VI SA/Wa 1182/15
WyrokWSA w Warszawie2015-09-11
Skład orzekający: Sławomir Kozik, Aneta Lemiesz, Grażyna Śliwińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy kodeksu cywilnego o umowie zlecenia, zawarte przez spółkę z osobą fizyczną, skutkują objęciem tej osoby obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym?Ratio decidendi
Organy administracji publicznej dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 15, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dowolną ocenę dowodów. Nie przeprowadzono wyczerpującej analizy umów cywilnoprawnych, nie ustosunkowano się do zarzutów strony skarżącej i nie wyjaśniono w sposób przekonujący, dlaczego czynności wykonywane przez A. S. powinny być kwalifikowane jako umowa zlecenia, a nie umowa o dzieło, co skutkowało naruszeniem prawa materialnego.Stan faktyczny
Spółka V. Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji stwierdzającą objęcie A. S. obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o umowie zlecenia. Skarżąca podnosiła, że zawarte umowy były umowami o dzieło, a organy nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego, opierając się głównie na stanowisku ZUS. Organy obu instancji uznały, że czynności wykonywane przez A. S. (m.in. montaż instalacji wentylacji i klimatyzacji) miały charakter powtarzalny i stanowiły umowę zlecenia.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia. Zasądził od Prezesa NFZ na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2015 r. sprawy ze skargi V. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2014 r.; 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej V. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
V. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej też jako skarżąca, spółka lub strona) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją organ utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...], uznającej A. S. (dalej też jako uczestnik) za objętego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania zawartych ze skarżącą spółką umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy kodeksu cywilnego o umowie zlecenia, w enumeratywnie wskazanych okresach.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach" oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej "kpa".
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym:
Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] pismem z dnia [...] września 2013 r. poinformował Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, że w skarżącej spółce została przeprowadzona kontrola. W wyniku przedmiotowej kontroli ustalono, że skarżąca zawarła z uczestnikiem enumeratywnie wskazane umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia u kontrolowanego płatnika składek.
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia dnia 17 września 2013 roku przekazał wspomniane pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych według właściwości Dyrektorowi [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia.
Następnie Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...], stwierdził objęcie A. S. (dalej też jako uczestnik) za objętego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu na rzecz skarżącej spółki w następujących okresach:
- od 06.01.2010 r. do 25.01.2010 r.
- od 04.05.2010 r. do 20.05.2010 r.
- od 10.05.2010 r. do 31.05.2010 r.
- od 10.05.2010 r. do 19.05.2010 r.
- od 04.06.2010 r. do 07.06.2010 r.
- od 21.06.2010 r. do 30.06.2010 r.
- od 25.06.2010 r. do 01.07.2010 r.
- od 20.07.2010 r. do 06.08.2010 r.
- od 02.08.2010 r. do 03.08.2010 r.
- w dniu 16.08.2010 r.
- od 12.08.2010 r. do 18.08.2010 r.
- od 20.09.2010 r. do 21.09.2010 r.
- w dniu 08.09.2010 r.
Organ pierwszej instancji przywołał stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, według którego, z treści ww. umów wynika, że A. S. był zobowiązany do wykonania dzieła polegającego rn.in. na ..montażu instalacji wentylacji i klimatyzacji (...) demontaż i powtórny montaż (...) urządzenia klimatyzacyjnego (...) ", "rozruch urządzeń klimatyzacyjnych (...) ". W opinii Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ww. umowy nie spełniały definicji art. 627 Kodeksu cywilnego i należy je zakwalifikować jako umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu.
Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia wskazał w swej decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r., że po analizie zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności protokołu kontroli, przychylił się do stanowiska Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i uznał, że A. S. w ramach zawartych ze skarżąca spółką umów, wykonywał pracę na podstawie umów zlecenia.
