje w wypadku m.in. orzeczenia dyscyplinarnego lub wyroku sądowego o pozbawieniu prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego. Zastosowanie wobec skarżącego wymienionego wyżej środka karnego wypełnia zatem dyspozycję art. 29 pkt 6 ustawy o radcach prawnych i stanowi podstawę do obligatoryjnego skreślenia M. R. z listy radców prawnych. Posłużenie się przez skarżącego argumentacją a maiore ad minus a zatem, jeżeli ustawodawca pozwala organom samorządu radcowskiego więcej tj. skreślić radcę prawnego z listy radców prawnych w razie orzeczenia zakazu wykonywania zawodu bez ograniczenia czasowego, to tym bardziej może orzec ten zakaz na pewien czas - nie może być, zdaniem Sądu, uznane za skuteczne. Przeciwstawić mu trzeba przede wszystkim to, że ilekroć ustawa o radcach prawnych normuje coś jedynie czasowo to stwierdza to wyraźnie (np. przepis art. 65 ust.1 pkt 3, który reguluje kwestię okresu zawieszenia prawa do wykonywania zawodu, art. 65 ust.2 pkt 2a i 2b dotyczący dodatkowego zakazu wykonywania patronatu). W ustawie o radcach prawnych brak natomiast przepisu pozwalającego na skreślenie radcy prawnego z listy radców prawnych na pewien ściśle określony czas. W tym stanie rzeczy, uznać należy, że zaskarżona uchwała została podjęta zgodnie z obowiązującym prawem. Z przedstawionych wyżej względów nie można również podzielić poglądu M. R., że oceny czy zachodzą okoliczności przemawiające za skreśleniem skarżącego z listy radców prawnych organ powinien dokonać w postępowaniu dyscyplinarnym a nie w postępowaniu toczącym się w trybie art. 29 i 30 ustawy o radcach prawnych. Za niezasadne uznać należy, również pozostałe zarzuty skargi dotyczące naruszenia art 40 i 65 Konstytucji RP. Odnosząc się do tych zarzutów należy przypomnieć, że Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie wypowiadał się w swoich orzeczeniach o gwarancjach wolności wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy określonych w przepisie art. 65 Konstytucji (por. np.wyrok z 26 października 2003r. sygn.SK 22/02). Odnosił je do regulacji prawa międzynarodowego; w szczególności do art. 23 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka z 1948 r. Trybunał stwierdził, że o ile wybór zawodu może i powinien być wolny, to wykonywanie zawodu może zostać poddane regulacji prawnej. To zróżnicowanie zakresu ingerencji państwa w wolność wyboru i wykonywania zawodu wynika z konstytucyjnie określonej podmiotowości człowieka. Wybór zawodu stanowi zawsze pewien akt samodzielnej decyzji, będący formą swobodnego wyrażenia woli każdego człowieka. Ograniczenie tej wolności musi wynikać z nadrzędnych wartości, wynikających z interesu publicznego. Jednostka, podejmując wykonywanie zawodu, wkracza w życie społeczne i z tego też względu państwo może ustanowić ograniczenia dotyczące wykonywania zawodu - w interesie publicznym. W tym znaczeniu, jak wywodzi Trybunał, należy rozumieć konstytucyjne sformułowanie art. 65, w myśl którego ustawa może ustanawiać wyjątki od wolności wykonywania zawodu. W ustawie o radcach prawnych zostały ustanowione zarówno ograniczenia w dostępie do zawodu jak i warunki, które uzasadniają skreślenie z listy radców prawnych a wśród nich omawiany przepis art. 29 pkt 6. Mając na względzie powyższe należy stwierdzić, że zaskarżona uchwała nie narusza prawa a zatem skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.