VI SA/Wa 1191/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2011 r. sprawy ze skargi L. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy Sonata 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] września 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej decyzją z dnia [...] września 2010 r., na podstawie art. 132 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 145 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (j.t. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) – dalej jako p.w.p. – odmówił [...] s.a. z siedzibą we W. (dalej jako [...]) udzielenie prawa ochronnego na słowny znak towarowy [...] zgłoszony w dniu [...] lipca 2007 r. pod nr [...] w części dotyczącej oznaczania towarów i usług: klasa 16 materiały reklamowe, inne wydawnictwa drukowane; klasa 35: prognozy ekonomiczne; klasa 36: usługi bankowe, a w szczególności udzielanie kredytów, w tym kredytów dla osób fizycznych i kredytów ratalnych, wymiana walut, komputerowe usługi bankowe, usługi w zakresie rachunków bankowych i oszczędnościowych, usługi w zakresie informacji o rachunkach bankowych, usługi w zakresie przyjmowania depozytów, przelewy z kont, transfery elektroniczne, ubezpieczenia, usługi związane z kartami kredytowymi, kartami płatniczymi, kartami debetowymi, kartami gotówkowymi i innymi kartami bankowymi, usługi związane z funkcjonowaniem i obsługą systemu kart płatniczych, usługi maklerskie, prowadzenie agencji celnych, wydawanie czeków podróżnych, usługi faktoringowe i gwarancyjne, usługi leasingu, udzielanie pożyczek pod zabezpieczenie, usługi w zakresie finansowania długów hipotecznych, usługi w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami, usługi w zakresie planów i programów emerytalnych i ubezpieczeń emerytalnych oraz zarządzanie inwestycjami w ramach funduszy emerytalnych, wydawanie świadectw wartości, analizy bankowe i kredytowe, analizy finansowe, wyceny, doradztwo w sprawach finansowych, kredytowych, ubezpieczeniowych, informacji kredytowych, doradztwo w sprawach lokat kapitałowych, zarządzania finansami, zarządzania nieruchomościami, pośrednictwo, prowadzenie obsługi pożyczek państwowych, usługi w zakresie obrotu papierami wartościowymi, obrotu wierzytelnościami, ściągania wierzytelności, depozyty przedmiotów wartościowych, depozyty sejfowe, emisja bonów wartościowych, finansowe informacje, operacje, usługi tworzenie funduszy, inwestycje kapitałowe, operacje walutowe, pośrednictwo ubezpieczeniowe, świadczenie wyżej wymienionych usług za pośrednictwem Internetu. Decyzję wydano w następujących ustaleniach; Podaniem z dnia [...] lipca 2007 r. [...] wystąpił o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy [...] dla towarów i usług: kl. 9 wydawnictwa na nośnikach elektronicznych i optycznych; kl. 16 materiały reklamowe, inne wydawnictwa drukowane; kl. 35 prognozy ekonomiczne; kl. 36 usługi bankowe, a w szczególności udzielanie kredytów, w tym kredytów dla osób fizycznych i kredytów ratalnych, wymiana walut, komputerowe usługi bankowe, usługi w zakresie rachunków bankowych i oszczędnościowych, usługi w zakresie informacji o rachunkach bankowych, usługi w zakresie przyjmowania depozytów, przelewy z kont, transfery elektroniczne, ubezpieczenia, usługi związane z kartami kredytowymi, kartami płatniczymi, kartami debetowymi, kartami gotówkowymi i innymi kartami bankowymi, usługi związane z funkcjonowaniem i obsługą systemu kart płatniczych, usługi maklerskie, prowadzenie agencji celnych, wydawanie czeków podróżnych, usługi faktoringowe i gwarancyjne, usługi leasingu, udzielanie pożyczek pod zabezpieczenie, usługi w zakresie finansowania długów hipotecznych, usługi w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami, usługi w zakresie planów i programów emerytalnych i ubezpieczeń emerytalnych oraz zarządzanie inwestycjami w ramach funduszy emerytalnych, wydawanie świadectw wartości, analizy bankowe i