W odwołaniu od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2014 r. spółka wskazała, iż jedynym dowodem w sprawie jest dla organu I instancji subiektywna ocena Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przywołana w treści protokołu kontroli, również dokonana bez przeprowadzenia postępowania dowodowego. Zdaniem spółki czynności uzgodnione w umowach spełniały przesłanki zakwalifikowania ich jako umowy o dzieło, albowiem stronom, a w szczególności spółce chodziło o osiągnięcie konkretnego rezultatu prac. Tymczasem w razie kwestionowania tych faktów, to na organie rentowym, w myśl art. 6 Kodeksu cywilnego, spoczywał ciężar dowodu okoliczności przeciwnych, który to dowód nie został zdaniem skarżącej skutecznie przeprowadzony. Spółka podkreśliła, że zawarła umowy z inwestorami, którzy oczekiwali od niej konkretnego rezultatu, w konkretnych terminach tj. wykonania określonych instalacji w obiektach budowlanych. Trudno zatem oczekiwać, biorąc w szczególności pod uwagę wysokość kar umownych grożących spółce za opóźnienie w oddaniu zamówionych robót, iż zawierając na zasadzie podwykonawstwa sporne umowy z A. S., oczekiwała jedynie, iż będzie on wyłącznie starannie zajmować się montażem urządzeń klimatyzacyjnych bez względu na efekt końcowy. Wykonanie (montaż, uruchomienie) instalacji klimatyzacji lub wentylacji to złożona procedura techniczno-budowlana wymagająca wiedzy, doświadczenia oraz umiejętności odczytywania projektów oraz rysunków technicznych tworzonych w ramach procesu budowlanego. Zdaniem skarżącej, nie ma mowy, aby tego rodzaju czynności zakwalifikować jako machinalne wykonywanie czynności powtarzalnych. Skarżąca przedstawiła także kserokopie decyzji wydanych m.in. przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, w których w analogicznych sprawach stwierdzono, że dana osoba nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu realizacji umowy nazwanej, jako "umowa o dzieło", której przedmiotem było np. montaż klimatyzatorów wraz z instalacjami, montaż klimatyzacji.
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...]. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników które są osobami i wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy ustawy - Kodeks cywilny dotyczące zlecenia lub osobami z nimi współpracującymi. W związku z powyższym osoba spełniająca przesłanki do podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu umowy zlecenia podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Z kolei zgodnie z zapisami art. 627 k.c. przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia, a jak wynika z art. 734 § 1 k.c. przez umowę zlecenia, przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej lub czynności wykonywanej w ramach świadczenia usług dla dającego zlecenie. Umowa zlecenia to umowa o świadczenie usług (umowa starannego działania), a umowa o dzieło - umowa na wykonanie (umowa skutku). Organ odwoławczy podkreślił, że umowę o dzieło od umowy zlecenia odróżnia przede wszystkim to, że umowa o dzieło powinna być zawsze zwieńczona konkretnym i sprawdzalnym rezultatem (dziełem materialnym lub niematerialnym), natomiast w umowie o świadczenie usług, przyjmujący zlecenie zobowiązuje się dokonać umówionych czynności. Organ podkreślił nadto, że zgodnie z art. 65 § 2 k.c. w umowach należy badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu.
Zdaniem Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia wypełnianie przez A. S. zadań w ramach przedmiotowych umów, nazwanych "umowami o dzieło", w zakresie m.in. "montażu instalacji wentylacji (...) demontażu i powtórnym montażu (...) urządzenia klimatyzacyjnego", "rozruchu urządzeń klimatyzacyjnych", "przebudowy instalacji rozprowadzenia powietrza z urządzeń klimatyzacyjnych do pomieszczeń biurowych (...) oraz dokonanie usunięcia usterki klimatyzatora kanałowego z wymianą filtrów powietrza", nie pozwala na zakwalifikowanie umów, jako umów o dzieło, gdyż polegały one na dokonywaniu czynności z należytą starannością. Samo sformułowanie przedmiotu umów sugeruje, iż dotyczyły one starannego wykonania określonych czynności, nie zaś osiągnięcia określonego rezultatu w znaczeniu przepisu art. 627 k.c. W ocenie organu uczestnik wykonywał szereg powtarzalnych czynności faktycznych. Organ uważa, że nie można mówić o umowie o dzieło, jeżeli przedmiotem umowy były czynności, które są pozbawione cech twórczego charakteru stanowiącego istotę umowy o dzieło. Organ zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie trudno także uznać, że występowała swoboda wykonawcy w wykonaniu przedmiotu umów, skoro była ona wykonywana na podstawie istniejącej dokumentacji technicznej.
Organ powołał się także na stanowisko Sądu Najwyższego, że jednym z kryteriów pozwalających na odróżnienie umowy o dzieło od umowy o świadczenie usług jest możliwość poddania umówionego rezultatu (dzieła) sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 2000 r., IV CKN 152/00 OSNC 2001/4/63). Dalej organ zauważył, że w przedmiotowej sprawie ewentualną odpowiedzialność za montaż, demontaż, lub ponowny montaż klimatyzacji/wentylacji bądź przebudowę instalacji ponosił wobec osób trzecich płatnik składek a nie osoba tego dokonująca.
Odnośnie przedłożonych przez skarżącą kopii decyzji wydanych m.in. przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, organ nie zgodził się z ich treścią. Uznał zgromadzony w sprawie materiał dowodowy za wystarczający do uznania, że zawarte przez A. S. umowy o dzieło spełniały przesłanki do uznania ich za umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.
