VI SA/Wa 1189/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Asesor WSA Joanna Kruszewska - Grońska Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2017 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej uchyla zaskarżoną decyzję Sygn.akt: VI SA/Wa 1189/17 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] marca 2017 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] pażdziernika 2016 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł na J. K. (dalej: skarżący, strona). Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia było ustalenie, iż strona wykonywała przejazd po drodze krajowej wymienionej w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1263 ze zm.), bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wskazała, że w dniu zarejestrowania naruszenia nie była posiadaczem pojazdu o numerze rejestracyjnym [...].  Organ, ponownie rozpoznając sprawę wskazał, że w ramach przeprowadzonej kontroli stacjonarnej obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, ustalono, iż w dniu 15 maja 2016 r. o godzinie 19:46:50 urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy nr [...] znajdującej się w pasie drogowym płatnego odcinka drogi krajowej [...] węzeł [...] zarejestrowało przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...], poruszającego się wraz z przyczepą o numerze rejestracyjnym [...]. Przejazd został udokumentowany zdjęciem z urządzenia kontrolnego zainstalowanego na bramownicy i zapisany pod numerem ewidencyjnym [...]. Na podstawie informacji znajdujących się w systemie elektronicznego poboru opłat ustalono, że ww. pojazd nie został wyposażony w urządzenie, o którym mowa w art. 13i ust. 3 udp, co skutkowało naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Ponadto na podstawie informacji zgromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) ustalono, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekracza 3,5 tony, a posiadaczem pojazdu w chwili powstania naruszenia był skarżący. Odcinek drogi krajowej, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego zespołu pojazdów w dniu 15 maja 2016 r., tj. węzeł [...] został wyszczególniony w zał. 1 pkt 9 lit. c do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Pismem z dnia 29 sieipnia 2016 roku skarżący przesłał do siedziby organu wyjaśnienia w przedmiotowej sprawie, w których wskazał, że w dniu zarejestrowania naruszenia nie był posiadaczem pojazdu, lecz była nim J. M. Pismem z dnia 12 września 2016 roku organ wezwał stronę do przedłożenia lub przesłania oryginału lub poświadczonej zgodnie z art. 76a § 2 kpa kopii dokumentu potwierdzającego przeniesienie posiadania pojazdu o numerze rejestracyjnym [...]. W odpowiedzi na ww. wezwanie skarżący w piśmie z dnia 21 września 2016 roku poinformował, że nie posiada stosownego dokumentu, potwierdzającego przeniesienie posiadania pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], nadto, że przeniesienie posiadania nastąpiło na podstawie umowy ustnej. Organ w powyższych okolicznościach decyzją z dnia [...] października 2016 r.nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 1 500 zł na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 2 udp. Ponownie rozpoznając sprawę Główny Inspektor Transportu Drogowego zwrócił się z wnioskiem o udzielenie pomocy prawnej do Komendanta Policji w [...] celem przesłuchania skarżacego w charakterze strony na okoliczność przeniesienia posiadania pojazdu o numerze rejestracyjnym [...]. Dnia 9 grudnia 2016 roku na Komisariacie Policji w [...] skarżący zeznał, że w dacie zarejestrowania naruszenia był właścicielem pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], który nie był jednak wtedy w jego posiadaniu, gdyż został wynajęty na podstawie umowy ustnej. Sporządzone zostało jedynie oświadczenie, które strona wyrzuciła po rozliczeniu. Skarżący podał, że nie pamięta danych osobowych osoby, na rzecz której zostało przeniesione posiadanie pojazdu, jak również daty, kiedy osoba ta weszła w posiadanie pojazdu oraz na jaki czas zawarta była umowa. Ponadto strona wskazała, że w dniu zarejestrowania naruszenia nie poruszała się odcinkiem drogi krajowej [...] węzeł [...]. GITD w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2017 r. wskazał, iż zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 128), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Jednocześnie przy określaniu dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów sumuje się dopuszczalną masę całkowitą pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy. Ponadto w przepisie art. 13 ust. 1 pkt 3 udp wyraźnie zaznaczono, że obowiązek dotyczy pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Dopuszczalna masa całkowita to zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 54 prawa o mchu drogowym dopuszczalna największa określona właściwymi warunkami technicznymi masa pojazdu obciążonego osobami i ładunkiem, dopuszczonego do poruszania się po drodze. Stosownie do treści art. 13k ust. 1 udp wysokość kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej uzależniona jest od rodzaju pojazdu, za przejazd