kredytowe, analizy finansowe, wyceny, doradztwo w sprawach finansowych, kredytowych, ubezpieczeniowych, informacji kredytowych, doradztwo w sprawach lokat kapitałowych, zarządzania finansami, zarządzania nieruchomościami, finansowanie sprzedaży na kredyt i ratalnej, pośrednictwo finansowe, prowadzenie obsługi pożyczek państwowych, usługi w zakresie obrotu papierami wartościowymi, obrotu wierzytelnościami, ściągania wierzytelności, depozyty przedmiotów wartościowych, depozyty sejfowe, emisja bonów wartościowych, finansowe informacje, operacje, usługi tworzenie funduszy, inwestycje kapitałowe, operacje walutowe, pośrednictwo ubezpieczeniowe, świadczenie wyżej wymienionych usług za pośrednictwem Internetu. Urząd Patentowy, badając zgłoszone oznaczenie na podobieństwo, przeciwstawił znaki: słowny [...] nr [...] z pierwszeństwem od dnia [...] kwietnia 2007 r. F. P. C. sp. z o.o. (kl. 16) i znak międzynarodowy słowno-graficzny [...] nr [...] z pierwszeństwem od dnia [...] listopada 2006 r. firmy B. S. L. z S. (A.) (kl. 35 i 36) stwierdzając, że znaki te są identyczne do zgłoszonego oznaczenia. Fakt ten ma istotny wpływ na powstanie ryzyka skojarzenia przez przeciętnego odbiorcę towarów i usług zgłaszającego, pochodzenia tych towarów i usług od uprawnionych z praw ochronnych z wcześniejszym pierwszeństwem. Niebezpieczeństwo to jest również wypadkową podobieństwa towarów i usług. Ponieważ znaki są identyczne podobieństwo towarów niebezpieczeństwo to potęguje. Znak zgłoszony w klasie 16 przeznaczono do oznaczania materiałów reklamowych i innych wydawnictw drukowanych mieszcząc się częściowo w takich artykułach z tej klasy, jak: "artykuły biurowe", "artykułu papierowe" i "materiały piśmienne" oznaczanych znakiem R-[...], gdyż wydawnictwa drukowane mieszczą się w tej tematyce, jako wytwarzane z papieru. Usługi z klas 35 i 36 są podobne do oznaczanych znakiem [...] służącym do oznaczania takich usług, jak: usługi ubezpieczeniowe, dostarczanie informacji dotyczących ubezpieczeń, sprawy finansowe i monetarne oraz dotyczące nieruchomości. Pozostałe usługi zgłoszone w kl. 35 i kl. 36 są podobne do wymienionych. Organ administracji podkreślał postrzeganie sektora usług finansowo – bankowego przez przeciętnego odbiorcę jako jednorodnego. Oferowanie usług w tym sektorze przez banki występuje za pomocą podobnych środków i informacji. Oznaczenie zgłaszającego jest identyczne w porównaniu go do znaku [...] i znaku [...], tak w warstwie znaczeniowej, jak i fonetycznej. Oznaczenie [...] nie ma grafiki, a więc nie może być porównywane w tej płaszczyźnie ze znakiem [...]. Od decyzji [...] złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosząc o uchylenie decyzji i udzielenie prawa ochronnego. W ocenie spółki zgłoszony wykaz towarów z kl. 16 zasadniczo różni się od oznaczanych znakiem [...]. Znak ten obejmuje papierowe przedmioty codziennego użytku, natomiast towary wskazane przez [...] to materiały reklamowe i wydawnictwa zawierające informacje finansowo-bankowe. Również znak [...] nie może stanowić przeciwstawienia dla zgłoszonego oznaczenia. Znak ten jest znakiem słowno-graficznym zawierającym rysunek kwiatu z napisem "[...]" wykonanym ozdobną czcionką. Zatem znak ten dla przeciętnego odbiorcy jest, ze względu na zawartą grafikę, wyraźnie różny od oznaczenia [...]. Także towary oznaczane tym znakiem nie pokrywają się w kl. 36 ze zgłoszonymi przez spółkę. Niektóre usługi są zbliżone do siebie, jednak usługi zgłaszającej dotyczą wyłącznie usług bankowych, co powoduje brak możliwości wprowadzenia odbiorcy w błąd. Za niezrozumiałe uznano zakwestionowanie usług z kl. 35 w sytuacji, gdy w materiałach przeciwstawionych klasa ta nie występuje. Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. Urząd Patentowy utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Urząd Patentowy podkreślał, że przeciętny odbiorca nie ma przeważnie możliwości porównania dwu oznaczeń, zatem kierując się nierzadko niedokładną pamięcią, zachowuje jedynie znak jako całość nie badając jego różnych elementów. Nie mając również jednocześnie przed sobą produktów oznaczonych znakami różnych uprawnionych, będzie kierował się zachowanym w pamięci oznaczeniem, przez co może wybrać produkt inny, oznaczony znakiem podobnym. Organ stwierdził, że przeciwstawione oznaczenia są bezspornie do siebie podobne. Znak słowny [...][...] jest identyczny z oznaczeniem zgłoszonym, gdyż oba są znakami słownymi. Znak [...][...] przez wyrażenie "[...]" jest również bardzo podobny do zgłoszonego oznaczenia. Ponieważ zgłoszone oznaczenie nie ma warstwy graficznej porównać można było go do przeciwstawionego znaku tylko w warstwie słownej, a ta w warstwie znaczeniowej i fonetycznej jest identyczna. Oznaczenie słowne, jako odbierane za pomocą zmysłu słuchu decyduje, zdaniem Urzędu Patentowego, o kolizyjnym podobieństwie obu oznaczeń. Urząd Patentowy uznał, że towary i usługi oznaczane przeciwstawionymi znakami są podobne. Towary z kl. 16 oznaczane znakiem [...] są jednorodzajowe w stosunku do towarów określonych zgłoszonym oznaczeniem: "materiały reklamowe, inne wydawnictwa drukowane", gdyż zawierają się w towarach znaku [...]: "artykuły biurowe, artykuły papierowe, materiały piśmienne". Usługi oznaczane znakiem [...] i zgłoszonym oznaczeniem są w kl. 36 jednorodzajowe. W zgłoszonym oznaczeniu to: "usługi bankowe, finansowe, ubezpieczeniowe, zarządzania nieruchomościami itp.", które są komplementarne zawierając się w usługach znaku [...]: "ubezpieczenia, dostarczanie informacji, w tym on-line, na temat ubezpieczenia, spraw finansowych i monetarnych i spraw nieruchomości". Natomiast zdaniem organu pozostałe usługi z kl. 35 i 36 są podobne do wymienionych z powodów wskazywanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. To podobieństwo usług dla przeciętnego odbiorcy może wprowadzać go w błąd co do ewentualnych powiązań prawno-organizacyjnych pomiędzy oboma przedsiębiorcami. Skutkiem podobieństwa przeciwstawionych oznaczeń może powstać u przeciętnego odbiorcy niebezpieczeństwo pomyłki przez przyjęcie, że zgłoszone oznaczenie jest odmianą znaków chronionych. Na decyzję [...] złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę z wnioskiem o uchylenie decyzji i udzielenie prawa ochronnego. Zdaniem skarżącego odmowa udzielenia prawa ochronnego obejmowała towary i usługi w kl. 16 i 35. Zgłoszony znak był porównywany do znaku F. P. C. sp. z o.o. [...], na który udzielono ochrony z pierwszeństwem od dnia [...] grudnia 2006 r. przeznaczony do oznaczania towarów i usług w klasach 16, 35 i 36. Urząd Patentowy zakwestionował zgłoszone oznaczenie ze względu na kolizyjne podobieństwo towarów z kl. 16 wymienionego znaku. Organ administracji zakwestionował znak skarżącej dla towarów i usług w kl. 36 dla towarów i usług objętych znakiem towarowych [...], na który prawo ochronne zostało udzielone firmie z S. z pierwszeństwem od [...] listopada 2006 r. Zestawiając towary i usługi z klas 16 i 35 znaków przeciwstawiony z towarami i usługami zgłoszonymi przez [...] skarżący stwierdził, że towary te i usługi zasadniczo się różnią. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wnosił o jej oddalenie. Organ administracji podkreślał, że zaskarżona decyzja odnosi się do klas 16, 35 i 36, a nie jako podnoszono w skardze do klas 16 i 35. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest zasadna. Urząd Patentowy uznał za bezsporne podobieństwo, a nawet identyczność, zgłoszonego oznaczenia do znaków przeciwstawionych. Jeden z tych znaków jest znakiem wyłącznie słownym ([...] nr [...] F. P. C.) drugi jest znakiem słowno-graficznym ([...] nr [...] B. S. L. z S.). Należy uznać za trafny zarzut podobieństwa słownego oznaczenia skarżącego do znaku słownego [...] nr [...] F. P. C. Oba wyrażenia są identyczne i sposób ich nakładania na towary/usługi jest bez znaczenia. Jednakże znak [...] nr [...] B. S. L. z S. jest znakiem słowno-graficznym, a Urząd Patentowy przeszedł nad tym faktem bez refleksji stwierdzając, że grafika tego znaku nie ma znaczenia dla kolizyjnego podobieństwa przeciwstawionych oznaczeń w sytuacji niemożności porównania tego znaku do zgłoszonego oznaczenia nie zawierającego grafiki. Sąd w składzie orzekającym nie wie dlaczego organ administracji grafikę znaku australijskiego uznał za kompletnie nieistotną i niewyróżniającą ten znak, gdyż Urząd Patentowy nie przeprowadził w tym zakresie żadnej analizy tego znaku na podobieństwo do niego oznaczenia skarżącego. Grafika znaku nie jest wyłącznie dodatkiem bez znaczenia w znaku słowno-graficznym, dlatego znak mieszany należy oceniać w całości, a nie wyłącznie przez jeden z jego elementów, którym jest słowo, gdyż o podobieństwie znaków decydują ustalenia faktyczne (por. wyroki NSA z dnia 24 czerwca 2008 r. w sprawie II GSK 261/08, z 3 lutego 2009 r. w sprawie II GSK 654/08 i z 20 lutego 2007 r. w sprawie II GSK/06). Jak podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 lutego 2007 r. wydanym w sprawie II GSK 247/06 nie można z góry zakładać, że w przypadku znaków słowno-graficznych element słowny ma charakter decydujący, z uwagi na jego łatwość zapamiętywania i komunikowania. Przy ocenie podobieństwa oznaczeń należy bowiem uwzględniać ogólne wrażenie, jakie porównywane oznaczenia wywierają na odbiorcę. Poziom uwagi przeciętnego konsumenta może się różnić w zależności od danej kategorii towarów lub usług. W konsekwencji dla celów oceny prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd należy uwzględnić poziom uwagi przeciętnego konsumenta w momencie przygotowywania i dokonywania przez niego wyboru pomiędzy różnymi towarami lub usługami należącymi do tej kategorii, dla której znak towarowy został zarejestrowany. Ponieważ jednym z elementów badanych na podobieństwo znaków jest podobieństwo (tożsamość) towarów/usług, powyższe uwagi nie pozostają bez znaczenia z tego powodu, iż podobieństwo spornego oznaczenia było odnoszone do podobieństwa towarów z kl. 16 dla znaku [...] F. P. C., a podobieństwo do znaku nr [...] B. S. L. z S. do usług z k. 35 i 36. Jednakże Urząd Patentowy, z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., nie dokonał analizy znaku nr [...] w taki sposób, który bezspornie eliminowałby jego grafikę jako dominującą w tym znaku w relacji do wyrażenia słownego, traktując ten znak na podobieństwo do spornego oznaczenia, tak jakby był on wyłącznie znakiem słownym. Przechodząc do ustalenia przez organ administracji podobieństwa (jednorodzajowości) towarów [...] w kl. 16 do towarów F. P. C. przede wszystkim zauważyć należy, że fabryka ta zajmuje się produkcją wyrobów z papieru, natomiast skarżący zajmuje się działalnością bankową. Nie wymaga dłuższych wyjaśnień, iż działalności te są niewątpliwie różne. [...] wystąpił o rejestrację znaku w kl. 16 dla towarów: " materiały reklamowe, inne wydawnictwa drukowane". Fabryka papieru zajmuje się natomiast produkcją m.in. bibuły, bloków rysunkowych, kopert, opakowań z papieru i kartonu, papieru higienicznego i toaletowego, papieru w arkuszach, ręczników i serwetek papierowych oraz artykułów biurowych i papierowych oraz materiałów piśmiennych i na te artykuły otrzymała znak towarowy do ich oznaczania nr [...]. Urząd Patentowy również z naruszeniem wymienionych przepisów postępowania nie przedstawił głębszej analizy, dlaczego uznał produkcję fabryki papieru za tożsamą z "materiałami reklamowymi i innymi wydawnictwami drukowanymi" zgłoszonymi do znaku przez [...]. Z przedmiotowego zgłoszenia daje się zasadnie wyprowadzić wniosek, że chodzi o towary zawierające jakieś treści. Treści te, zdaniem organu administracji, są drukowane na papierze, aczkolwiek z samego zgłoszenia wymieniającego te towary wprost takiego stwierdzenia nie można wyprowadzić. Zatem nadal pozostaje pytanie, dlaczego Urząd Patentowy uznał, że "materiały reklamowe i inne wydawnictwa drukowane" to wyłącznie papier ("artykuły papierowe"), lub dlaczego należy te towary zaliczyć do "artykułów biurowych" i "materiałów piśmiennych" takich jak m.in. kartki do notowania, przezroczysta okładka, tablica korkowa, kalka czy papier do drukarki. Stwierdzając jednorodzajowość towarów w kl. 35 (zgłoszono przez [...] w tej klasie do znaku "prognozy ekonomiczne") organ administracji, przeciwstawił usługi ze znaku [...] zawierające się w kl. 36 stwierdzając krótko, że usługi zgłoszone przez skarżącego w kl. 35 są podobne do wymienionych w znaku [...] B. S. L. z S.: "ubezpieczenia, dostarczanie informacji, w tym on-line na temat ubezpieczenia, spraw finansowych i monetarnych i spraw nieruchomości". Szerszy wywód przeprowadzony przez Urząd Patentowy w tym zakresie odnosi się w zasadzie do usług B. S. L. związanych z udzielaniem informacji, a nie do "prognoz ekonomicznych" zgłoszonych jako usługi przez skarżącego. W tych warunkach skład orzekający Sądu, podobnie jak w kwestii jednorodzajowości towarów (z kl. 16) skarżącego i F. P. C., nie poznał argumentacji organu administracji uzasadniającej odmowę udzielenia prawa ochronnego na zgłoszony znak, co uzasadnia dodatkowe stwierdzenie o naruszeniu przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Przechodząc do odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak dotyczący usług w kl. 36 należy również wskazać na co najmniej niepełne odniesienie się Urzędu Patentowego do porównywanych usług z kl. 36 zgłoszonych przez [...] i B. S[...] L. z S. Jak już nadmieniano usługi tej ostatniej firmy w kl. 36 zostały sprecyzowane jako: "ubezpieczenia, dostarczanie informacji, w tym on-line na temat ubezpieczenia, spraw finansowych i monetarnych i spraw nieruchomości". Skarżący w tej klasie swoje usługi określił m.in. jako: "usługi bankowe, a w szczególności udzielanie kredytów, w tym kredytów dla osób fizycznych i kredytów ratalnych, wymiana walut, usługi w zakresie rachunków bankowych i oszczędnościowych, usługi związane z kartami płatniczymi, kredytowymi, debetowymi, gotówkowymi, usługi maklerskie, prowadzenie agencji celnych, wydawanie czeków podróżnych, usługi factoringowe i gwarancyjne, usługi leasingu, emisja bonów wartościowych". Tymczasem Urząd Patentowy w zasadzie w pełnym zakresie, w tym i w zakresie wymienionych usług bankowych, odmówił udzielenia prawa ochronnego na zgłoszone oznaczenia, stwierdzając podobnie jak przy usługach zawartych w kl. 35, że są to usługi podobne do świadczonych przez B. S. L. z S. W ocenie Sądu w składzie orzekającym także i w tej kwestii organ administracji, z naruszeniem wymienionych przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie dokonał niezbędnej analizy i porównania przeciwstawionych usług na ich podobieństwo, w szczególności na istnienie takiego podobieństwa, które mogłoby uzasadniać stwierdzenie o jednorodzajowości tych usług. Jeżeli bowiem "ubezpieczenia i dostarczanie informacji na temat ubezpieczenia, spraw finansowych i nieruchomości" Urząd Patentowy uznał za tożsame np. z usługami maklerskimi czy z prowadzeniem agencji celnej, to uzasadnienie takiego stanowiska nie może ograniczać się do stwierdzeń ogólnych dotyczących w zasadzie przepływu informacji w sektorze ubezpieczeniowym lub bankowym. Mając na względzie powyższe uwagi, Urząd Patentowy przy ponownym rozpatrzeniu sprawy powinien, z zastosowaniem przepisów postępowania administracyjnego (w tym wymienionych wyżej), dokonać porównania w zakresie podobieństwa towarów/usług objętych chronionymi znakami na ich podobieństwo do objętych zgłoszonym oznaczeniem, z jednoczesnym odniesieniem się również do podobieństwa (w tym kolizyjnego jeżeli takie występuje) pomiędzy słowno-graficznym znakiem międzynarodowym i spornym oznaczeniem. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 4 p.p.s.a.