W konsekwencji stwierdził, że zgodnie z treścią art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach, A. S. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie: od 6 stycznia 2010 r. do 25 stycznia 2010 r., od 4 maja 2010 r. do 20 maja 2010 r., od 10 maja 2010 r. do 31 maja 2010 r., od 10 maja 2010 r. do 19 maja 2010 r., od 4 czerwca 2010 r. do 7 czerwca 2010 r., od 21 czerwca 2010 r. do 30 czerwca 2010 r., od 25 czerwca 2010 r. do 1 lipca 2010 r., od 20 lipca 2010 r. do 6 sierpnia 2010 r., od 2 sierpnia 2010 r. do 3 sierpnia 2010 r., w dniu 16 sierpnia 2010 r., od 12 sierpnia 2010 r. do 18 sierpnia 2010 r., od 20 września 2010 r. do 21 września 2010 r., w dniu 8 września 2010 r.
Na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] V. Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, zarzucając:
1. naruszenie przepisów postępowania:
- art. 7, 8 i 11 Kodeksu postępowania administracyjnego przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, naruszenie zasady prowadzenia postępowania przez organy administracji w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa, oraz działanie sprzeczne z zasadą przekonania do słuszności podjętych decyzji;
- art. 86 k.p.a. przez nie przesłuchanie stron w sytuacji, gdy poza dokumentami w postaci spornych umów nie było w sprawie żadnych innych środków dowodowych, a pozostały wciąż niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy tj. ustalenie jaki był zamiar i cel stron przy zawieraniu spornych umów, jaki był charakter czynności, które realizował A. S. przy wykonywaniu tych umów;
- art. 75 § 1 i art. 77 k.p.a., art. 80 przez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło do całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń co do charakteru umowy łączącej skarżącą.
2. naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. oświadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w zw. z art. 627 k.c. - poprzez przyjęcie, że A. S. podlegał w okresach wskazanych w petitum skargi obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu na rzecz skarżącej, podczas, gdy wykonywał on pracę na podstawie umów o dzieło, co nie daje podstawy do objęcia go ubezpieczeniem zdrowotnym.
W związku z powyższym spółka wniosła o:
- uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji;
- zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania w sprawie według norm przepisanych.
Zdaniem skarżącej organy obu instancji kwestionując zawarte umowy o dzieło, nie przedstawiły żadnego dowodu, który mógłby podważyć materiał dowodowy zgromadzony w sprawie - w szczególności dowody z dokumentów w postaci spornych umów oraz zeznania strony - zamawiającego. Czynności uzgodnione w umowach spełniały przesłanki zakwalifikowania ich jako umowy o dzieło, albowiem stronom, a w szczególności spółce chodziło o osiągnięcie konkretnego rezultatu prac. Tymczasem w razie kwestionowania tych faktów, to na organie rentowym w myśl art. 6 KC spoczywał ciężar dowodu okoliczności przeciwnych, który to dowód nie został w niniejszej sprawie skutecznie przeprowadzony. Uznanie bowiem czy umowa o charakterze cywilno -prawnym jest dotknięta wadą oświadczenia woli - pozornością , powodującą jej nieważność, jest kwestią wymagającą udowodnienia tej przesłanki a ciężar dowodu tej okoliczności zgodnie z art. 6 k.c. spoczywał w niniejszej sprawie na organie rentowym.
Odnosząc się do argumentu organu II instancji dotyczącego "powtarzalności" pracy wykonawcy, spółka podniosłą, iż na charakter spornej umowy nie może mieć wpływu okoliczność, że przedmiot łączącej strony umowy miał powstać w drodze pewnego procesu produkcyjnego, w drodze szeregu powtarzalnych czynności. Pogląd organu jest błędny, gdyż ustawodawca nie wyklucza możliwości tworzenia zindywidualizowanego dzieła w procesie produkcyjnym. Wykonanie oznaczonego dzieła jest zwykle określonym procesem pracy lub twórczości o możliwym do wskazania momencie początkowym i końcowym, którego celem jest doprowadzenie do efektu (rezultatu) przyjętego przez strony w momencie zawierania umowy. W ustalonym stanie faktycznym, zdaniem spółki, nie budzi wątpliwości, iż podejmowane przez uczestnika prace nie tylko nie były czynnościami powtarzalnymi, wymagającymi starannego działania, lecz miały charakter jednorazowy, zadaniowy i zindywidualizowany oraz doprowadziły do powstania konkretnego, oznaczonego dzieła. Sporne umowy przyniosły bowiem konkretny rezultat w formie wykonanej instalacji w sposób zapewniający szczelność i prawidłowe funkcjonowanie tej instalacji i tylko ten rezultat, a nie czynności do niego prowadzące stanowiły przedmiot umowy stron, zawartej i ukształtowanej w granicach zakreślonych przez prawo, naturę (właściwość) stosunku prawnego oraz zasady współżycia społecznego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014, poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 powołanego artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz. U. z 2012 roku, poz. 270, dalej tez jako p.p.s.a.).