którego nie została uiszczona opłata elektroniczna. Za naruszenie obowiązku uiszczenia obowiązku opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1 500 zł - w pozostałych przypadkach. W rozpoznawanej sprawie na podstawie danych znajdujących się w CEPiK ustalono, że kontrolowany pojazd został zarejestrowany jako samochód specjalny i dlatego posiadaczowi została wymierzona kara pieniężna na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 2 udp tj. w wysokości 1 500 zł. Według art. 13k ust. 4 udp kary pieniężne, o których mowa w art. 13k ust. 1 udp, wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, a jeśli pojazdem jest zespół pojazdów to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą. Jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to kary nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu. Organ podkreślił, iż wszystkie decyzje w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej mają charakter decyzji związanych. Organ, rozstrzygając sprawę, nie ma zatem możliwości wydania decyzji o innej treści niż ta, którą przewidują przepisy prawa, o ile zaistniał określony w tych przepisach stan faktyczny. Realizację zasady prawdy obiektywnej zapewniają przede wszystkim gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Według art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego oraz rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zdaniem organu, obowiązek uiszczenia opłaty bezsprzecznie spoczywał na stronie, a z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z informacji zawartych w systemie elektronicznego poboru opłat, wynika, że strona powyższego obowiązku nie dopełniła. Korzystający nie zawarł bowiem umowy z pobierającym opłatę elektroniczną na poddany kontroli pojazd, a powinno to powinno nastąpić przed rozpoczęciem korzystania z dróg płatnych. Organ wskazał, że wyjaśnienie strony zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy należy uznać za niewiarygodne z uwagi na treść jego zeznań złożonych pod odpowiedzialnością karną, z których wynika, że nie pamięta, komu użyczył pojazd i na jaki okres czasu. Organ zaznaczył, iż w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy postanowił przesłuchać w charakterze świadka J. M., jednak okazało się, że nie jest możliwe ze względu na to, że strona nie podała pełnych danych osobowych świadka, w szczególności jego faktycznego adresu zamieszkania. Z informacji uzyskanych z Powszechnego Elektronicznego System Ewidencji Ludności PESEL wynika, że w mieście Łódź zameldowanych jest 19 osób o tym samym imieniu i nazwisku, co osoba wskazana we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponadto ulica wskazana przez stronę, przy której rzekomo ma zamieszkiwać J. M., nie figuruje w publicznych rejestrach dróg publicznych miasta [...]. Powyższe nakazuje organowi uznać za niewiarygodne twierdzenie strony co do okoliczności przeniesienia posiadania pojazdu podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. GITD zaznaczył, że to na stronie postępowania leży ciężar dowodowy w postaci udowodnienia faktu przeniesienia posiadania pojazdu samochodowego na inny podmiot. J. K. wniósł od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie: art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku k.p.a. w zw. z art. 13 ust. 1 pkt. 3 w zw. z art. 13 k ust. 1 pkt. 2 , art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( dz. U. z 2016 r., poz. 1440 ze zm. ) oraz załącznika nr 1 do Rozporządzenia do Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 roku w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, poprzez nałożenia kary pieniężnej na skarżącego, w sytuacji braku podstaw faktycznych i prawnych do nałożenia tejże kary na skarżącego, co powoduje, iż zaskarżona decyzja jest niesłuszna.  W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, ewentualnie o zmianę poprzez nie nakładanie na niego kary pieniężnej. Skarżący podniósł ponownie, iż w dniu 15 maja 2016 roku nie poruszał się pojazdem samochodowym [...] z przyczepą o numerze rejestracyjnym [...], lecz pojazd ten wypożyczył Pani J. M., zam. ul. [...]. Oregan w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajmowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest usprawiedliwiona, a zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu z uwagi na treść art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z naruszeniem zasad określonych w art. 7, 77 § 1 oraz art. 8 i 9 k.p.a. Art. 7 k.p.a stanowi, iż w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W myśl art. 77 § 1 organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co mogło w istotny wsposób wpłynąć na treść podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Z zasady zaufania do organów administracji publicznej przewidzianej w art. 8 k.p.a. wynika, że organy te prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Z kolei art. 9 k.p.a. stanowi, iż organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Jak przyjmuje się w orzecznictwie, stosowanie się do zasad procesowych przy wydaniu rozstrzygnięcia nie zawsze - co oczywiste - musi skutkować zadośćuczynieniem żądaniu strony postępowania, jednak powinno wykazywać, że wydane orzeczenie wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sposób należyty w postępowaniu i z prawidłowej oceny tego materiału przez organ administracji. Zdaniem Sądu, istotne jest, aby materiał sprawy odpowiadał na wątpliwości strony, i nawet jeśli nie zgadza się ona z rozstrzygnięciem musi, w razie kontroli sądowoadministracyjnej, rodzić przekonanie o zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Artykuł 77 § 1 k.p.a. nakłada na organ administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego obejmującego wszystkie jego części składowe, wszystkie środki dowodowe. Pominięcie zatem, czy też zlekceważenie jakiegokolwiek dowodu, czy jego oceny skutkuje wadliwością podjętej decyzji administracyjnej. Oznacza to, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy i podjąć wszelkie kroki niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania zgodnej z prawem decyzji (vide - Wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 maja 2014 r. VI SA/Wa 987/14 - dostępny w Internecie na stronie cbosa; LEX nr 2314108). W kontrolowanej sprawie strona od początku (po raz pierwszy w piśmie z dnia 29 sierpnia 2016 r.) konsekwentnie podawała, iż nie była posiadaczem pojazdu, gdyż w dacie zarejestrowanego uchybienia obowiązkowi uiszczenia opłaty elektronicznej wypożyczyła pojazd podanej z imienia, nazwiska oraz adresu innej osobie. Organ rozpoznając sprawę na skutek wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy usiłował wezwać tę osobę celem jej przesłuchania w charakterze świadka, jednak uznając adres podany przez skarżacego za nieprawidłowy (brak podanej ulicy w publicznym spisie ulic miasta [...]) odstąpił od przeprowadzenia tej czynności dowodowej, przy czym uznał wyjaśnienia skarżącego w zakresie wskazywanej okoliczności przeniesienia posiadania pojazdu za niewiarygodne na tej podstawie, iż w toku przesłuchania w drodze pomocy prawnej w dniu 9 grudnia 2016 roku na Komisariacie Policji w [...] podał z pamięci danych osobowych i adresowych posiadaczki pojazdu oraz terminu, na jaki pojazd był jej udostępniany. Dodatkowo na niewiarygodność strony, zdaniem organu, wpływało wskazanie nieprawidłowego adresu osoby wskazywanej jako posiadaczka pojazdu. Powyższe świadczy - zdaniem Sądu - o niedostatecznym podjęciu czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy. Jak wynika z przepisu art. 13 ust 4 u.d.p., kary, o których mowa w ust. 1 oraz ust. 2 pkt 2, wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, a jeśli pojazdem jest zespół pojazdów to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą. Jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to kary nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu. Jak wynika z powyższej regulacji, istotne dla rozpoznania sprawy jest ustalenie, czy nastąpiło przeniesienia posiadania w dacie uchybienia obowiązkowi poruszania się pojazdem należącym doskarżącego bez uiszczenia naleznej opłaty elektronicznej (która to okoliczność jest bezsprzecznie ustalona wobec nie zainstalowania w pojeździe urządzenia via-BOX i nie zawarcia stosownej umowy z operatorem systemu). Zdaniem Sądu, jeżeli organ napotkał na przeszkodę w zawiadomieniu osoby wskazywanej przez skarżącego jako posiadacza jego pojazdu w dacie ww. naruszenia prawa, winien go o tym zawiadomić, umożliwiając tym samym ustosunkowanie się do powstałej trudności i ewentualne sprostowanie adresu. Poprzestanie na wadliwym adresie podawanym przez skarżącego uniemożliwiło skorzystanie z tego środka dowodowego, który mógłby sprawę definitywnie wyjaśnić. Zapoznanie się przez stronę z faktem, iż adres, który podawała, jest wadliwy, dopiero na etapie wydania decyzji w trybie ponownego rozpatrzenia sprawy, pozbawiło stronę możliwości skorygowania błędu w toku postępowania administracyjnego. Nadto budzi wątpliwości Sądu odmówienie wiarygodności twierdzeniom strony na tej tyylko podstawie, że nie podała z pamięci danych osobowych oraz dat dotyczących wynajęcia pojazdu podczas przesłuchania przez Policję. W postępowaniu administracyjnym podała posiadane informacje - konkretnie: imię, nazwisko i adres posiadaczki pojazdu - w formie pisemnej. Strona nie była w postępowaniu administracyjnym zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika, co tym bardziej obligowało organ do udzielania jej stosownych wskazówek w myśl art. 9 k.p.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ weźmie pod uwagę powyższe wywody, poinformuje stronę o stwierdzonej przyczynie niemożliwości przeprowadzenia dowodu z zeznań J. M., zakreślając skarżącemu stosowny termin do wskazania prawidłowego adresu świadka. Następnie w miarę uzyskanych danych poczyni próbę przeprowadzenia ww. dowodu. W zależności od faktu przeprowadzenia oraz ewentualnego wyniku tej czynności dowodowej raz jeszcze podejmie się oceny zasadności nałożenia kary na stronę. Z uwagi na powyższe, w myśl art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, nie orzekając o kosztach postępowania ze względu na treść art. 210 § 1 p.p.s.a. (brak wniosku strony).