Badając skargę według wskazanych powyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana przez nią w mocy decyzja Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2014 roku, naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Zdaniem Sądu, organy obu instancji dopuściły się - mogącej mieć zasadniczy wpływ na ostateczny wynik sprawy - obrazy przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 15, art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. - polegającej na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonaniu dowolnej oceny dowodów, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów strony skarżącej.
Powyższe uchybienia proceduralne polegały przede wszystkim na tym, że organ pierwszej instancji, rozstrzygając w niniejszej sprawie, nie wyjaśnił w ogóle, na jakiej podstawie przyjął, że sporne umowy cywilnoprawne zawarte pomiędzy skarżącą spółką a uczestnikiem postępowania – A. S. stanowią umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia (art. 750 k.c.), a w konsekwencji - dlaczego, pomimo nieprzeprowadzenia jednoznacznych ustaleń - przyjął, że w sprawie niniejszej zachodzą podstawy do uznania, iż uczestnik postępowania – A. S. podlegał, w okresach szczegółowo wskazanych w decyzjach, obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach.
W istocie bowiem organ pierwszej instancji przytoczył, obok przepisów, wyłącznie treść ustaleń poczynionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, wskazując, że przychylił się do nich. Organ tymczasem nie miał podstaw do przyjmowania jako ustalonego stanu faktycznego twierdzeń ZUS w sytuacji, gdy skarżąca spółka kwestionowała te okoliczności, a swoje twierdzenia opierała na tym samym materiale dowodowym. Podkreślić należy, że organ administracji, wydając zaskarżoną decyzję był związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, a następnie końcowego rozstrzygnięcia sprawy. Organ administracji jest więc obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, 77 i 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisach art. 107 § 3 k.p.a. Związanie organu wydającego decyzję w przedmiocie stwierdzenia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego wynika z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach, stanowiącego, że w sprawach, o których mowa w ust. 1, w zakresie nieregulowanym niniejszą ustawą, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się wprost w tych sprawach. Przepis art. 109 ust. 1 ustawy oświadczeniach wskazuje rodzaje spraw indywidualnych rozpoznawanych przez NFZ: sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Wniosek o rozpoznanie tych spraw, w myśl art. 109 ust. 3 ustawy o świadczeniach zgłasza ubezpieczony, a w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym wniosek może zgłosić w szczególności Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego lub członek rodziny ubezpieczonego, także w zakresie dotyczącym objęcia ubezpieczeniem w okresie poprzedzającym złożenie wniosku. Zatem to na organie pierwszej instancji spoczywał obowiązek prawidłowego ustalenia stanu faktycznego.
Tymczasem analiza uzasadnienia decyzji I instancji pozwala na stwierdzenie, iż organ nie ustalił stanu faktycznego sprawy w sposób pełny i wnikliwy oraz nie ustosunkował się do wskazywanych przez stronę okoliczności związanych z rodzajem wykonywanych czynności przez A. S.
Również organ odwoławczy w swym rozstrzygnięciu skoncentrował się wyłącznie na przytoczeniu przepisów kodeksu cywilnego nie dokonując w ogóle analizy umów łączących skarżącą spółkę z uczestnikiem postępowania pomimo, że był zobowiązany do poczynienia ustaleń, czy w świetle przepisów kodeksu cywilnego zachodzą podstawy do uznania, że umowy te, wbrew ich dosłownemu brzmieniu i stanowisku obu stron dają podstawę do przyjęcia, że A. S. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Zarówno organ pierwszoinstancyjny, jak i organ odwoławczy w treści decyzji wskazują zbiorczo na zadania ujęte w umowach, a wykonywane przez A. S. tj. "montaż instalacji wentylacji (...) demontaż i powtórnym montaż (...) urządzenia klimatyzacyjnego", "rozruch urządzeń klimatyzacyjnych", "przebudowa instalacji rozprowadzenia powietrza z urządzeń klimatyzacyjnych do pomieszczeń biurowych (...) oraz dokonanie usunięcia usterki klimatyzatora kanałowego z wymianą filtrów powietrza".
Oczywistym jest zatem, że czynności te miały wielorodzajowy charakter, a co za tym idzie, ewentualna kwalifikacja wykonywanych przez uczestnika czynności w kontekście przyporządkowania im cech umowy o dzieło lub umowy o świadczenie usług winna odnosić się do treści konkretnej umowy. Organ natomiast nie odnosi oceny prawnej do konkretnych stanów faktycznych, które w zaskarżonej decyzji zostały objęte wymienionymi zbiorczo umowami. Tym samym w ogóle nie wyjaśnia kluczowych dla sprawy okoliczności. Co więcej, Prezes NFZ odnosząc się do całego szeregu umów, bez podania jakiejkolwiek argumentacji, stwierdza autorytarnie, że charakter czynności wykonywanych przez uczestnika, był powtarzalny. Swego poglądu jednakże w żaden sposób nie uzasadnia. Podobnie uznając, że wykonywanie umowy przez uczestnika na podstawie istniejącej dokumentacji technicznej, pozbawia jej charakteru umowy o dzieło, organ nie powołuje żadnej argumentacji przemawiającej za tym poglądem. Jest to o tyle istotne, że takie stanowisko wydaje się sugerować, że w ocenie organu wykonujący umowę o dzieło winien zarazem przygotowywać samemu odpowiednią dokumentację poprzedzającą samo podjęcie prac, co w świetle odpowiednich wymagań w sferze budownictwa odnośnie uprawnień do wykonywania konkretnych czynności, jest tezą trudną do obrony.
W ten sposób, zdaniem Sądu, zarówno organ pierwszej instancji, jak i Prezes NFZ, znacznie utrudnił możliwość poznania procesu myślowego popartego konkretnymi dowodami, na podstawie którego organy zakwalifikowały przedmiotowe stosunki cywilnoprawne w sposób sprzeczny ze stanowiskiem związanych nimi stron. W konsekwencji Sąd zmuszony jest stwierdzić, że brak szczegółowej analizy poszczególnych zapisów przedmiotowych umów, które są zróżnicowane, a także brak wskazania konkretnych argumentów prawnych pod ustalony na ich podstawie stan faktyczny, przemawiających za prawidłowością spornego rozstrzygnięcia organu, czyni znacznie utrudnionym, a wręcz niemożliwym, przeprowadzenie przez Sąd pełnej oceny legalności spornej decyzji administracyjnej pod względem stricte materialno-prawnym.
Jednocześnie Sąd wskazuje na zupełnie błędną konstatację organu, że o charakterze umów o świadczenie usług pomiędzy uczestnikiem a skarżącą przemawia okoliczność, iż odpowiedzialność za montaż, demontaż, lub ponowny montaż klimatyzacji/wentylacji bądź przebudowę instalacji ponosiła wobec osób trzecich skarżąca a nie uczestnik. Organ nie zauważył, że dokonał oceny umowy pomiędzy skarżącą a inwestorem, a nie skarżącą i uczestnikiem, podczas gdy w samej treści tych umów, które winny się znaleźć w obszarze zainteresowania organu, znajduje się miedzy innymi adnotacja, że wynagrodzenie będzie płatne po przyjęciu dzieła. Organ jednakże w ogóle nie wyjaśnił, w jaki sposób to przyjęcie dzieła związane jest z charakterem odpowiedzialności uczestnika.
Reasumując, w ocenie Sądu decyzja organu drugiej instancji oraz utrzymana przez nią w mocy decyzja Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2014 roku, naruszają art. 107 § 3 k.p.a i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy zaniechały bowiem podjęcia wszelkich kroków zmierzających do zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a) pozwalającego na wyjaśnienie niniejszej sprawy i wydanie decyzji o przekonywującej treści, odpowiadającej wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ pierwszej instancji, zgodnie z art. 153 p.p.s.a. winien uwzględnić powyższe uwagi Sądu. Przede wszystkim winien ustosunkować się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w toku postępowania, a odzwierciedlenie tego winno znaleźć się w uzasadnieniu jego decyzji. Organ w wyczerpujący i przekonywujący sposób wyjaśni charakter umów zawartych przez skarżącą spółkę z A. S., enumeratywnie oznaczonych i opisanych przez pryzmat ich skategoryzowania jako umów zlecenia, lub umów o dzieło. Organ nie może przy tym poprzestać jedynie, tak jak to uczynił w swej decyzji z dnia [...] czerwca 2014 roku, na cytowaniu stosownych definicji wynikających z przepisów Kodeksu cywilnego, czy przywoływaniu ustaleń poczynionych w trakcie kontroli przeprowadzonej przez pracownika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, bez konkretnego odniesienia ich do stanu faktycznego niniejszej sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. O kosztach Sąd postanowił na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło